สรุปหลักคิดต่อจากตอนที่ 8.2
3. ความเป็นเอกภาพ
ผมคงไม่ต้องสาธยายว่าการจัดการศึกษาของเรามีความเป็นเอกภาพ หรือไม่อย่างไร ขอให้ท่านพิจารณาจากข้องมูลที่หยิบยกมาให้ ดังนี้
3.1 ความหมายของคำว่า การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
มีผู้รวบรวมความหมายของการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานไว้
http://www.idis.ru.ac.th/report/index.php?topic=6021.0;wap2 ดังนี้
กมล สุดประเสริฐ (2541, หน้า 2) กล่าวว่า การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน คือ การศึกษาสำหรับทุกเพศ ทุกวัย ให้มีโอกาสได้เรียนรู้ทั่วไปที่เป็นประโยชน์แก่ชีวิต ปลูกฝังให้เกิดการอยากเรียนรู้ มีทักษะในการเรียนรู้ด้วยตัวเอง รู้จักถาม สังเกต วิเคราะห์ ตระหนักว่าตนเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน มีความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่น
พนม พงษ์ไพบูลย์ (2542, หน้า 2-3) กล่าวว่า การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน คือ การศึกษาที่จำเป็นที่เป็นประโยชน์เพื่อให้ผู้เรียนมีพื้นฐานและฐานที่แข็งแรง มั่นคง เพียงพอกับการดำรงชีวิตที่ดีในวันข้างหน้า อยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างดีมีชีวิตอยู่ในสังคมอย่างมีความสุข สามารถประกอบการงานอาชีพเพื่อเลี้ยงตนเองและครอบครัวได้ และสามารถพัฒนาตนเองให้เจริญก้าวหน้าตลอดจนมีส่วนร่วมกับผู้อื่นในการพัฒนาชุมชน สังคม และประเทศชาติ นักวิชาการที่สำคัญอีก
สิปปนนท์ เกตุทัต (2542, หน้า 12) กล่าวว่า การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน หมายถึง การศึกษาทุกรูปแบบที่จัดขึ้นเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตให้คนไทย ดำเนินชีวิตร่วมกันในสังคม อย่างมีความสุข ความรู้ ความสามารถ และทักษะในการแสวงหาความรู้อย่างต่อเนื่องได้ตลอดและทันต่อการเปลี่ยนแปลง มีความสามารถในการประกอบอาชีพและพึ่งตนเองได้ ดำรงชีวิตอย่างมีคุณธรรมและมีศักดิ์ศรี พัฒนาตนเองและมีบทบาทร่วมในการพัฒนาสังคมได้อย่างเหมาะสม และให้หมายถึงการศึกษาที่เริ่มจากระดับประถมศึกษา ถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
3.2 วิสัยทัศน์ของหลักสูตรปัจจุบัน
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน มุ่งพัฒนาผู้เรียนทุกคน ซึ่งเป็นกำลังของชาติให้เป็นมนุษย์ที่มีความสมดุลทั้งด้านร่างกาย ความรู้ คุณธรรม มีจิตสำนึกในความเป็นพลเมืองไทยและเป็นพลโลก ยึดมั่นในการปกครองตามระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข มีความรู้และทักษะพื้นฐาน รวมทั้ง เจตคติ ที่จำเป็นต่อการศึกษาต่อ การประกอบอาชีพและการศึกษาตลอดชีวิต โดยมุ่งเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญบนพื้นฐานความเชื่อว่า ทุกคนสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้เต็มตามศักยภาพ
3.3 หลักการของหลักสูตรปัจจุบัน
หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีหลักการที่สำคัญ ดังนี้
1) เป็นหลักสูตรการศึกษาเพื่อความเป็นเอกภาพของชาติ มีจุดหมายและมาตรฐานการเรียนรู้เป็นเป้าหมายสำหรับพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีความรู้ ทักษะ เจตคติ และคุณธรรมบนพื้นฐานของความเป็นไทยควบคู่กับความเป็นสากล
2) เป็นหลักสูตรการศึกษาเพื่อปวงชน ที่ประชาชนทุกคนมีโอกาสได้รับการศึกษาอย่างเสมอภาค และมีคุณภาพ
3) เป็นหลักสูตรการศึกษาที่สนองการกระจายอำนาจ ให้สังคมมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับสภาพและความต้องการของท้องถิ่น
4) เป็นหลักสูตรการศึกษาที่มีโครงสร้างยืดหยุ่นทั้งด้านสาระการเรียนรู้ เวลาและการจัดการเรียนรู้
5) เป็นหลักสูตรการศึกษาที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
6) เป็นหลักสูตรการศึกษาสำหรับการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมาย สามารถเทียบโอนผลการเรียนรู้ และประสบการณ์
ท่านช่วยตรงดูคำนิยาม “วิสัยทัศน์” ที่นี่ http://school.obec.go.th/sup_br3/e_4.htm
ว่า สพฐ. องค์กรแม่ กับสำนักงานเขตพื้นที่ องค์กรลูก ที่ผมลองคลิ๊กสุ่มมา ประถม 5 มัธยม 5 ดูซิว่ามันจะไปกันได้หรือเปล่า 555
3.4 วิสัยทัศน์ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นพลังขับเคลื่อนการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศไทยให้เป็นผู้นำหนึ่งในสองของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายในปีการศึกษา 2556 http://www.obec.go.th/node/93
