ขอบคุณกรณีศึกษาเด็กชายเรียนชั้น ม.1 โรงเรียนชื่อดังแห่งหนึ่ง มีคนแนะนำให้ผู้ปกครองพามาให้ ดร.ป๊อป ตรวจประเมินว่าความจำไม่ดีทำให้เรียนหนังสือไม่รู้เรื่องหรือไม่ อย่างไร

ลองติดตามกระบวนการประเมินทางกิจกรรมบำบัดในมิติความสามารถด้านความคิดความเข้าใจ ความจำ และความมั่นใจในคุณค่าของตนเอง เพื่อให้มีความสุขในวัยเรียน

ดร.ป๊อป: ชื่ออะไรครับ อยู่โรงเรียนอะไร อยู่บ้านที่ไหน

กรณีศึกษา จ.: ชื่อ จ. ครับ อยู่ รร. XXX อยู่บ้านแถว BBB

ดร.ป๊อป: จ. เกิดวันที่เท่าไร ห่างจากวันนี้กี่วัน

กรณีศึกษา จ.: เกิดวันที่ PP เดือน AA ปี GG [คิดในใจ ต้องกระตุ้นให้เขียนว่าคิดอะไร ก็เขียนการคำนวนบนกระดาษ ก็เขียนคำตอบเล็กๆ ว่าห่างจากวันนี้ DD วัน ซึ่งดูว่า ไม่มั่นใจ/ไม่แน่ใจในคำตอบ]

ดร.ป๊อป:  [กระตุ้นให้คิดด้วยคำถามชี้นำแล้วเขียนบนกระดาษให้ จ. ดูข้อมูลที่ถูกต้อง] วันนี้วันที่ [รอคำตอบ] เดือนที่ [รอคำตอบ] ปี [รอคำตอบ] แล้วมาคิดเลขด้วยเครื่องหมาย [รอคำตอบ] กับวันเกิดวันที่ [รอคำตอบ] เดือนที่ [รอคำตอบ] ปี [รอคำตอบ] แล้วพบว่า วันเกิดของน้อง จ. ห่างจากวันนี้กี่วัน [รอคำตอบ]

กรณีศึกษา จ.: ตอบได้ถูกต้องหมดทุกคำตอบ [บ่งชี้ว่าไม่มีความบกพร่องในการคำนวน แต่กระบวนการเรียนรู้ต้องมีการกระตุ้นคำถามปลายเปิด เมื่อสอบถามข้อมูลจากผู้ปกครองก็ตั้งข้อสัณนิษฐานว่า  ลูกอาจไม่ขยันอ่านหนังสือ หรือโรงเรียนประถมมีครูที่ไม่สอนไม่ดี - จากการไปสังเกตลูกในชั้นเรียน และตอนนี้เปลี่ยนโรงเรียนก็ดีขึ้น แต่ลูกไม่มั่นใจและสอบวิชาที่ต้องคิดไม่ดีนัก]

ดร.ป๊อป: [ลองให้น้อง จ. หลับตาเลือกภาพบัตรคำมา 5 ใบ แล้วคิดว่าจะเล่าเรื่องให้น้าป๊อปฟังได้อย่างไร ตอนแรกน้อง จ.ก็บอกว่าเล่าได้โดยไม่รอคิดก่อน แต่มันเร็วเกินไป จึงให้กำหนดเวลาเขียนสิ่งที่คิดบนกระดาษเริ่มจาก 5 นาที จากนั้นน้อง จ. เล่าเรื่องแต่ขาดข้อมูลไป 1 ภาพบัตรคำ และสั้นเพียง 3 บรรทัด จึงให้เขียนเรื่องยาวมากกว่า 3 บรรทัด ใน 3 นาที]

กรณีศึกษา จ.: [ทำได้ถึง 7 บรรทัดและเรื่องราวสอดคล้องกันดีมาก]

ดร.ป๊อป: [ลองให้น้อง จ. ฟังเรื่องราวที่น้าป๊อปจะเล่า พร้อมระบายสีรูปทรงที่อยู่ในเรื่องที่น้าป๊อปเล่า] ...มีเด็กน้อยเดินเข้าเขาวงกต แล้วเจอลูกบอลวงกลม มองๆ ไปเป็นวงกลมต่อกัน 6 วง แล้วเดินไปเรื่อยๆ ก็เจอเส้นทางเป็นรูปสามเหลี่ยม มองๆ ไปเป็นสามเหลี่ยมที่ต่อกันภายในสี่เหลี่ยมจัตุรัส จากนั้นถามว่ามีรูปทรงใดบ้าง

กรณีศึกษา จ.: [ระบายสีวงกลม 1 วง วงกลมติดกัน 6 วง สามเหลี่ยม 1 รูป และสามเหลี่ยมในสื่เหลี่ยมจัตุรัส 1 รูป]

