ครูเพื่อศิษย์ส่งเสริมให้ศิษย์สนุกกับการเรียน : 23. เทคนิคดึงความสนใจ นศ. (3) บันทึกช่วยจับประเด็น
บันทึกชุดนี้ ได้จากการถอดความ ตีความ และสะท้อนความคิด จากการอ่านหนังสือ Student Engagement Techniques : A Handbook for College Faculty เขียนโดย ศาสตราจารย์ Elizabeth F. Barkley ในตอนที่ ๒๓ นี้ ได้จาก Chapter 13 ชื่อ Knowledge, Skills, Recall, and Understanding และเป็นเรื่องของ SET 3 : Focused Reading Notes
SET 3 บันทึกช่วยจับประเด็น
จุดเน้น : รายบุคคล
กิจกรรมหลัก : การอ่าน การเขียน
ระยะเวลา : ๑ คาบ
โอกาสเรียน online : สูง
นี่คือเทคนิคฝึก นศ. ให้มีทักษะในการอ่าน สำหรับใช้ในการเรียนรู้ของตนเองตลอดชีวิต ทำโดยครูพิจารณาว่าในบทเรียนในหนังสือ หรือเอกสารที่มอบหมายให้ นศ. อ่าน มีประเด็นหลักหรือหลักการอะไรบ้าง ๓ - ๕ ประเด็นที่ต้องการให้ นศ. เรียนรู้ แล้วคิดหาคำหลัก (keyword) หรือวลีหลัก ของแต่ละประเด็น สำหรับให้ นศ. ใช้เป็นแนวทางในการอ่านหนังสือ และทำโน้ตย่อจดสาระสำคัญ หรือความเข้าใจของตน ตามประเด็น
ขั้นตอนดำเนินการ
- กำหนดว่าในหนังสือหรือเอกสารที่มอบหมายให้ นศ. อ่าน มีประเด็นสำคัญอะไรบ้าง สมมติว่าให้อ่านหนังสือ วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ ๒๑ภาค ๑ ทักษะเพื่อการดำรงชีวิตในศตวรรษที่ ๒๑ ครูอาจกำหนดคำหลักดังต่อไปนี้ “ครูทำอะไร ไม่ทำอะไร” “ศิษย์เรียนอะไร” “เรียนอย่างไร” “ทักษะต่างจากความรู้อย่างไร” “ทำไมต้องพัฒนาสมอง ๕ ด้าน” เป็นต้น
- เอาคำหลักมาเป็นหัวข้อบรรจุลงตารางในกระดาษ และครูอาจกรอกข้อความเป็นตัวอย่างลงในบางหัวข้อ
- ทำเป็นกระดาษตารางแจก นศ. ให้ นศ. ไปกรอกตอนอ่าน
- ตอนแจกกระดาษตาราง อธิบายให้ชัดเจน ว่ากระดาษจะช่วยให้ “การอ่านเอาเรื่อง” ง่ายขึ้นอย่างไร
- เมื่อ นศ. อ่าน ก็จะคอยตรวจสอบหาประเด็น และบันทึกลงในตาราง
- นศ. ส่งโน้ตต่อครู (เพื่อให้ครูประเมินการเรียนรู้ของ นศ. เป็นรายคน) หรือใช้เป็นประเด็น ลปรร. กับเพื่อน
การปรับใช้กับการเรียน online
ใช้ได้ง่ายมาก
การขยายวิธีการ หรือประโยชน์
- อาจใช้ “บันทึกประเด็นน่าสนใจ” สำหรับฝึกการจับประเด็นจากการอ่าน ในตอนต้นเทอม ก่อนจะเข้าสู่บทเรียนที่ยากหรือซับซ้อน
- ครูอาจทำกระดาษคั่นหนังสือแจก นศ. ที่กระดาษมีคำแนะนำให้ นศ. ปฏิบัติในระหว่างอ่าน ตัวอย่างคำแนะนำ :
- เขียนบันทึกประเด็นสำคัญ
- เขียนสิ่งที่ได้อ่านด้วยถ้อยคำของท่านเอง
- วาดภาพหรือสัญลักษณ์เพื่อช่วยความจำ
- บันทึกสิ่งสำคัญ เช่นคำพูด
- สร้างความสัมพันธ์กับสิ่งที่ท่านรู้แล้ว หรือประสบการณ์ของท่าน
- เชื่อมโยงตำราเล่มนี้กับอีกเล่มหนึ่ง
- เขียนคำถาม ๒ คำถาม ที่ตอบได้ด้วยสาระที่ได้อ่าน
- จงทำนายว่าจะมีเรื่องอะไรต่อไป
- ระบุส่วนที่สับสน
- เขียนคำถามที่ต้องการคำตอบ
- จงให้ความเห็นต่อสิ่งที่ได้อ่าน
- สร้างคำอุปมา
คำแนะนำ
ต่อไปเมื่อ นศ. มีทักษะในการกำหนดประเด็นสำคัญ ครูก็ไม่ต้องทำตารางให้
เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม
Bean JC. (1996) Engaging ideas : The professor’s guide to integrating writing, critical thinking, and active learning in the classroom. San Francisco : Jossey-Bass, p. 144.
วิจารณ์ พานิช
๙ ต.ค. ๕๕
