ผู้ใช้เทคโนโลยีทางการศึกษาต้องยอมรับการเปลี่ยนนี้ให้ได้ว่าเราเดินมาไกลกว่าจะถอยหลังแล้ว เราจึงสร้างความเชื่อมั่นในการเรียนการสอนในรูปแบบใหม่ (Conviction) ใฝ่เรียนใฝ่รู้ในสิ่งที่ยังไม่รู้ด้วยความนอบน้อม (Courtesy) เป็นแบบอย่างที่ดีในการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ (Character) ใช้ด้วยความรับผิดชอบในหน้าที่ (Commitment) และกล้าที่จะใช้เทคโนโลยีทำในสิ่งที่ถูกที่ควรและกล้าที่จะให้ feedback ตามความเป็นจริงเพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ดีขึ้น (Courage)

โรงงานที่ผู้เขียนได้ทำงานมาเกือบสิบปีเป็นโรงงานผลิตตัวยาหลายๆ ชนิด โรงงานนี้สร้างมาแล้วกว่ายี่สิบปี ทุกๆ อย่างเป็นการใช้การทำงานด้วยแรงคน คนงานส่วนใหญ่เติบโตมาพร้อมๆ โรงงาน และอยู่มาด้วยความรักและผูกพันกับบริษัทจนแทบจะเดินหลับตาได้ในอาณาบริเวณนั้น

แต่เมื่อไม่กี่ปีมานี้ทางผู้บริหารใหญ่ได้มีคำสั่งให้เปลี่ยนระบบการผลิตจากระบบทำด้วยมือ (manual) เป็นระบบอัตโนมัติ (automation) จากการที่คนงานต้องเดินไปเปิดฝาภาชนะแล้วเทสารเคมีลงไปแล้วปิดฝาภาชนะให้แน่น กลับกลายเป็นเพียงการนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ กดปุ่ม นั่งดูสัญลักษณ์บนหน้าจอว่างานเสร็จแล้วหรือยัง

พวกเรานักวิศวกรและนักเคมีมือใหม่หลายคนได้รับมอบหมายให้ทำงานนี้ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญที่ถูกส่งตัวมาจากสำนักงานใหญ่

งานทุกงานย่อมมีปัญหาในตัวมันเสมอและการเรียนรู้ก็ประดังเข้ามา เราได้เรียนรู้ว่าสิ่งที่เราเปลี่ยนจะมีผลกระทบต่อสิ่งรอบข้างทั้งโดยตั้งใจและที่ไม่ได้วางแผนไว้ก่อนทั้งในด้าน hardware, software และ infrastructure และบางส่วนที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับเราโดยตรงก็ต้องเปลี่ยนเช่นกัน และการลงทุนนี้มีแต่จะเดินไปข้างหน้าอย่างเดียว ไม่มีช่องว่างให้เดินถอยหลังและแม้อยู่กับที่ก็เป็นอะไรที่ยอมรับไม่ได้ โชคดีที่แผนกอื่นๆ ก็ยอมรับการเปลี่ยนนั้นได้ด้วยการมองไปที่ภาพรวม (big picture) และมีการวางงบประมาณเพียงพอ

งานนี้เป็นงานแรกที่เรารู้สึกว่าการออกคำสั่งให้คอมพิวเตอร์ทำงานไม่ได้ยากไปกว่าการโน้มน้าวให้คนที่ไม่มีกำลังใจทำงาน การลงมือแก้ปัญหาด้านเทคนิคที่ขัดข้องยังใช้เวลาน้อยกว่าการไปยืนขอความร่วมมือให้คนงานมาช่วย เพราะคนงานอาวุโสหลายๆ คน (อายุ 50+) ก็ไม่คุ้นเคยกับการใช้คอมพิวเตอร์ แต่ปัญหาที่สำคัญไปกว่านั้นคือการปิดใจรับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น

โชคดีที่ผู้บริหารเตรียมรับสถานการณ์นี้ไว้ ทีมผู้บริหารหลายๆ คนลงมาอธิบายกับคนงานให้เข้าใจถึงความสำคัญและความจำเป็นของการเปลี่ยนแปลง ให้ความมั่นใจกับคนงานว่าเขายังจะคงถูกจ้างต่อแม้จะมีการเปลี่ยนระบบการทำงาน และการเรียนรู้นี้จะเป็นทักษะที่ติดตัวไปในอนาคต คนงานจึงได้รับการอบรมทั้งด้าน soft skills คุณลักษณะภายในของตัวเรา - การจัดการการเปลี่ยนแปลง, การบริหารความเครียด ฯลฯ ควบคู่ไปกับ hard skills คือการใช้งานระบบอัตโนมัติที่สร้างขึ้น

