ลงพื้ันท่ีสำรวจข้อมูล

โครงการการอนุรักษ์ฟื้นฟูศาสนคารและงานพุทธศิลป์แบบมีส่วนร่วมในพื้นที่ประสบอุทกภัยในจังหวัดของแก่น

โครงการการอนุรักษ์ฟื้นฟูศาสนคารและงานพุทธศิลป์แบบมีส่วนร่วมในพื้นที่ประสบอุทกภัยในจังหวัดของแก่น เป็นโครงการวิจัยที่   ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ(สสส.) ภายไต้วัตถุประสงค์ในการดำเนินการสำรวจสภาพปัญหาจากอุทกภัยที่เกิดขึ้นกับศาสนคารและงานพุทธศิลป์ในวัดที่ประสบภัยในปี  2554  ในจังหวัดขอนแก่น และสร้างแนวทางและการฟื้นฟูศาสนคารและงานพุทธศิลป์แบบมีส่วนร่วม รวมถึงการหาแนวทางการรับมือกับสภาวะอุทุกภัยเพื่อลดความเสียหายแก่ศาสนคารและงานพุทธศิลป์ในปี  2555 โดยพื้นที่ในการศึกษาวิจัยคือพื้นที่ที่ประสบอุทุกภัยในปี  2554  จากฐานข้อมูลของสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารภัยจังหวัดขอนแก่น (ข้อมูล ณ วันที่ 25 ตุลาคม 2554)  จำนวน  9  อำเภอ  31  ตำบล  ในจังหวัดขอนแก่น  ดังนี้

1. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.ชนบท  จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 4  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.ชนบท

- ต.ศรีบุญเรือง

- ต.โนนพะยอม

- ต.วังแสง

2. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.เมือง จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 13  ตำบลพื้นที่ทั้งในเขตเทศบาลและนอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.สำราญ

- ต.หนองตูม

- ต.โนนท่อน

- ต.บึงเนียม

- ต.ศิลา

- ต.โคกสี

- ต.ท่าพระ

- ต.เมืองเก่า

- ต.ดอนหัน

- ต.บ้านหว้า

- ต.บ้านเป็ด

- ต.ดอนช้าง

- ต.พระลับ

3. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.มัญจาคีรี จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 3  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.สวนหม่อน

- ต.กุดเค้า

- ต.หนองแปน

4. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 3  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.ท่ากระเสริม

- ต.บ้านขาม

- ต.กุดน้ำใส

5. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.บ้านไผ่ จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 1  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.เมืองเพีย

6. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.บ้านแฮด จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 1  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.โคกสำราญ

7. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.พระยืน จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 3  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.พระบุ

- ต.บ้านโต้น

- ต.หนองแวง

8. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 2  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.บ้านผือ

- ต.บ้านกง

9. พื้นที่ดำเนินการใน  อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น  ประกอบด้วย 1  ตำบลพื้นที่นอกเขตเทศบาลดังนี้

- ต.เขื่อนอุบลรัตน์

 

มีทีมวิจัยประกอบด้วย

1.รศ.ดร. นิยม  วงศ์พงษ์คำ   คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

                2.อาจารย์ชุติมา  เมฆวัน คณะศิลปะศาสตร์และวิทยาศาสตร์  มหาวิทยาลัยราชภัฎศรีษะเกษ  จังหวัดศรีษะเกษ

                3.อาจารย์กิตติสันต์  ศรีรักษา  คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

                4.อาจารย์ภัทร์  คชภักดี  คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

                5.อาจารย์อรุณี  ศรีรักษา  คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

                6.อาจารย์ณัฎฐพงศ์   พรหมพงศธร    คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์    มหาวิทยาลัยขอนแก่น

                7.อาจารย์ขาม   จาตุรงคกุล     คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์    มหาวิทยาลัยขอนแก่น

8.นางสาวเพ็ญณิชชา  สีชาพุด ศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

 

ในการลงพื้นที่สำรวจข้อมูลเบื้องต้นพบว่าพื้นที่วัดที่ประสบภัยสามารถแบ่งความเสียหายได้  3 ระดับ  คือ  ระดับน้อย  ระดับปานกลาง  และระดับมาก  โดยวัดจากระดับน้ำที่ท่วม  ความเสียหายที่เกิดขึ้น  รวมถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการประสบภัย  มีตัวอย่างข้อมูลจากการสำรวจ

