ผมแอบหวังในใจคนเดียวว่า...เมื่อตอนเยี่ยมบ้านผู้ป่วย ในกรณีกลุ่มโรคหรือรายกรณีที่หมออนามัยไม่ลึกซึ้งพอ...น่าจะมีทีมสหวิชาชีพผู้มีความรู้ความสามารถแต่ละด้าน...มาเยี่ยมบ้านผู้ป่วยด้วย
วันนี้ 25 พ.ย.54 นับว่า ฝันผมเป็นจริง หลังจากที่พวกเราพยายามคุยกันเรื่องพัฒนารูปแบบในการเยี่ยมบ้าน โดยทีมสหวิชาชีพ ผมมีโอกาสได้ต้อนรับ เภสัชกรรม นักกายแพทย์บำบัด และนักโภชนาการ
และเมื่อได้ข้อมูลจากการเยี่ยมบ้าน น่าจะได้คุยกันในการดูแลผู้ป่วย ที่ครบทีมมากขึ้น เช่น แพทย์ ซึ่งมีปัญหาว่า ความขาดแคลน และภาระมาก ไม่สามารถลงหมู่บ้านได้
วันนี้ ผมพาทีมลงเยี่ยมกลุ่มผู้ป่วยโรคของหลอดเลือดสมอง Stroke หรืออาจเรียกได้หลายอย่างเช่น cerebrovascular disease (CVD), cerebrovascular accident (CVA) (ให้ความหมายเดียวกันคือ เป็นอาการโรคของหลอดเลือดสมองแตก ตีบ หรือ ตัน ที่เป็นอย่างเฉียบพลันทันทีทันใด)
ทีมมีแผนการคร่าว ๆ และผมน่าจะมี R2R เล็ก ๆ ของผมต่อไป....
ผมพาชวนให้อ่านขั้นตอนการเยี่ยมบ้านของพวกผมนะครับ
.........................................................................................................
ขั้นตอนการเยี่ยมบ้าน
1.ระยะก่อนเยี่ยมบ้าน : วางแผนและกำหนดวัตถุประสงค์ในการเยี่ยมผู้ป่วยโรคเรื้อรังแต่ละโรค การเตรียมพร้อมข้อมูลผู้ป่วยและครอบครัว ได้แก่ แฟ้มครอบครัว บัตรบันทึกสุขภาพผู้ป่วย ข้อมูลการเยี่ยมบ้านครั้งก่อนถ้ามีข้อมูลอื่นที่จำเป็น รวมถึงการเตรียมอุปกรณ์ในการเยี่ยมและยานพาหนะที่จะไปเยี่ยม
2.ระยะขณะเยี่ยม : ผู้ให้บริการต้องมีทักษะในการสื่อสารเพื่อสร้างสัมพันธภาพ ค้นหาปัญหาแก้ปัญหาของผู้ป่วยและครอบครัวได้อย่างเป็นองค์รวม เช่น ทักษะการให้บริการด้านจิตวิทยาสังคม ทักษะการใช้เครื่องมือทางมานุษยวิทยา เช่น ชีวประวัติ ผังเครือญาติ หรือใช้หลัก INHOMESSS
I : Immobility ประเมินการดูแลตัวเองของผู้ป่วยหรือต้องอาศัยผู้อื่นดูแล
N : Nutrition ภาวะโภชนาการ
H : Home environment สภาพสิ่งแวดล้อมในบ้าน รอบบ้าน
O : Other people ความสัมพันธ์สมาชิกครอบครัว เพื่อนบ้าน
M : Medication การใช้ยาสมุนไพร ยาพื้นบ้าน หรือแหล่งพึ่งพา
E : Examination การตรวจร่างกายขณะเยี่ยมบ้าน
S : Safety ความปลอดภัยภายในบ้าน
S : Spiritual Health ความเชื่อ ทัศนคติ ค่านิยม วัฒนธรรม ประเพรีต่างๆ
S : Service การประเมินที่บ้านถึงบริการสุขภาพที่ผู้ป่วยได้รับ
3. ระยะหลังเยี่ยมบ้าน หลังการเยี่ยมให้มีการบันทึกกิจกรรมการออกติดตามเยี่ยมบ้านเพื่อให้เพื่อนร่วมทีมได้รู้จักผู้ป่วยและครอบครัวเพื่อดูแลแบบยั่งยืนตามหลักการ SOAP
S : Subjective ข้อมูลจากคำบอกเล่าของผู้ป่วย ญาติ และเพื่อนบ้านลงบันทึกย่อๆ
O : Objective ข้อมูลการตรวจพบและการสังเกต
A : Assessment การประเมินปัญหาผู้ป่วยและครอบครัวตามระดับของการดูแล
P : Plan Management วางแผนการแก้ปัญหาที่เบ็ดเสร็จ ผสมผสาน เป็นองค์รวมและต่อเนื่อง โดยเฉพาะเน้นการส่งเสริม การดูแลตนเอง และแกนนำศักยภาพของครอบครัว
...................................................
