ได้เรียนรู้เทคนิควิธีการสร้างเครื่องมือที่ดีมากวิธีหนึ่ง มีความคิดที่จะเผยแพร่เครื่องมือชุดนี้ให้เครือข่ายเบาหวานและนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาเอาไปใช้ต่อ

ดิฉันได้รับการติดต่อจากคุณอาทิตยา วังวนสินธุ์ นิสิตปริญญาเอก หลักสูตรสาธารณสุขศาสตรดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยนเรศวร ตั้งแต่เมื่อต้นเดือนเมษายน 2555 ว่าจะทำวิทยานิพนธ์เรื่อง “การพัฒนาเครื่องมือประเมินการดูแลผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 โดยใช้รูปแบบการดูแลโรคเรื้อรังในมุมมองของผู้ให้บริการและผู้รับบริการ” เครื่องมือดังกล่าวนี้จะนำไปใช้ในการประเมินการดูแลผู้เป็นเบาหวานเพื่อการปรับปรุงบริการต่อไป

การสร้างเครื่องมือชุดนี้จะสร้างขึ้นบนนิยามที่ได้จากผู้เชี่ยวชาญด้านนี้ และขอให้ดิฉันเป็นผู้เชี่ยวชาญคนหนึ่งในการให้นิยามประเด็นการดูแลผู้ที่เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 หลังจากนั้นผู้วิจัยจะนำนิยามที่ได้ไปสร้างข้อคำถามในเครื่องมือประเมินฯ

คุณอาทิตยาบอกว่าจะใช้เทคนิค Nominal group (NGT) เพื่อให้ได้ประเด็นนิยาม โดยผู้เชี่ยวชาญจะเข้าร่วมประชุมเพื่อการอภิปรายประเด็นนิยาม 1 ครั้งใช้เวลาประมาณ 2-3 ชั่วโมงและลงความเห็นด้วยตนเองโดยการให้คะแนน กำหนดวันเวลาการประชุมคือวันที่ 13 กรกฎาคม 2555 เวลา 09.00-12.00 น. ที่โรงแรมอมารี ดอนเมือง

คุณอาทิตยาส่งเอกสารโครงร่างวิทยานิพนธ์ เอกสารชี้แจงวิธีการขั้นตอนการอภิปรายกลุ่ม และข้อความประเด็นนิยามฯ ที่ได้จากการทบทวนวรรณกรรม มาให้ศึกษาก่อนล่วงหน้า

ดิฉันอ่านโครงร่างวิทยานิพนธ์ของคุณอาทิตยาด้วยความสนใจ พบว่ามีการ review เรื่องของ Chronic Care Model อย่างละเอียด ตั้งแต่ CCM ของ Wagner, Expanded CCM และ ICC Framework ของ WHO อ่านแล้วรู้เรื่องเข้าใจ รู้จุดแข็งและข้อจำกัดของแต่ละโมเดล ส่วนขั้นตอนในการประชุมอ่านแล้วยังไม่รู้ชัดนักเพราะไม่เคยศึกษาวิธีการนี้มาก่อน แต่รู้สึกว่าเป็นขั้นตอนที่น่าจะดีกว่าสร้างเครื่องมือเสร็จแล้วเอามาให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบทีหลัง

พอถึงวันประชุมมีทีมเพื่อน ๆ นิสิตปริญญาเอกของคุณอาทิตยามาช่วยกันทำงาน ทีมผู้เชี่ยวชาญที่มาประชุมถ้านับไม่ผิดมี 11 คน ที่ดิฉันคุ้นเคยอยู่แล้วก็มี นพ.สมเกียรติ โพธิสัตย์ อ้อเล็ก รัชดา พิพัฒน์ศาสตร์ อ้อใหญ่ เปรมสุรีณ์ แสนสม ที่มาพร้อมกับ นพ.วีรทรรศน์ เกื้อกูล และผู้เป็นเบาหวาน ที่เดินทางจากพิษณุโลก ตั้งแต่ 03.00 น.