ลงพื้นที วันที่  17  มีนาคม  2555   ณ อำเภอหนองเรือ และอำเภอเขื่อนอุบลรัตน์ 

ข้อมูลสภาพน้ำท่วม                                          ชื่อวัด	อำเภอหนองเรือ		อำเภอเขื่อนอุบลรัตน์
	ตำบลบ้านผือ	ตำบลบ้านกง	ตำบลเขื่อนอุบลรัตน์
	วัดโพธิ์เลียบ  บ้านโพธิ์ตาก	วัดโพธิ์ทอง  บ้านกงกลาง	วัดภูคำเป้า   บ้านภูคำเป้า (พื้นที่วัดมีขนาดเล็ก)
สภาพทั่วไปของวัด	วัดมีพื้นที่ตั้งอยู่บริเวณถนนท้ายหมู่บ้าน  หลังวัดติดทุ่งนา พื้นที่วัดมีลักษณะลาดลงมาทางทิศตะวันตก   บริเวณรอบวัดไม่มีคลองหรือท่อระบายน้ำ	วัดมีพื้นที่ตั้งอยู่ติดถนนกลางหมู่บ้าน   แต่พื้นที่ด้านข้างวัดในทิศตะวันออกติดกับทุ่งนา  เป็นวัดที่มีขนาดใหญ่ใช้เป็นโรงเรียนสอนพระภิกษุและสามเณร	วัดมีพื้นที่ตั้งอยู่ปลายสุดของถนนทางเข้าหมู่บ้านมีพื้นที่ด้านหลังวัดยู่ติดกับลำน้ำเซิน   (รับน้ำมาจากเขื่อนอุบลรัตน์) และทุ่งหญ้าขนาดใหญ่ปกติในช่วงหน้าแล้งใช้เลี้ยงสัตว์ได้   พื้นที่วัดตั้งอยู่ติดกับโรงเรียน
ข้อมูลน้ำท่วมวัดใน   ปี 54	น้ำท่วมวัดในช่วงประมาณเดือน   ตุลาคม-พฤศจิกายน 2554	น้ำท่วมเล็กน้อย	น้ำท่วมวัดในช่วงประมาณเดือน   ตุลาคม-พฤศจิกายน 2554
ระยะเวลาที่น้ำท่วม	ประมาณ  2 เดือน	น้ำท่วมขังไม่นาน	ประมาณ   2  เดือน
ระดับน้ำท่วม	น้ำท่วมสูงสุดประมาณ 50-60  เซนติเมตร		ระดับน้ำสูงสุดประมาณ  100 เซนติเมตร
สภาพน้ำท่วมในพื้นที่วัด	สภาพของน้ำขึ้นท่วมพื้นที่อย่างช้าๆ   ตั้งแต่ประมาณเดือนตุลาคม  2554 โดยน้ำไหลมาจากการเอ่อขึ้นมาของน้ำจากเขื่อนอุบลรัตน์เนื่องจากเป็นพื้นที่เหนือเขื่อน   บริเวณที่น้ำท่วมขังคือบริเวณหลังวัดตั้งแต่เมรุ  ศาลาพักศพ    และเอ่อขึ้นมาจนถึงลานหญ้ากลางวัดเกือบถึงพื้นที่หอระฆัง	น้ำท่วมเล็กน้อยเฉพาะบริเวณโรงเรียนที่ใช้สอนพระภิกษุสามเณร  แต่บริเวณวัดน้ำไม่ท่วม	น้ำเอ่อขึ้นท่วมขังบริเวณวัดในช่วงเดือนตุลาคม  2554  จนถึงปลายเดือนพฤศจิกายน  2554 ส่งผลให้น้ำท่วมขังพื้นที่ทั้งหมดในบริเวณวัดและมีระดับน้ำสูงถึง  100    เซนติเมตร (ที่ผ่านมาในปี53 วัดก็ถูกน้ำท่วมเนื่องจากอยู่ติดกับลำน้ำเซินที่รับน้ำมาจากเขื่อนอุบลรัตน์   จึงส่งผลทำให้เกิดน้ำท่วมขังบริเวณวัดบางส่วน )
