เช้าวันศุกร์สัปดาห์ที่ผ่านมา "คุณมานะ" ที่อยู่กับข้าพเจ้ามาช้านาน
ออกอาการเกรี้ยวกราดจนข้าพเจ้าเสียศูนย์
เสียศูนย์ขนาด ต้องหามุมสงบอยู่กับตัวเอง
จนถึงเวลาออกปฎิบัติงาน คือออกไปเยี่ยมผู้ป่วยที่บ้าน
มานะก็ยังกระทืบเท้าโครมๆ อยู่ในใจ
.

คุณยาย..ที่เราไปเยี่ยม
เป็นมะเร็งปากมดลูก ได้รับการฉายแสงฝังแร่ในช่องคลอด
แล้วเกิดภาวะแทรกซ้อนซึ่งพบได้บ่อย
คือ ลำไส้ส่วนปลายและกระเพาะปัสสาวะที่อยู่ใกล้กับช่องคลอด
เกิดการอักเสบแล้วทะลุเข้าหากัน
ทางการแพทย์เรียกว่า "Rectovaginal fistula"
เพื่อป้องกันไม่ให้อุจจาระปัสสาวะไหลเข้าช่องคลอด
จึงต้องผ่าตัดเปิด "ปาก-tomy" ให้อุจจาระ ปัสสาวะออกทางหน้าท้อง
เรียกว่า "colostomy" และ "cystostomy" ตามลำดับ
...
คุณยายอยู่กับสอง "tomy" นี้มากว่า 5 ปี
"ไม่ไปไหนหรอก เดี๋ยวเขาจะรังเกียจกลิ่นเอา"
ยายบอก ขณะนั่งบนพื้นบ้านหลังใหม่ที่ลูกสร้างให้แทนตูบน้อยหลังเดิม
" แล้วยายไม่เบื่อหรือ อยู่กับบ้านตลอด" ข้าพเจ้าถาม
" ไม่เบื่อหรอก ว่างๆ ยายก็เอาเนี่ยมาตัด มาต่อ"
แกชี้ไปที่ ถุงหน้าท้องหน้าตาแปลก
ไม่เหมือนกับถุงหน้าท้องมาตรฐานที่เคยเห็น
" แบบที่เอามาจากสวนดอก มันใช้ยาก เกะกะ ยายชอบแบบนี้มากกว่า"
ถุงที่เห็น เป็นผลงานประดิษฐ์ ของเจ้าหน้าที่ รพ.เทศบาล
(ข้าพเจ้าไม่ทราบแน่ว่าใครเป็นผู้คิดค้นท่านแรก แต่ขอแสดงความชื่นชมมา ณ ที่นี้)
ตัวถุง ทำจากวัสดุคล้ายถุงใส่อาหารร้อน ที่มีกระดาษกาวตรงกลางถุง
ให้ผู้ป่วยสามารถเจาะรู ให้เหมาะกับขนาด "tomy"ของตนเอง
ใช้เป็นได้ทั้งถุงเก็บอุจจาระ
และประยุกต์เป็นถุงเก็บปัสสาวะได้ ด้วยการตัดปลายแล้วต่อท่อเข้าไป
.

 
ถุงหน้าท้อง colostomy แบบมาตรฐาน
.

ถุงเก็บปัสสวะ urine bag แบบมาตรฐาน
.

 
ผลงานถุงเก็บปัสสาวะทางหน้าท้องของคุณยาย


ติดกับหน้าท้องแบบนี้ ปิดจุกก็ใช้วิธีพับสายด้วยหนังยางนี่แหละ
.

"ยายกลัวไหมว่ามะเร็งจะกลับมา" 
"อื้อออ.." ยายส่ายหน้า
"ถ้ามะเร็งมันกลับมาใหม่ ก็ตายอย่างเดียว" แกพูดกลั้วหัวเราะ
"ชีวิตยายนี่ อยู่มาขนาดนี้ก็เกินคุ้มแล้ว"
ยายยิ้มหันไปทาง คุณตา สามีใหม่ (สามีเดิมคุณยายเสียชีวิตไปก่อน)
เป็นหมอพื้นบ้าน ที่ตกหลุมรักคุณยาย
ตอนที่ไปรักษา รับน้ำมนต์จากคุณตานั่นเอง
..
"ขอให้มีความสุขความเจริญนะ คุณหมอ"
ยายทิ้งท้ายก่อนพวกเรากลับ

###

คำอวยพรของคุณยายวันนั้น ไม่ใช่ครั้งแรกที่ข้าพเจ้าได้รับจากคนไข้
แต่วันนั้นข้าพเจ้าคิดมากกว่าเคย
ทำไมคุณยายไม่ทุกข์อย่างที่ควรจะเป็น..?
ยายมีความสุขมากพอที่จะแบ่งปันด้วยซ้ำไป
.
คุณยาย ผู้ไม่ได้เรียนแม้แต่ ก.ไก่  รู้เลขเพียงทอนเงินได้
ช่างเป็นผู้เชี่ยวชาญการปรับตัว ปรับใจ
ให้อยู่กับสิ่งที่คนโดยเฉลี่ยควรจะทุกข์แสนสาหัส
.
ข้าพเจ้า กำลังทุกข์จากอะไร?
 "คุณมานะ" แยกไปสักครู่ ความปิติก็เข้ามาแทนที่
แต่คุณมานะกับข้าพเจ้าสนิทแนบแน่นเหลือเกิน
สักพักก็คงกลับมาอยู่ด้วยกันใหม่
เอาเป็นว่า..จะพยายามไม่ให้เกรี้ยวกราด ก็แล้วกันคะ