ตอนแรกงานนี้ขลุกขลักติดขัดพอสมควรแต่พอผ่านพ้นช่วงทำใจและยอมรับไปได้แล้ว คนงานต่างรู้ดีว่าการเรียนรู้เทคนิคการใช้งานไม่ได้ยากอย่างที่คิด พวกเขาเริ่มเห็นข้อดีของระบบใหม่ที่ดีกว่าเดิม เข้าทำนอง...หากไม่ก้าวออกจากประตู แล้วจะมองเห็นโลกหลังประตูได้อย่างไร... แต่ละปัญหาที่พบเจอร่วมกันทำให้ทีมงานค้นพบหนทางแก้ไขให้ระบบมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นกว่าเดิม และทุกวันนี้โรงงานก็ผลิตยาด้วยระบบอัตโนมัติในทุกๆ กระบวนการผลิต คนงานทุกคนก็ใช้ระบบอัตโนมัติทำงานได้ดี

พักหลังมานี้หลายๆ โครงการที่เกิดขึ้นในการพัฒนากระบวนการผลิตจากระบบดังกล่าวให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ได้ถูกนำเสนอโดยคนงานเหล่านั้น ด้วยการบวกประสบการณ์อันล้ำลึกที่มีเข้ากับสิ่งใหม่ที่เขาเรียนรู้ หลายๆ โปรเจคได้รับรางวัล Excellence Recognition Award ของบริษัทอีกด้วย เขามาไกลกว่าที่คิดจริงๆ

ด้วยผู้เขียนไม่ได้อยู่ในแวดวงการศึกษา แต่จากประสบการณ์อันน้อยนิดที่ได้รับจากการทำงานที่เล่ามาบวกกับการพยายามทำความเข้าใจโจทย์ในหัวข้อนี้ ทำให้คิดว่าปัญหาทางเทคโนโลยีการศึกษาที่มีอยู่ในขณะนี้ ส่วนหนึ่งน่าจะเกิดจากทักษะทั้งทางด้าน hard skill เช่นทักษะการใช้งาน และ soft skill เริ่มจากทักษะการบริหารการเปลี่ยนแปลงรวมไปถึงการนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดของครูผู้สอนและผู้เรียน ทั้งนี้ยังไม่รวมไปถึงปัญหาการขาดแคลน hardware, software, infrastructure ตลอดจนคุณภาพของสื่อ

...

...

คุณคงได้ยินเรื่องราวเช่นนี้มานับครั้งไม่ถ้วน

ชายคนหนึ่งขายฮอทด็อกอยู่ข้างถนน เขาอ่านหนังสือไม่ออก เขาจึงไม่เคยอ่านหนังสือพิมพ์ เขาหูไม่ค่อยดี เขาจึงไม่ค่อยฟังวิทยุ เขาตาฝ้าฟาง เขาจึงไม่ค่อยดูโทรทัศน์ แต่ด้วยความตั้งใจทำฮอทด็อกให้มีรสชาติดี กระตือรือร้นในการขาย เขาผูกมิตรไมตรีกับลูกค้าตลอดเวลา เขาขายฮอทด็อกได้ดี ฮ็อทด็อกหมดเร็วขึ้นเรื่อยๆ เขาจึงสั่งฮ็อทด็อกเพิ่มขึ้นกว่าแต่ก่อน เขาซื้อเตาปิ้งเครื่องใหม่ที่ใหญ่ขึ้นกว่าเดิมบริการลูกค้าได้เร็วขึ้น ทำให้ได้กำไรเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ครอบครัวมีความเป็นอยู่ดีขึ้นมาก

ขณะที่ธุรกิจขายฮอทด็อกกำลังไปได้ดีและคืบหน้าขึ้นเรื่อยๆ ลูกชายของชายคนนี้ซึ่งเพิ่งจะเรียนจบมาใหม่ๆ จึงคิดมาช่วยพ่อทำธุรกิจ พอมาถึงวันแรกลูกชายเขาถามว่า “พ่อ….พ่อรู้ไหมว่าสภาพเศรษฐกิจกำลังแย่มากๆ”  ชายคนนั้นตอบลูกชายว่า “ไม่รู้สิ มันเป็นยังไงหรือ?” ลูกชายตอบว่า “ตอนนี้ทั่วโลกกำลังตกอยู่ในสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ยิ่งประเทศเราด้วยแล้วยิ่งมีปัญหามากมาย เราควรเตรียมรับมือกับสภาวะนี้กันนะครับ” ชายคนนี้คิดว่าลูกชายเขาซึ่งมีการศึกษาสูง อ่านหนังสือพิมพ์ ดูข่าวต่างๆ อยู่เสมอจะต้องรู้ดีกว่าตนเป็นแน่แท้ และคำแนะนำของลูกจะมาทำเล่นๆ ไม่ได้แน่