เป็นพลังขับเคลื่อนการศึกษาขั้นพื้นฐานของประเทศไทย แปลว่า ทำให้การศึกษาขั้นพื้นฐานตามความหมายของคำว่า การศึกษาขั้นพื้นฐาน บังเกิดผล ที่มีหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน เป็นสาระที่จะนำไปสู่การปฏิบัติของครู โดยมี สพฐ. สำนักงานเขตพื้นที่ องค์กรสนับสนุนอื่น ๆ เช่น ก.ค. ส.ค.ศ. และโรงเรียนซึ่งเป็นองค์กรของครู ที่ทำหน้าที่การจัดการเรียนรู้ให้แก่นักเรียน
1.5.1 วิสัยทัศน์ของสำนักงานเขตพื้นที่ประถม
1) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรีเขต 3 : สพป.ชบ.๓ เป็นแรงผลักดันในการขับเคลื่อนการบริหารจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของสถานศึกษา มุ่งประสิทธิภาพ ผลการประเมินระดับดีมาก http://www.chon3.org/
2) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 3 : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาบุรีรัมย์ เขต 3 มีคุณภาพตามมาตรฐานธรรมาภิบาลเป็นเลิศ
http://www.brm3.go.th/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=23
3) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3 : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 3 เป็นองค์กรชั้นนำ กำกับ ประสาน ส่งเสริม สนับสนุนการจัดการศึกษาอย่างมีคุณภาพและทั่วถึง ได้มาตรฐานการศึกษาและมุ่งสู่ความเป็นเลิศภายในปี 2555 http://www.kalasin3.go.th/view.php?article_id=1439
4) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสตูล :
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสตูล เป็นองค์กรที่ทันสมัย ผู้เรียนมีคุณภาพ สืบสานอัตลักษณ์ท้องถิ่น พร้อมสู่ประชาคมอาเซียน http://www.sesao.go.th/new54/?name=page&file=page&op=atalak
5) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2 : ภายในปีการศึกษา 2556 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุโขทัย เขต 2 เป็นองค์กรหลัก ในการส่งเสริมสนับสนุนสถานศึกษาให้สามารถจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานแก่ประชากรวัยเรียนอย่างทั่วถึงและมีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษา น้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในวิถีชีวิต
http://www.sukhothai2.go.th/top/index.php/vision
3.5.2 วิสัยทัศน์ของสำนักงานเขตพื้นที่มัธยม
1)สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา
เขต 1
เป็นผู้นำในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาสู่ความเป็นเลิศ
บนพื้นฐานความเป็นไทย http://www.sesao1.go.th/mainpage/vision.php
2) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 3 เป็นองค์กรการบริหารจัดการการศึกษาที่มีคุณภาพ เพื่อสนับสนุนส่งเสริม ให้สถานศึกษาจัดการศึกษาได้มาตรฐานมุ่งสู่สากล http://www.sesao3.go.th/?name=page&file=page&op=vision
3) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 6 เป็นหน่วยงานที่เข้มแข็ง ทันสมัย เป็นแกนนำ รวมพลังขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาระดับมัธยมศึกษา สู่มาตรฐาน และยกระดับสู่มาตรฐานสากล"
http://sesa6.brr.ac.th/viewpage.php?page_id=1
4) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 34 : สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๓๔ เป็นองค์กรคุณภาพและเป็นผู้นำหนึ่งในห้าของประเทศด้านความเป็นเลิศในการเรียนรู้ ความสามัคคี และการบริการ สู่ความเป็นสากลภายในปี ๒๕๕๖http://www.secondary34.go.th/web34/?name=page&file=page&op=atalak
5) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 37 :
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 37 เป็นหน่วยงานประสานความร่วมมือกับทุกภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนการศึกษาขั้นพื้นฐาน นำไปสู่การพัฒนายกระดับคุณภาพการมัธยมศึกษาให้นักเรียนเป็นพลโลก ดำรงเอกลักษณ์ วัฒนธรรมท้องถิ่นตามมาตรฐานการศึกษา ภายในปี 2557 http://www.sesa37.go.th/sesa37/
สององค์กรหลังนี้ทำหน้าที่ พัฒนาระบบบริหารงานบุคคลสำหรับข้าราชการครูดูแล้วก็เข้าท่า แต่ว่างานที่ทำจะมุ่งไป ให้สอดรับกับวิสัยทัศน์ ของ สพฐ. หรือ ไม่ ส่งผลต่อ ONET , NT ไม่ ก็ไม่ค่อยแน่ใจเหมือนกัน
3.6 วิสัยทัศน์ของสำนักงาน
ก.ค.
