เรียนรู้แบบศตวรรษที่21 ผ่านงาน "ละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง"
ถ้าจะหาอะไรที่อินเทรนด์ในแวดวงการศึกษายามนี้ เห็นทีจะหนีไม่พ้นแนวคิด “ทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21” ซึ่งหลากหลายหน่วยงาน ต่างตื่นตัวจัดองค์กร สร้างสรรค์วิธีการพัฒนาศักยภาพเยาวชน เพื่อรองรับแนวคิดนี้กันอย่างคึกคักไม่เว้นแม้แต่ มูลนิธิสื่อชาวบ้าน (มะขามป้อม) ที่นำเอาแนวคิดทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่21 มาหลอมหลวมเข้ากับ “โครงการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง” ซึ่งมะขามป้อม และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ทำร่วมกันมานาน จนเกือบสิ้นสุดในระยะที่3 (ปลายปี55)
อย่าลืมว่าในโลกแห่งศตวรรษที่ 21 ที่ข้อมูลทุกซอกหลืบโลกไหลหลากข้ามวัฒนธรรมซีกโลกซึ่งกันและกัน โดยที่องค์ความรู้ แนวคิดต่างๆมีมากมายเกินกว่าที่ใครจะค้นคว้ารวบรวมได้หมด เหตุนี้เยาวชนรุ่นใหม่ จึงจำเป็นต้องประกอบด้วยทักษะการหลอมรวมองค์ความรู้ และนวัตกรรม หรือที่เรียกกันว่า3R และ 4C ซึ่งมีส่วนประกอบได้แก่ ทักษะพื้นฐาน อย่างการอ่าน (Reading) การเขียน (Writing) และคณิตศาสตร์ (Arithmetic) เช่นเดียวกับหลักการของ “4 C” ที่มีการคิดวิเคราะห์- Critical Thinking, การสื่อสาร Communicationการร่วมมือ (Collaboration) และการคิดสร้างสรรค์ (Creativity) รวมถึงทักษะชีวิตและอาชีพ และทักษะด้านสารสนเทศสื่อและเทคโนโลยี และการบริหารจัดการด้านการศึกษาแบบใหม่
“พี่ก๋วย”พฤหัส พหลกุลบุตร ผู้จัดการโครงการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง ที่คร่ำหวอดในวงการเด็กและเยาวชนมานาน มองว่า จากนี้ไปการจัดการศึกษาต้องเปลี่ยนจากระบบโรงงาน ที่เน้นการผลิตบุคลากร ที่มีความเชี่ยวชาญคล้ายๆกัน มาเป็นการเรียนการสอนที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้คิดอย่างสร้างสรรค์และเข้ากับบริบทของโลกที่ได้เปลี่ยนแปลงไป
“เด็กเองต้องรู้จักว่าอะไรที่เป็นความรู้ที่เกี่ยวข้องกับเรา สอดคล้องกับบริบทที่ตัวเองมี หยิบมาใช้ได้ สร้างสรรค์ได้ มีกระบวนการคิดที่เหมาะสม รู้จักการพิจารณาตัดสินใจ ขณะที่ครูเองก็ต้องเปลี่ยนบทบาท จากการออกคำสั่งให้ปฏิบัติตาม มาเป็นการ coaching (การฝึกสอน) กระตุ้นให้เด็กคิด โน้มน้าวให้รู้จักการตัดสินใจที่เหมาะสม” โครงการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลงในระยะที่3 (ท้ายโครงการ) จึงเน้นการทำกิจกรรมกับกลุ่ม “ครู” โดยการให้กลุ่มครูในทุกภูมิที่อบรม ได้เรียนรู้ทักษะการใช้ละครชุมชน เพื่อปรับทัศนคติ สร้างแบบเรียนให้กับตัวเองก่อนกลับสู่ห้องเรียน ทั้งนี้เน้นไปที่การสร้างสรรค์ในงานของตัวเอง การสร้างทีมเวิร์คระหว่างผู้สอน-ผู้เรียน การประยุกต์แนวคิดกับบริบทที่เหมาะสมกับสถานการณ์