วันต่อๆ มาเขาลดจำนวนฮอทด็อกและขนมปังลงกว่าครึ่ง ลูกค้าประจำหลายๆ คนต่างเดินกลับไปด้วยความผิดหวังและไปหาซื้อจากร้านอื่น ป้ายเก่าๆ ก็ไม่ได้ซ่อมแซม เขาเริ่มหมดกำลังใจในการขายไม่ได้พูดคุยหยอกล้อกับลูกค้าเช่นเคย และยอดขายของเขาก็ตกฮวบฮาบ วันหนึ่งชายคนนั้นจึงบอกลูกเขาว่า “ลูกพูดถูกแล้วล่ะ สภาพเศรษฐกิจตอนนี้มันแย่จริงๆ พ่อดีใจนะที่ลูกเตือนพ่อล่วงหน้า”

...

...

บ่อยครั้งที่เราสับสนระหว่าง “ความฉลาด” กับ “การตัดสินใจที่ดี” บางครั้งที่เราพบเจอคนที่มีความรู้แต่ตัดสินใจไม่ถูกไม่เป็น และน่าเสียดายที่คำพูดที่เราได้ยินบ่อยๆ คือความรู้ท่วมหัวแต่เอาตัวไม่รอดนั้นก็ยังมีเกิดขึ้นจริงในสังคมรอบข้างเรา

เทคโนโลยีทางการศึกษาที่มีเป็นเพียงเครื่องมือที่ใช้ในการให้ความรู้ให้ข้อมูล ความสำเร็จของเทคโนโลยีการศึกษาคือการนำข้อมูลความรู้ที่ได้ไปใช้ประกอบการตัดสินใจที่ดีที่เป็นประโยชน์ในแต่ละกรณีของชีวิต ซึ่งจะต้องใช้และพิจารณาควบคู่ไปกับคุณลักษณะที่ดีภายในของตัวเรา ตัวอย่างเช่นที่ทางตะวันตกเรียกกันว่า 5C สู่ความสำเร็จไม่ว่าคนคนนั้นจะมีการศึกษาที่สมบูรณ์แบบหรือไม่ 5C ที่ว่าคือ

Character – ลักษณะนิสัยที่ดี,

Commitment – ความรับผิดชอบ,

Conviction - ความเชื่ออย่างแรงกล้า

Courtesy – ความนอบน้อม สุภาพ

Courage – ความกล้า

เทคโนโลยีทางการศึกษาทีมีอยู่แล้วในขณะนี้ได้พัฒนามาจากระบบกระดานชนวนถึงสมุดหนังสือและเข้าสู่ยุคกระดานชนวนดิจิตอล ดังที่ท่านอาจารย์วิรัตน์ คำศรีจันทร์ได้อธิบายไว้ในบันทึกนี้ และเทคโนโลยีเหล่านี้คงจะมีการพัฒนาเรื่อยไปอย่างไม่หยุดยั้งในวันข้างหน้า เราคงต้องทำใจรับและลงมือใช้สิ่งที่มีอยู่แล้วและต่อยอดให้เกิดประโยชน์ให้มากที่สุด

หากนำเอาแนวคิด 5C มาปรับใช้ กล่าวคือผู้ใช้เทคโนโลยีทางการศึกษาต้องยอมรับการเปลี่ยนนี้ให้ได้ว่าเราเดินมาไกลกว่าจะถอยหลังแล้ว เราจึงสร้างความเชื่อมั่นในการเรียนการสอนในรูปแบบใหม่ (Conviction) ใฝ่เรียนใฝ่รู้ในสิ่งที่ยังไม่รู้ด้วยความนอบน้อม (Courtesy) เป็นแบบอย่างที่ดีในการใช้สื่อให้เกิดประโยชน์ (Character) ใช้ด้วยความรับผิดชอบในหน้าที่ (Commitment) และกล้าที่จะใช้เทคโนโลยีทำในสิ่งที่ถูกที่ควรและกล้าที่จะให้ feedback ตามความเป็นจริงเพื่อนำไปสู่การพัฒนาที่ดีขึ้น (Courage)

บางทีเราอาจเห็นโลกหลังประตูชัดขึ้นหากเราก้าวออกมาจากประตูนั้น...

และบางทีทางแก้ของปัญหารวมถึงการก้าวสู่ความสำเร็จอาจเริ่มจากการปรับเปลี่ยนความคิดและพัฒนาตนจาก 5C นี้ก็ได้นะคะ

 

ด้วยความนอบน้อม,

ปริม ทัดบุปผา

๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๕

 

เรื่องราวของชายขายฮอทด็อกเรียบเรียงมาจาก http://great-motivational-stories.blogspot.sg/search?updated-max=2008-03-18T06:16:00-07:00&max-results=7&start=28&by-date=false

The piano - เพลงเปลี่ยน

 http://www.youtube.com/watch?v=Rul4m7y9nVA&feature=relmfu