ได้เห็นหัวข้อการศึกษา  การเรียนการสอน และหัวข้อ การศึกษานอกระบบ การศึกษาตามอัธยาศัย  ในส่วนผมค่อนข้างชื่นชอบกับคำว่า การศึกษาตามอธัยาศัย  เรียกง่าย ๆว่า ศึกษาเรียนรู้ตามความสะดวก ตามจริต เรียบง่ายไม่เรื่องมาก  แต่อย่างไรก็ดี  จะพูดกันง่าย ๆ ไม่ได้เพราะไปเกี่ยวข้องกับระบบราชการ  จำเป็นต้องมีผู้รู้ ครู และหลักสูตร

คนที่คิดขีดเขียนได้คงต้องเป็นคนที่ได้ร่ำเรียนมาเกี่ยวกับเรื่องของ หลักสูตร  จะไปให้เกษตรกร ปราชญ์ผู้รู้ต่าง ๆ มาขีดเขียนหลักสูตรเห็นท่าว่าจะต้องใช้เวลา  ใช่ว่าจะเป็นไปไม่ได้เสียเลย  เป็นไปได้แบบค่อยเป็นค่อยไป  อยู่ที่การสนับสนุนและการให้โอกาส ที่สุดของที่สุดไม่พ้นคำว่าระบบ ระเบียบของทางราชการอยู่นั่นเอง

เกษตรกร ปราชญ์ผู้รู้ต่าง ๆ  เท่าที่ได้รู้จักคุ้นเคยได้พบให้ฟังอย่างไม่เป็นทางการบ้าง เป็นทางการบ้าง ว่า  พวกเขารู้สึกอึดอัดเลยต้องให้เพื่อให้เข้าใจ และต้องทำใจว่า ตราบใดต้องพึ่งพิง พึ่งพา ระบบราชการหรือเงินหลวง  ไม่ปฏิบัติตามระเบียบวิธีการมีหวังบรรดา ผอ.ข้าราชการน้อยใหญ่ต้องเดือดร้อน เมื่อ สตง.มาตรวจสอบหลักฐานการใช้งบประมาณแผ่นดิน  การปฏิรูปการศึกษา จะเป็นจริงได้ผู้หลักผู้ใหญ่ไม่ควรมองข้ามสิ่งที่ได้กล่าวมา