 

จากซ้าย คุณอาทิตยา หมอ ป. ดิฉัน และคุณมอญ

 

เพื่อนใหม่ที่รู้จักกันผ่าน GotoKnow แล้วคือหมอ ป. พญ.ปัทมา โกมุทบุตร จากคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และยังมีทีมจากจังหวัดสุโขทัย คือคุณมอญ จากสาธารณสุขจังหวัดสุโขทัย คุณพยาบาลที่มาในฐานะคนทำงาน (ขออภัยที่จำชื่อไม่ได้) และ นพ. ภาณุวัฒน์ ปานเกตุ ผู้อำนวยการสำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข

ผู้เชี่ยวชาญอีกท่านคือ พญ.สุพัตรา ศรีวณิชชากร ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาสุขภาพอาเซียน มหาวิทยาลัยมหิดล ไม่สามารถมาประชุมในวันนี้ได้ แต่ได้ให้คุณอาทิตยาเข้าพบแล้วก่อนหน้านี้

การประชุมเริ่มต้นตรงตามเวลาที่นัดหมาย คุณอาทิตยาแนะนำตัวเอง ทีมช่วยงาน และผู้เข้าประชุมทุกคน สรุปแนวคิดและที่มาของการทำวิจัยเรื่องนี้ บอกขั้นตอนการหาฉันทามติว่าเป็นขั้นตอนแรกของการสร้างเครื่องมือ มีทั้งหมด 8 ขั้นตอน เวลาที่จะใช้ในแต่ละองค์ประกอบ ถ้านิยามที่ได้มีความตรง เครื่องมือจะมีความตรงสูง…ขออนุญาตผู้เข้าประชุมบันทึกภาพและเสียงเพื่อผู้วิจัยจะเอากลับไปทบทวนซ้ำ ให้ผู้เข้าประชุมอ่าน Consent form และลงชื่อแสดงความยินยอม

 

 

วงประชุมในโต๊ะรูปตัว U

 

ประเด็นที่นำมาหาฉันทามติในการนิยามในวันนี้คือองค์ประกอบ 6 เรื่องใน Expanded CCM ก่อนที่จะดำเนินการไปตามขั้นตอนที่กำหนด เราได้ทำความเข้าใจให้ตรงกันในเรื่องโมเดล CCM ที่ใช้ มุมมองที่จะให้คำนิยามว่าเป็นมุมมองในระดับใด นิยามควรเป็นอย่างไร จะให้ใช้คำนิยามที่เขียนมาหรือกำหนดใหม่ Clarify การจัดองค์ประกอบโมเดล

เวลา 3 ชั่วโมงสำหรับการให้คำนิยาม 6 ประกอบ ดูจะน้อยเกินไป เพราะแม้จะมีการปรับวิธีการทำงานเพื่อกระชับเวลาแล้ว เราก็ยังทำได้เฉพาะการให้คำนิยามตัวองค์ประกอบ กำหนด keywords ในแต่ละองค์ประกอบ ให้สอดคล้องกับบริบทของไทย และอภิปราย กว่าจะแล้วเสร็จก็เวลา 12.20 น. แล้ว ยังไม่ได้ ranking

คุณอาทิตยาจะนำข้อมูลที่ได้ไปทบทวน สรุป และส่งให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจสอบและ rank ทาง email ยังมีงานที่คุณอาทิตยาจะต้องทำอีกมากกว่าจะได้เครื่องมือที่ต้องการ

 

ภาพหมู่ หลังจบการประชุม

 

 

ดิฉัน AAR กับตัวเองหลังการประชุมครั้งนี้ว่าได้เรียนรู้เทคนิควิธีการสร้างเครื่องมือที่ดีมากวิธีหนึ่ง มีความคิดที่จะเผยแพร่เครื่องมือชุดนี้ให้เครือข่ายเบาหวานและนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาเอาไปใช้ต่อ หากจะจัดการประชุมแบบนี้อีกควรจะต้องมีเวลาให้มากกว่านี้ อย่างน้อยควรจะเป็น 1 วัน และควรมีกิจกรรมสร้างบรรยากาศการประชุมให้ทุกคนรู้สึกเป็นกันเอง มีอิสระที่จะพูดหรือแสดงความคิดเห็นอย่างไม่ต้องกังวลเรื่องผิดหรือถูก

และสุดท้ายขอชื่นชมการทำงานของคุณอาทิตยาและเพื่อน ๆ นิสิตปริญญาเอก รู้สึกภูมิใจแทนคณะสาธารณสุขศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร

วัลลา ตันตโยทัย