“นอกจากนี้เรายังต้องร่วมพัฒนาครือข่ายผู้นำกิจกรรมในแต่ละภูมิภาค เพื่อให้เป็นแกนหลักขับเคลื่อนงาน เทียบเท่ากลุ่มมะขามป้อม เช่น อย่างเช่นที่ผ่านมาเราไปทำงานร่วมกับกลุ่มกิ่งก้านใบ ที่ จ.อุตรดิตถ์ ที่เขาทำเรื่องเด็กและเยาวชนอยู่แล้ว กลุ่มมานีมานะ ที่ จ.สงขลา ซึ่งเป็นกลุ่มอิสระที่ทำงานได้ ไม่ต่างอะไรจากกลุ่มมะขามป้อม หรือกลุ่มมะขามป้อม เชียงดาว จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นอาสาสมัครในพื้นที่ ทั้งหมดนี้คือทุนเดิมที่เขามี เราเพียงแต่ไปช่วยเสริม ไปกระจายงาน ให้เขาทำกิจกรรมเองได้ สร้างสรรค์แนวคิดใหม่ๆ ตามแบบของตัวเอง”พี่ก๋วยบอกและว่า เหตุนี้กิจกรรมในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งชาวคณะมะขามป้อม และสมาชิกโครงการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง จึงเน้นการยกพลกันไปตะลุยทำกิจกรรมท้องถิ่นไม่ว่าจะเป็นการทำกิจกรรมร่วม กลุ่มคนทำงานท้องถิ่น ในหัวข้อ "ยกพวกดีกัน" ที่ จ.อุตรดิตถ์ "การเสริมพลังเยาวชน" ผ่านกระบวนการละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง ที่ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา“การอบรมเชิงปฏิบัติการแลกเปลี่ยนหลักสูตรกายกรรม” ที่ จ.เชียงใหม่ หรือสดๆร้อนเมื่อปลายตุลาคมที่ผ่านมา กับ “โครงการจัดอบรมทักษะละครภาคีเครือข่าย”ที่ จ.ระยอง ขณะที่กิจกรรมกับกลุ่มครู แบบที่เกริ่นไปตอนแรก ประมวลแล้วผ่านกิจกรรมมาถึง 3รุ่น ทั้งรุ่นที่1 ณ มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา กรุงเทพ รุ่นที่2 ณ จังหวัดมหาสารคาม และรุ่นที่สาม ณ ลานทีเคปาร์ค ห้างสรรพสินค้าเซนทรัลเวิร์ด อย่างไรก็ตามกิจกรรมของ “ละครเพื่อการเปลี่ยนแปลง” ยังมีอีกอย่างต่อเนื่อง โดยเร็วๆนี้จะมีกิจกรรมใหญ่อีกครั้ง อาทิ มหกรรม Asian Circus Festival ในวันที่ 14ต.ค.นี้ ที่ จ.เชียงใหม่ ซึ่งจะเป็นการแลกเปลี่ยนทักษะด้านละครเพื่อการเรียนรู้กับนานาชาติ งานสัมมนาวิชาการด้านละครกับการทำงานเยาวชนในวันที่ 25ต.ค.ที่ลานสานฝันทีเค พาร์ค ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ เช่นเดิม ต้องติดตามดูต่อว่า แนวคิด “ทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21” กับเครื่องมือละคร ที่ใช้อธิบายสังคมแบบที่เรารู้จักกันดีอยู่แล้วนั้น จะเข้ากันได้ดีเพียงใด
(หมายเหตุ) อยากรู้รายละเอียดของ “ทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21” สามารถหาอ่านได้ที่เว็ปไซต์ สำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และพัฒนาคุณภาพเยาวชน ที่ www.qlf.or.th หรือดูวีดีทัศน์เรียกน้ำย่อยกับ "วิถีสร้างการเรียนรู้ครูเพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21" โดยศ.นพ.วิจารณ์ พานิช ตามลิงค์http://www.youtube.com/watch?v=TpYcvhuHniM
ดีจังเลยค่ะ เด็กๆ มีส่วนร่วมทำให้จดจำบทเรียนได้ดีค่ะ