หมวด ผ
สำนวน ความหมาย
ผงเข้าตาตัวเอง เมื่อปัญหาหรือความเดือดร้อนเกิดแก่ผู้อื่น
ช่วยแก้ไขให้เขาได้
แต่เมื่อเกิดแก่ตนกลับแก้ไขไม่ได้
ผ่อนสั้นผ่อนยาว ประนีประนอมกัน,อะลุ่มอล่วยกัน
ผ่อนหนักเป็นเบา ลดความรุนแรงหรือร้ายแรงลง,
ลดหย่อนลง
ผักต้นขนมยำ ผสมปนเปกันยุ่งเหยิง
ผักชีโรยหน้า ทำความดีเพียงผิวเผินเพียงชั่วคราว
ให้เห็นว่าดี
ผัดวันประกันพรุ่ง ขอเลื่อนเวลาออกไปครั้งแล้วครั้งเล่า
ผัวหาบเมียคอน,ชายหาบหญิงคอน ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย
ผ้าขี้ริ้วห่อทอง คนมั่งมีแต่แต่งตัวซอมซอ
ผินหลังให้ ไม่สนใจ,ไม่แยแส,
ไม่ใยดี,เลิกคบกัน
ผีเข้าผีออก เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายไม่คงที่
ผีซ้ำด้ามพลอย ถูกซ้ำเติมเมื่อพลาดพลั้งหรือเมื่อเคราะห์ร้าย,
เกิดเคราะห์ร้ายซ้ำเติม
ผีถึงป่าช้า ต้องยอมทำเพราะจำใจหรือไม่มีทางเลือก
ผีบ้านไม่ดี ผีป่าก็พลอย คนในบ้านช่วยเป็นใจให้คนนอกบ้านเข้ามา
ทำความเสียหายได้,คนในบ้านไม่ดีทำให้
คนที่มาอาศัยอยู่ด้วยพลอยไม่ดีไปด้วย
ผีไม่มีศาล ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง
ผู้ชายพายเรือ ผู้ชายทั่วไป
ผู้หญิงยิงเรือ ผู้หญิงทั่วไป
เผอเรอกระเชอก้นรั่ว เลินเล่อไม่ระวังดูแลให้รอบคอบ
ก่อให้เกิดความเสียหาย
แผ่นดินกลบหน้า ตาย
แผลเก่า ความเจ็บช้ำที่ฝังใจอยู่ไม่รู้ลืม
หมวด ฝ
ฝนตกก็แช่ง ฝนแล้งก็ด่า การทำอะไรๆ จะให้ถูกใจคนทั้งหมดนั้นเป็น
ไปไม่ได้ทำอย่างไรๆ ก็ไม่ถูกใจสักอย่าง
ฝนตกขี้หมูไหล คนจัญไรมาพบกัน พลอยเหลวไหลไปด้วย,
เรื่องเหลวไหลไม่มีสาระ
ฝนตกไม่ทั่วฟ้า เรื่องที่เกิดขึ้นโดยไม่มีวี่แวว
หรือไม่ได้คาดหวังไว้ก่อน
ฝนตกอย่าเชื่อดาว มีเมียสาวอย่าเชื่อแม่ยาย อย่าไว้ใจใครหรืออะไรจนเกินไป
ฝนทั่งให้เป็นเข็ม เพียรพยายามสุดความสามารถ
จนกว่าจะสำเร็จผล
ฝนสั่งฟ้า ปลาสั่งหนอง,น้ำสั่งฟ้า ปลาสั่งฝน สั่งเสียเป็นครั้งสุดท้าย,
ทำการอันใดที่เป็นสิ่งสำคัญ
เพื่อไวอาลัยก่อนจากกัน
ฝ่าคมหอกคมดาบ เสี่ยงอันตรายในสงคราม,
เสี่ยงอันตรายจากอาวุธนานาชนิด
ฝากเนื้อไว้กับเสือ ฝากสิ่งใดสิ่งหนึ่งไว้กับผู้ที่ชอบสิ่งนั้น
ย่อมสูญหายได้,
ไว้วางใจคนที่ไม่ควรไว้วางใจ
ใฝ่ร้อนจะนอนเมีย ใฝ่เย็นจะดิ้นตาย มุ่งหวังจะสบายต้องทำงาน
ถ้าเกียจคร้านจะลำบากยากจน
ใฝ่สูงจนเกินศักดิ์,ใฝ่สูงให้เกินศักดิ์ หวังสิ่งที่เกินฐานะตน (ใช้ในความปฏิเสธ)
หมวด พ
พกนุ่น ใจเบา,เอนเอียงเชื่อคนง่าย
พกหิน ใจหนักแน่น
พบไม้งามเมื่อยามขวานบิ่น พบหญิงสาวที่ต้องใจเมื่อแก่,พบสิ่งที่
ต้องการเมื่อไม่สามารถจะได้สิ่งนั้น
พระมาลัยมาโปรด ผู้ที่มาช่วยเหลือในยามที่กำลังตกทุกข์
ได้ยากได้ทันท่วงที
พระศุกร์เข้าพระเสาร์แทรก ความทุกข์ยากลำบากหรือเคราะห์ร้าย
ที่เกิดซ้อนกันเข้ามาในขณะเดียวกัน
พระอิฐพระปูน นิ่งเฉย,วางเฉยไม่เดือดร้อน,
ไม่รู้สึกยินดียินร้าย
พร้างัดปากไม่ออก,พร้าคัดปากไม่ออก นิ่ง,ไม่ค่อยพูด,ไม่ช่างพูด
พรากลูกนกลูกกา,พรากลูกนกฉกลูกกา ทำให้ลูกพลัดพรากจากพ่อแม่
ลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้ พูดหรือทำอะไรโดยไม่ระมัดระวัง
ย่อมเกิดความเสียหาย
พลัดที่นาคาที่อยู่ พลัดพรากจากถิ่นฐานเดิม,
ระหกระเหิน
พลิกแผ่นดิน เปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในระบบ
หรือวิธีการปกครองแผ่นดิน,
อาการที่ตามหาเท่าไรๆ ก็ไม่พบ
พลิกหน้ามือเป็นหลังมือ,กลับหน้ามือเป็นหลังมือ เปลี่ยนแปลงหรือทำให้ผิดไป
จากเดิมอย่างตรงกันข้าม
พอก้าวขาก็ลาโรง,พอยกขาก็ลาโรง ชักช้าทำให้เสียการ
พอแย้มปากก็เห็นไรฟัน รู้ทันกัน
พอเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง พอกินพอใช้,พอเลี้ยงตัวได้
พออ้าปากก็เห็นลิ้นไก่ รู้ทันกัน
พ่อแจ้แม่อู ต่างพันธุ์กัน,พันทาง
พ่อพวงมาลัย ชายที่ปล่อยชีวิตตามสบายไม่ยอมตั้งตัว
หรือทำการงานเป็นหลักเป็นฐาน
พายเรือคนละที ทำงานไม่ประสานกัน
ทำด้วยความยากลำบาก
พายเรือในหนอง คิด ทำ หรือพูดวกวนกลับไปกลับมา
พาลรีพาลขวาง ชอบหาเรื่องทะเลาะวิวาท
พาลีหลายหน้า กลับกลอก,ไม่ซื่อสัตย์
พึ่งจมูกคนอื่นหายใจ อาศัยผู้อื่นมักไม่สะดวก
พึ่งลำแข้งตัวเอง ช่วยตัวเอง
พุ่งหอกเข้ารก ทำพอให้เสร็จไปโดยไม่มีเป้าหมายหรือ
โดยไม่คำนึงว่าใครจะเดือดร้อน
พูดคล่องเหมือนล่องน้ำ พูดไม่ติดขัด
พูดเป็นต่อยหอย พูดฉอดๆไม่ได้หยุดปาก
พูดเป็นนัย พูดแสดงให้รู้ชั้นเชิงอยู่ในที
พูดไปสองไพเบี้ยนิ่งเสียตำลึงทอง พูดไปไม่มีประโยชน์นิ่งเสียจะดีกว่า
พูดอย่างมะนาวไม่มีน้ำ พูดห้วนๆ,พูดไม่มีหางเสียง
เพชรตัดเพชร คนเก่งต่อเก่งมาสู้กัน
เพชรร้าว ไม่บริสุทธิ์,มีตำหนิ
แพแตก พลัดพรากกันไป,กระจัดกระจายกันไป
แพ้เป็นพระ ชนะเป็นมาร การยอมแพ้ทำให้เรื่องสงบ,
การไม่ยอมแพ้ทำให้เรื่องไม่สงบ
แพะรับบาป คนที่รับเคราะห์กรรมหรือความผิดแทน
ผู้อื่นที่เป็นคนทำกรรมนั้น
หมวด ฟ
ฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด ฟังไม่ได้ความชัดหรือรู้แจ่มแจ้ง
แล้วเอาไปพูดต่อหรือทำผิดๆพลาดๆ
ฟ้าเคืองสันหลัง เคราะห์กรรมหรือโทษทัณฑ์ร้ายแรง
จากอำนาจเบื้องบนหรือผู้ปกครอง
ฟ้าไม่กระเทือนสันหลัง อำนาจเบื้องบนหรือผู้ปกครอง
ยังไม่ลงโทษทัณฑ์
ไฟสุมขอน อารมณ์ร้อนรุ่มที่คุกรุ่นอยู่ในใจ