ความเสียหายที่เกิดขึ้นในขณะน้ำท่วม	บริเวณหลังวัดตั้งแต่เมรุ  ศาลาพักศพ    และเอ่อขึ้นมาจนถึงลานหญ้ากลางวัดเกือบถึงพื้นที่หอระฆังมีน้ำท่วมขัง  แต่สิ่งของในวัดไม่ได้รับความเสียหายสามารถเก็บขึ้นที่สูงได้ทัน	ไม่ได้รับความเสียหาย	น้ำท่วมขังบริเวณวัดทั้งหมดพระสงฆ์ต้องใช้เรือเพื่อสัญจรไปมาในบริเวณวัด  และพระสงฆ์ทั้งหมดย้ายไปฉันท์อาหารที่บริเวณโรงเรียนที่อยู่ใกล้เคียงแทน    อีกทั้งในขณะน้ำท่วมห้องน้ำในวัดไม่สามารถใช้ได้
การรับมือก่อนน้ำท่วมในปี  54	ไม่ได้เตรียมการรับมือเนื่องจากปกติเป็นพื้นที่น้ำท่วมอยู่แล้วแต่ท่วมไม่สูงและไม่รุนแรง	ไม่ได้เตรียมการ	ไม่ได้เตรียมการรับมือ
การแก้ปัญหาหลังน้ำท่วม	ไม่ได้ดำเนินการ	ไม่ได้ดำเนินการ	ถมดินสูงขึ้นบางส่วน  ซ่อมแซมบริเวณวัดและถูทำความสะอาดพื้นกุฎิหลังจากน้ำท่วม
สภาพความเสียหายหลังน้ำท่วม	พบพื้นที่หลังวัดตรงกำแพงมีลักษณะทรุด บริเวณศาลาพักศพมีพื้นกระเบื้องแตกร้าวบางส่วน  และสีบริเวณเสาของศาลาพักศพถลอกและแตกลอก ตรงฐานของเมรุสีมีลักษณะสีดจางและแตกลอก	ไม่มี	ตรงศาลาพักศพ   ยังเห็นร่องรอยของน้ำท่วมชัดเจน บริเวณเมรุมีร่องรอยความเสียหายที่เกิดขึ้นจากน้ำท่วม   ถึงระดับบันได ขั้นที่  5  ของเมรุ  ส่งผลทำให้พื้นเมรุยุบ  พื้นกระเบื้องบริเวณศาลาพักศพแตกร้าว    รอบบริเวณวัดยังเห็นร่องรอยของน้ำท่วมอย่างเห็นได้ชัด
การดำเนินการแก้ไขและบรรเทาภัยในช่วงน้ำท่วม	กั้นกระสอบทราย   และสูบน้ำออก	ไม่มี	ชาวบ้านช่วยกั้นกระสอบทราย   และสูบน้ำออก
หน่วยงานที่เข้ามาช่วยเหลือในช่วงน้ำท่วม	อบต.เข้ามาสำรวจและเก็บข้อมูลน้ำท่วมไว้	ไม่มี	หน่วยงานโรงไฟฟ้า  มอบเงินจำนวน เก้าหมื่นบาทมาช่วยเหลือ  อบต.มอบถุงยังชีพ
คาดการณ์น้ำท่วมและแนวคิดในการแก้ไขและรับมือน้ำท่วมในปี  55	ปี   55 น้ำท่วมน่าจะรุนแรงกว่า ปี 54	ปี   55 น้ำท่วมน่าจะรุนแรงกว่า ปี 54   และมีแนวคิดการทำกำแพงรอบโรงเรียนเพื่อป้องกันและรับมือกับน้ำท่วม    โดยอยากได้คนมีความรู้มาช่วยออกแบบกำแพงที่ช่วยป้องกันและลดความเสียหายจากน้ำไม่ให้เข้าไปสู่ตัววัดและโรงเรียน	ปี   55 น้ำท่วมน่าจะรุนแรงกว่า ปี 54 แนวทางแก้ไขนั้นอาจจะทำโดยการถมดินในบริเวณวัดให้สูงขึ้น

* ทั้ง  3  วัดเป็นพื้นที่ทีน้ำท่วมซ้ำซากเนื่องจากมีพื้นที่อยู่บริเวณรอบเขื่อนและเหนือเขื่อน  จึงส่งผลทำให้น้ำท่วมทุกปี  แต่ในปี  2554  มีระดับน้ำท่วมสูงกว่าปกติ  แต่จริงๆแล้วเคยมีเหตุการณ์น้ำท่วมระดับสูงแบบนี้มาแล้วในระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา