ลักษณะการตั้งถิ่นฐาน
ลักษณะการตั้งถิ่นฐานของคนไทยปลายด้ามขวานกลุ่มนี้จะยึดริมฝั่งทะเลเป็นหลัก ถ้าพิจารณาโดยกว้างๆ และ วัดระยะทางโดยอาศัยการวัดระยะโดยเครื่องมือของ Google earth จะพบว่าอยู่ห่างจากชายฝั่งทะเลไม่เกิน 20 กิโลเมตร ยกเว้นกลุ่มเล็ก ๆ ที่ปาเสมัส (Pasir Mas) รัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย
การตั้งถิ่นฐานไม่ได้ตั้งติดต่อกันต่อเนื่องเป็นผืนเดียวกัน แต่ได้เป็นกลุ่มย่อยๆ แทรกตัวอยู่กลางกลุ่มคนมลายูที่นับถือศาสนาอิสลาม ทั้งในฝั่งประเทศไทยและมาเลเซีย อย่างไรก็ตามสามารถจัดเป็นกลุ่มใหญ่ที่ตั้งถิ่นฐานต่อเนื่องกันได้ 3 กลุ่มใหญ่ ดังภาพข้างล่าง คือ
1. กลุ่มปะนาเระ-กลาพอ
2. กลุ่มสายบุรี-ไม้แก่น-นราธิวาส
3. กลุ่มตากใบ
ส่วนอีกกลุ่มอยู่ในรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย นับเป็นกลุ่มที่ 4 ก็ได้ คือ กลุ่มตุมปัส
นอกจากนี้ก็มีกลุ่มเล็กๆ ที่แตกออกไปจากกลุ่มหลักนี้ บางกลุ่มมี 4-5 ครัวเรือนก็มี และ จากสถานการณ์ในปัจจุบันของพื้นที่ 3 จังหวัดชายแดนใต้ กลุ่มเล็กๆ เหล่านี้ก็ได้โยกย้ายจากไปบ้างแล้ว
การที่มีกลุ่มแยกย่อยออกไปเช่นนี้ก็ทำให้ลักษณะภาษาแตกต่างกันออกไปเล็กน้อยทั้งคำและการออกเสียง
ส่วนที่เป็นรูปดาวที่ อ.แว้ง และ อ.สุคีริน จังหวัดนราธิวาสที่ดูเหมือนอยู่ลึกเข้าไปมาก ตรงนี้ไม่ได้เป็นชุมชนของคนไทยกลุ่มนี้โดยธรรมชาติด้วยเป็นกลุ่มคนที่อพยพโยกย้ายมาจากนโยบายทางการเมืองยุค 30-40 ปีที่แล้ว คงจำกันได้ช่วงนั้นมีคนไทยกลุ่มหนึ่งเสียสละเพื่อชาติเป็นทหารอาสาไปสู้รบเพื่อชื่อเสียงของชาติในสนามรบสงครามเวียดนาม และ สงครามเกาหลี กลับมาก็เป็นทหารผ่านศึก รัฐไม่รู้จะปูนบำเน็จอย่างไร อีกทั้งยังเป็นชาวไร่ชาวนาที่อาสาไปรบ บ้านเดิมมีที่ทำกินจำกัดอีกด้วย ประกอบกับรัฐพยามแก้ปัญหาชายแดนใต้ใช้นโยบายเอาคนไทยพุทธเข้าไปแทรกในกลุ่มคนไทยอิสลามเพื่อเป็นหูเป็นตาหรืออะไรไม่ทราบได้ จึงประกาศตั้งนิคมสร้างตนเองแว้ง ในป่าทึบอันสมบูรณ์ ตอนนั้นอยู่เขต อ.สุไหงโกลก จ.นราธิวาส (จนเดี๋ยวนี้คนมากกลายมาเป็นอำเภอแว้งแล้ว) สังกัดกรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงมหาดไทย (เดี๋ยวนี้แปรสภาพไปเป็นกระทรวงพัฒนาสังคมฯ) โดยเอาพื้นที่ตั้งแต่ดหนือบ้านสามแยกไปจนถึงโล๊ะจู๊ดและบูเก๊ะตา (ชนพรมแดนมาเลเซีย) นู่นเลย ซึ่งเป็นป่าทึบมาจัดสรรให้ทหารผ่านศึกเหล่านี้ รวมทั้งอนุญาตให้คนไทยถิ่นใกล้เคียงเข้ามาจับจองได้ด้วย จึงมีคนไทยกลุ่มนี้ที่อาศัยที่ตุมปัส และ ปาเสมัส รัฐกลันตัน ซึ่งถือสองสัญชาติได้เข้ามาจับจองด้วย รวมทั้งคนไทยจาก อ.ตากใบ จ.นราธิวาส ภาษาไทยตากใบจึงกระจายมาอยู่ที่นี้ด้วย ต่อมานิคมแว้งมีพื้นที่ไม่พอ จึงขยายไปตั้งนิคมสร้างตนเองสุคิริน คนก็อพยพโยกย้ายหักร้างถางพงจนเดี๋ยวนี้ก็กลายมาเป็น อ.สุคีริน ไปแล้วอีกแห่งหนึ่ง อันนี้ถือว่าเป็นการแก้ปัญหาที่ผิดพลาดยิ่งใหญ่ประการหนึ่งของอดีตที่ไม่ค่อยจะได้ผลนักและกลับทำให้ปัญหาถลำลึกลงไปอีกมากทีเดียว เพราะความแปลกแยกทางวัฒนธรรมของคนที่โยกย้ายมาจากทั่วประเทศ ส่วนมากมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ตอนบนกับกลุ่มคนที่อาศัยอยู่ดั้งเดิมจนยากจะแก้ไข
ขอพักปัญหาทางการเมืองไว้เดี๋ยวไปไกลเกินคาดหมาย จะขอเจาะเข้าไปในรายละเอียดด้านพื้นที่ของแต่ละกลุ่ม ต่อไปนะครับ
อาจารย์ คิดถึงจังครับ โอมเอง