Reflection ตอนที่ 17 ว่าด้วยการพัฒนาแนวคิด Appreciative Inquiry ด้วย Kolb's Experiential Learning

1. สมัยก่อนผมจะเจอวิชาพัฒนาองค์กร (Organization Development) ซึ่งผมก็เลือกที่จะสนใจ AI หรือ Appreciative Inquiry จนกลายมาเป็นชุมชนนักปฏิบัติ AI Thailand ผมสนใจเรื่องความคิดสร้างสรรค์..ประมาณว่าสอน..ทำ workshop จนจะเอามาทำปริญญาเอกครับ...ก่อนหน้านั้นผมเจอสาขาหนึ่งที่เป็นสาขาใหม่ของความคิดสร้างสรรค์คือ Swarm Intelligence ครับ

ที่มาคือนักวิทยาศาสตร์ได้พยายามศึกษาปัญญาแมลงเช่นผึ้ง มด..ด้วยความทึ่งในหลายเรื่อง เช่นค้นพบว่า..พวกแมลงที่ดูเหมือนไม่มีสมอง หรือมีสมองอันน้อยนิด..แต่สามารถสร้างอาณาจักรของมันได้..ที่ถ้าเทียบกับมนุษย์มันสร้างสรรค์อะไรได้ดีมากๆ..เช่นปลวก ดูไม่มีสมอง..แต่สามารถสร้างจอมปลวกที่รักษาอุณหภูมิคงที่ 26 องศาได้ตลอดปี..แปลกแฮะ ดูไม่มีสมอง แต่เอาตัวรอดได้ดี แถมทำอะไรที่น่าทึ่งหลายอย่าง..ก็เลยทำการศึกษาว่ามันคิดได้ไง..ก็พบครับว่ามันใช้ "กฎง่ายๆ (Simple Rule)"

 

..เช่นมดจะออกหาอาหารพร้อมกัน..แล้วปล่อยฟีโรโมนตามทางที่มันเดินไป..ตัวไหนเจออาหารก่่อนก็จะย้อนกลับมาทางเดิม..พวกที่อยู่รังก็จะพบเองว่าเส้นทางไหน..มีฟีโรโมนหนากว่า ก็จะเดินตามนั้น..คุณจึงพบบ่อยๆว่า..ฮ๊า..แค่ของหล่นแป็บเดียว..มดมาเป็นฝูง..เร็วมากๆ...นักวิทยาศาสตร์ วิศวกรก็เอาแนวคิดนี้มาพัฒนาระบบส่งสัญญาณเซลลูล่าร์มือถือครับ..เพื่อให้การส่งสัญญาณเครือข่ายดีขึ้น...

 

2. เนื่องจากไม่รู้จริง..เลยไม่อยากพูดต่อ..เอาเป็นว่าผมประทับใจปัญญามดปลวกตรงคำว่า "กฎง่ายๆ หรือ Simple Rule" นี่แหละครับ...ทำให้ผมนึกถึงการทำงานของผม.. ผมได้พยายามปรับปรุงการสอน การโค้ช AI ให้อยู่ในรูปแบบที่เป็นกฎง่ายๆ แบบปัญญามดปลวก มาพักใหญ่ครับ เช่นการวางแผนกลยุทธ์ตามแนว AI ถ้าดูตามตำราครับ.. ซับซ้อนครับโดยเฉพาะการทำตามวงจร 4-D ครับ..ว่าต้องค้นพบก่อน (Discovery) ก็จะมาวาดฝัน (Dream) นี่ก็ยุ่งแล้ว..มาวางแผน (Design) นี่ก็ระเบิดอีกครับ..ต้องมี KPI อีก..สุดท้ายมาตอบคำถามอีกว่าจะให้ใครทำ เรียนรู้เปลี่ยนแปลงอย่างไร..(Destiny) ตอน

 

หลังผมนั่งสังเกตลูกศิษย์ที่ทำ AI มีกลุ่มหนึ่งค้นเจอแล้วทำ (Discovery) แล้วก็ (Destiny) เลย..ปรากฏว่าปัจจุบันยังทำ AI อยู่แม้สี่ห้าปีแล้ว..แต่กลุ่มที่ทำตามขั้นตอน เห็นมาเยอะครับ..มันยาวไป ก็จะได้แค่เขียนแผน...แล้วก็ไม่ทำต่อ..แต่คนที่ค้นพบแล้วทำ..ก็จะเจอความสำเร็จ..พอสำเร็จคราวนี้เขาตั้งเป้า ตั้งวิสัยทัศน์ คิดการณ์ใหญ่ได้เองเลย...ผมเลยตั้งทฤษฎีใหม่เป็น 2 D คือ Discovery และ Do คือค้นหาเรื่องดีๆ แล้วทำเลย..นี่คือเฟสแรก..พอทำสำเร็จค่อย 4D ตามตำรา..เป็นห้า D ก็ได้ คือ Discovery Do Dream Design Destiny ผมพบว่าพอใช้กฎง่ายๆนี้กลับทำให้ลูกศิษย์ไปไกลกว่า และยั่งยืนกว่าครับ...

3. ผมเลยสรุปว่า..ทำ AI หรือพัฒนาองค์กรนั้น ผู้ทำต้องหม่ันใช้ Swarm Intelligence โดยผสมผสาน "กฎง่ายๆเข้าไป" ครับ..งานจะออกมาได้ผลมากขึ้น

4. ผมทดลองมาเยอะ แล้วดีด้วยครับ..ตอนหลังก็เพิ่มอะไรง่ายๆ ไปอีกเยอะครับ..เช่นตัวอย่างง่ายๆ..วิธีนัด..เช่นจะทำวิจัยก็...มาเจอผม หรือโทรคุยกับผมให้ได้สัก 5 ครั้งนะ..ก่อนส่ง Proposalนะ...กฎง่ายๆ นี่แหละครับ..ที่ช่วยให้งานทั้งอาจารย์ ลูกศิษย์ไปไกลได้

 

อย่าประมาทปัญญามดปลวกเขานะครับ..

 

คุณล่ะ คิดอย่างไร