ส่งเสริมและพัฒนาระบบบริหารงานบุคคลสำหรับข้าราชการครู
มุ่งสู่คุณภาพการศึกษาhttp://www.moe.go.th/webtcs/Table4/
3.7 วิสัยทัศน์ของ ก.ค.ศ.
สำนักงาน ก.ค.ศ.
เป็นองค์กรที่มีศักยภาพสูงในการพัฒนาระบบบริหารงานบุคคลของข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
เพื่อส่งเสริมคุณภาพการศึกษา
http://203.146.15.33/webtcs/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=1
สรุป ความเป็นเอกภาพของการบริหารการศึกษาขั้นพื้นฐาน หมายถึงความเป็นหนึ่งเดียว ขององค์กรแม่ องค์กรลูก องค์กรที่เกี่ยวข้อง และบุคลากรที่เกี่ยวข้อง รวมพลังกันปฏิบัติการตามที่องค์กรแม่วาดหวัง ดังวิสัยทัศน์ที่วางไว้ แล้วฝ่าฟันไปให้ถึง หากมีวิสัยทัศน์หลากหลายแตกต่างกัน ก็ต่างคนต่างไป แล้วเมื่อไหร่จะถึง
ONET, NT ที่ตกต่ำ ก็เพราะสภาพความเป็นเอกภาพที่มองผ่านวิสัยทัศน์ ที่กล่าวมาเป็นส่วนหนึ่ง ถ้าจะให้ลึกซึ่งกว่านี้ ต้องไปดูที่แผนปฏิบัติการของทุกสำนักงานที่เกี่ยวข้อง
ท่านใดจะลองวิจัยให้รู้จริง ก็เป็นสิ่งที่น่ายกย่อง และต้องกราบขอบคุณไว้ล่วงหน้า นะครับ
(ติดตามตอนต่อไปอีกนะครับ)
การบริหารการศึกษา....ระบบใหญ่ น่าดู นะค่ะ
ขอบคุณครับทั้งพระมหาฯ และท่าน ดร.สมศรี.... ครับใหญ่มาก ที่พยายามเขียนนี่ เพราะคิดว่ามองเห็นทั้งหมด ว่าอะไรเชื่อมต่อกันอย่างไร อาศัยอายุความนาน 555 อาจช่วยย่นย่อให้บางท่านที่สนใจเห็นภาพรวม ๆ ได้บ้างครับ
สมัยก่อนกระทรวงศึกษา มีองค์ชายหลายกรมกอง เอกภาพจึงดูเหมือนจะทำยาก ปัจจุบันองค์กรเดียวกัน ยังวิสัยทัศน์ใครวิสัยทัศน์มัน 555 จึงต้องเขียนให้อ่านกัน เมื่อไรหนึ่งวิสัยทัศน์ในระดับชาติ หลากหลายยุทธศาสตร์จากเขตพื้นที่ นี่คือทางสำเร็จ
ปัญหาความต้องการระดับเขตพื้นที่ จะมีอีกกี่วิสัยทัศน์ กี่ยุทธศาสตร์ ก็เชิญตามสบาย แต่รวม ๆ แล้วให้การศึกษาพื้นฐานต้องเดินไปได้อย่างเข้มแข็ง ซึ่งส่วนหนึ่งจะมองเห็นได้ จาก ONET ,NT ที่สูงขึ้น ๆ