แล้วในวงสนทนาเรามาคุยกันเรื่องจิตคืออะไร ใจคืออะไร
ยามเย็นวันนี้ได้ไปสอนหนังสือใน ม. ทักษิณ พอถึงเวลาก็ได้เข้าไปในห้องนั้นมีท่านอาจารย์สถาพร ศรีสัจจัง ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์ร่วมสอนอยู่ด้วยในรายวิชาเกี่ยวกับระบบคุณค่าและจริยธรรม ของ ป. โท เทอมนี้
สำหรับใจความสำคัญที่เราได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันนั้น เราได้ตั้งประเด็นปัญหาเกี่ยวกับเป้าหมายชีวิตของคนเราพอสรุปได้ดังนี้
เรื่องในทางจริยธรรมตะวันออกว่าด้วยเรื่อง สรรพสิ่งคืออะไร..? เราต่างให้คำนิยามกันไม่มีผิดไม่มีถูก ขอแสดงความคิดเห็นออกมา...แล้วผมบอกว่า...เรื่องนี้มีฐานคิดที่ศาสนาทางตะวันออก โดยจับหลักคิดตามแนวทางท่านอาจารย์พุทธทาส ภิกขุสอนไว้ทำนองว่า...สรรพสิ่งคืออะไร..? ตอบว่าคือ ความทุกข์
ความทุกข์มี 2 อย่าง
1 . ทุกขลักษณะ คือ สภาวะที่ถูกกดันบังคับให้เปลี่ยนเปลี่ยนแปลงไปตามกฎไตรลักษณ์
2 . ทุกขเวทนา คือ ความทุกข์ใจและทุกข์กายที่จรเข้ามาในวิถีชีวิต
และเป้าหมายของชีวิตที่แท้จริงคือ การพ้นทุกข์ ในทุกศาสนาทางตะวันออกล้วนแสวงหาหนทางพ้นทุกข์หรือดับทุกข์ด้วยกันทั้งนั้น เช่น ศาสนาพราหมณ์ก็ประพฤติตนเป็นนักบวชเป็นโยคี ศาสนาพุทธก็บรรพชาอุปสมบทหรือเป็นนักบวช เป็นต้น โดยมุ่งสอนให้รู้จักความทุกข์และหนทางให้พ้นทุกข์
สำหรับทางดับทุกข์อันเป็นเป้าหมายของชีวิตมี 3 สายคือ
1 . เส้นทางทำความดี โดยมีศีลเป็นฐาน
2 . เส้นทางละเว้นความชั่ว โดยมีสมาธิเป็นฐาน
3 . เส้นทางทำจิตให้ผ่องใสอยู่เสมอโดยมีปัญญาเป็นฐาน