ดร.ป๊อป: ลองฟังใหม่นะ...[เล่าตามเรื่องราวข้างต้น]

กรณีศึกษา จ.: [แก้ไขได้ถูกต้องคือ  วงกลมติดกัน 6 วง และสามเหลี่ยมในสื่เหลี่ยมจัตุรัส 1 รูป]

ดร.ป๊อป: เก่งมากครับ สุดท้ายลองฝึกความไวในการเขียนตามแบบ [ลากเส้นต่อจุดในทิศทางต่างๆ สีชมพูในกระดาษแผ่นหนึ่งอย่างรวดเร็ว  แล้วให้น้อง จ. ลากเส้นตามด้วยสีแดงในกระดาษอีกแผ่นหนึ่ง แล้วให้น้อง จ. ได้ลองวาดเส้นอีกสีน้ำเงินด้วยความภาคภูมิใจในตนเองลงเพิ่มเติมในกระดาษแผ่นของน้อง จ.เอง จากนั้นก็ให้บอกว่าจะจดจำข้อมูลให้วาดอีกแผ่นใหม่ให้เหมือนทุกอย่างบนกระดาษแผ่นของน้อง จ.]

กรณีศึกษา จ.: ขอลอง 7 นาที [ดร.ป๊อป คว่ำหน้ากระดาษต้นแบบ แล้วปล่อยให้น้อง จ. วาดอีกแผ่นใหม่ เมื่อเวลาครบกำหนด ก็ลองให้ดูเปรียบเทียบกับกระดาษต้นแบบเพื่อเพิ่มเติมหรือแก้ไข แล้วให้บอกเวลาอีกครั้งในรอบที่สอง] ขอลอง 5 นาที

ดร.ป๊อป: จำได้ดีมากครับ  ผิดแค่ 2 ใน 12 รูป เอาหละน้าป๊อปจะให้เวลาน้อง จ. ทบทวนว่าเราได้ทำกิจกรรมอะไรบ้าง แล้วผลเป็นอย่างไร ให้เวลา 5 นาที แล้วจะให้นำเสนอให้คุณพ่อคุณแม่ฟัง/ดู

กรณีศึกษา จ.: อธิบายได้ทุกขั้นตอนข้างต้น แต่ต้องคอยชี้นำเพียงเล็กน้อยในแง่เนื้อหานามธรรม เช่น ความหมายของรูปทรงและรูปวาดที่ผิด เป็นต้น จากนั้นกระตุ้นสอนผู้ปกครองให้เรียนรู้ "จิตศึกษา (Psychoeducation)" ได้แก่

  1. สร้างคำถามปลายเปิดให้ลูกแสดงความรู้สึก เช่น วันนี้ลูกเรียนอะไรบ้างที่มีความสุข โดยไม่ซัก ไม่ดุ ไม่ส่งการ ไม่ตำหนิ
  2. ชี้นำให้ลูกเขียนเป็นข้อๆ บนกระดาษในสิ่งที่ได้ตอบพ่อแม่ในข้อ 1. ไม่เกิน 5 ข้อ
  3. กระตุ้นถามให้ลูกเป็นคนสอนพ่อแม่ แล้วกอดชมเชยด้วยความรัก

และแล้วดร.ป๊อป ก็ได้ใช้ความรู้ทางกิจกรรมบำบัดในการประเมินกรณีศึกษา จ. ว่า "น้องไม่มีโอกาสได้แสดงความสามารถจากการจดจำที่หลายหลาย - จากการมอง การฟัง และการเคลื่อนไหวสัมผัสร่างกาย - แล้วใช้เวลาทบทวนเพื่อเพิ่มความคิดความเข้าใจ (จดจำและรับรู้ได้ดีอยู่ แต่ไม่มีโอกาสจำมาเพื่อจัดระเบียบข้อมูล) ให้สื่อสารได้ง่ายและมั่นใจมากขึ้น" น้อง จ. ดูเหมือนไม่จำ เพราะไม่มีโอกาสได้แสดงให้คนอื่นเห็นว่าน้องจำได้จากรูปแบบการเรียนรู้อย่างมีชีวิตชีวา (Active Learning) เช่นไร เช่น การสาธิตตัวอย่าง การทวนคำถามซ้ำ การสร้างคำถามปลายเปิด การสลับตอบด้วยภาษาท่าทางกับภาษาเขียน การพูดเล่าเรื่องจากภาพ เป็นต้น ทำให้ผู้ปกครองและครูคิดว่า น้อง จ. จำไม่ได้ และไม่จำ จริงๆ คือ ไม่มีโอกาสจำ นั่นเอง