ผมพาทีมมาเยี่ยมบ้านคุณตาสม อายุ 80 ปี ท่านเป็นครูบำนาญของหมู่บ้าน...ท่านได้มาทำงาน และลงหลักปักฐานครอบครัวที่นี้...โรคประจำตัว คือ เบาหวาน และความดันโลหิตสูง
เมื่อวันที่ 1 พ.ย.54 ท่านหมดสติ... ร่างกายเคลื่อนไหวไม่ได้ แพทย์อำเภอ ได้ส่งไปโรงพยาบาลจังหวัด และวินิจฉัยว่า เป็น CVA
แต่ท่านฟื้นตัวเร็วมาก แพทย์ให้กลับบ้านวันที่ 16 พ.ย.54 เคลื่อนไหวได้ปกติ แต่ต้องระมัดระวังกลัวหกล้ม มีเพียงลิ้น และการพูดเท่านั้นที่ยังไม่ชัดเจน
พวกเราพบปัญหา คือ ข้อเท้าซ้ายบวม แดง ร้อน น่าจะติดเชื้อ ผมเลยเขียนใบส่งต่อให้คุณยายพาคุณตาไปโรงพยาบาลอีกครั้ง
ผมได้เรียนรู้ชีวิต และครอบครัวคุณตามากมาย...ท่านมีพ่อที่เป็นหมอธรรม...ท่านเป็นครูสอนภาษาอังกฤษ...ชอบอ่านและเขียนหนังสือ...ทำงานครั้งแรกได้เงินเดือน 500 บาท....แต่งงานกับคุณยายด้วยสินสอด 2,000 บาท ทอง 5 บาท (ราคา 400 บาท) ...คุณตา...คุณยายยิ้มและเบิกบานยามคุยให้พวกเราฟัง และดูแลพวกเราเหมือนลูกหลาน
พวกเราลองให้คุณตาเขียนหนังสือ...เพื่อให้คุณตาฝึกการใช้สมอง และกล้ามเนื้อมือ
คุณตาให้คาถาสาวรัก...(สาววิ่งนำ-ภาษาอีสาน) ...เลยให้น้องเภสัชกรที่ยังไม่แต่งงาน
และคุณตาก็ให้คาถากันเงือก (กันนาค)...คุณตาเคยเห็นตังจริง ๆ ตอนไปเล่นน้ำตอน ป. 3 และมีความเชื่อตลอดนั้นตลอด....และท่องคาถาทุกครั้งเมื่อลงน้ำ
ผมว่า นอกจากทีมได้ออกมาเยี่ยมบ้านแล้ว...พวกเรายังได้เรียนรู้กับชาวบ้าน...เข้าใจวิถีชีวิต...ความเชื่อ
สิ่งนั้นจะย้อนทำให้พวกเราเข้าใจตนเอง...ผู้อื่น...และเข้าใจโลก
และปลดปล่อยพันธการแห่งตัวชี้วัด...ภาระงานที่แบก...ชนชั้นในวิชาชีพ...ที่มันจะบั่นทอนความสุข...ความเป็นมนุษย์...ให้มันโปรยบินไป...เบาเบา...ไกลไกล....
คุณตาน่ารักจังค่ะ
เอ สงสัยตรง ... วิ๊ดน้ำไปข้างหน้า ๗ ครั้ง
หมายถึงอันหยังใดน้า
อ่านแล้วอารมณ์ดี๊ ดี ขอบคุณค่ะ