ต่อเนื่องจากนาข่าบุรีเดือนกันยายนปีที่แล้ว  จาก  50  โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ใน  6  จังหวัด  นัดหมายให้ตัวแทน  50  คน  6  จังหวัด  อุดรธานี  หนองบัวลำภู  หนองคาย  เลย  บึงกาฬ  นครพนม  มีบึงกาฬเพิ่มมาแต่สกลนครหายไป  มาร่วมคิดร่วมใจถักทอสายใยเครือข่ายที่แม้ชื่อยังไม่ลงตัว  แต่ได้วิสัยทัศน์  พันธกิจชัดเจน  กระทั่งได้ภาคีเครือข่ายที่มีกิจกรรมและเกณฑ์บ่งชี้ความก้าวหน้าเป็นขั้น ๆ นำกลับไปใช้ต่อยอดงานในพื้นที่ตนเองได้
อิริยาบถการเรียนรู้สบาย ๆ ของเหล่าหมออนามัย  นักวิชาการสาธารณสุข  ทันตาภิบาล  ทันตแพทย์  ผอ.รพ.สต.  พ่อกำนัน  ผู้ใหญ่บ้าน  อสม.  ผู้เลี้ยงดู  ผู้ปกครองเด็ก  ครูพี่เลี้ยง  นักวิชาการศึกษา  ประธานสภา อบต.  ที่เคยสร้างและใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ (Strategic Route Map:SRM)  เป็นเครื่องมือในการร่วมคุย  ร่วมคิด  ร่วมวางแผนเพื่อเด็ก ๆ ปฐมวัยในพื้นที่ตนเองมาแล้ว

โดยผู้บริหารโครงการ  ผู้บริหารความสะดวก  สสจ.อุดรธานี  พี่โต่ง  พี่เป้า  พี่ต๋อยเจ้าเดิม  (สะดวกจริง ๆ นะ  สายสาธารณสุข  ใครอยากเป็นผู้จัดประชุมขั้นเทพ  มาเรียนรู้จากสามทหารเสือนี้ได้เลย...ฟันธง)  วิทยากรหมอฝน  ทพญ.วรางคณา  อินทโลหิต  สสจ.หนองบัวลำภู  หมอล่า ทพ.วัชรพงษ์  หอมวุฒิวงศ์  สสจ.หนองคาย  หมออ้อ ศูนย์เขต 6 ขอนแก่น  ทพญ.ปิยะนุช  เอกก้านตรง  พ่วงตำแหน่ง Note taker ร่วมกับหมอบี  ส่วน General Far A Way  เดินมาเดินไป  นอนมั่งนั่งมั่ง  ใครเอ่ย ?  หมออ้อ  สระใครนั่นเอง.....งานนี้มี Double อ้อ
                                      
 ขอขอบพระคุณกัลยาณมิตรใน G2K แห่งนี้เป็นอย่างสูง  ดร.ขจิต  ฝอยทอง ที่เขียนกิจกรรม “เจ้าตัวเล็ก” ได้ชัดเจนแจ่มแจ๋วเป็นขั้นเป็นตอนดีมาก....ใช้เป็นกิจกรรมอุ่นเครื่องได้ดีมาก ๆ  เลยนะคะ  แม้เครือข่ายนี้จะเคยรู้จักกันมาก่อน  แต่ไม่ได้สนิทสนมกันทั้งหมด  เมื่อบอกว่าให้หาเพื่อนอีก  2  คนที่ไม่รู้จักกันหรือรู้จักกันน้อยที่สุด  จับเป็นกลุ่ม  3  คน เพื่อเริ่มกิจกรรมนี้  จึงเกิดการเคลื่อนตัวเดินหาเพื่อนที่มาจากต่างจังหวัด  เพราะเป็นธรรมชาติอยู่แล้ว  ที่เริ่มนั่งตอนแรกจะจับกลุ่มเฉพาะจังหวัดตนเอง  สนุกสนานมาก...นั่นแน่ อ.ขจิตยิ้มแก้มปริเชียว
หลังพี่ฝนกล่าวความเป็นมาของโครงการปีที่แล้วจบ  ก็ทบทวนประวัติศาสตร์ SRM พื้นที่ตนเอง  แล้วก็แลกเปลี่ยนกับคนอื่น ๆ ด้วยกิจกรรม World Café  ยิ่งเข้าใจง่ายขึ้น  เพราะคล้ายกับดอกไม้  แมลง  ผึ้ง  ของกิจกรรม “เจ้าตัวเล็ก” ที่เพิ่งผ่านไป
บทเรียนที่ได้จากการทำ SRM  ปัญหาอุปสรรค  ความรู้ใหม่  การจะทำให้เปิดใจยอมรับซึ่งกันและกัน  การปรับแต่งเงื่อนไขและปัจจัยให้พร้อมทำจนประสบความสำเร็จ  ข้อควรคิดก่อนขยายผลหรือการที่จะทำให้ยั่งยืน  การจะทำให้ชุมชนเข้มแข็ง  มีเป้าหมายร่วมเดียวกัน  ประชาชนเป็นสุข  เราก็สุขด้วย  ช่วยกันสรุป Mindmap กับพี่ฝน  พูดสรุปให้ทั้งห้องฟัง 
ปัญหาอุปสรรคจากการสร้างและใช้แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์ (Strategic Route Map:SRM)  ในการทำงานที่ผ่านมา
  1. บริบทของพื้นที่แตกต่างกัน  มีผู้ปกครองส่วนหนึ่งเดินทางไปทำงานต่างถิ่น  พ่อแม่ไม่อยู่บ้าน ผู้เลี้ยงดูเป็นญาติ  ยาย  ย่า  ป้า  ผู้ปกครองมีความแตกต่างในเรื่องการรับรู้การดูแลเด็ก  ยังมีพฤติกรรมการเลี้ยงดูเด็กที่ยังไม่เอื้อต่อสุขภาพที่ดี
  2. องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น (อปท.)  เข้ากันไม่ได้กับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขบางพื้นที่  มีผลต่อการสนับสนุนงบประมาณ
  3. เจ้าหน้าที่สาธารณสุขรู้สึกว่า SRM  เป็นของใหม่  ทำความเข้าใจได้ยาก  ช่วงแรกที่นำไปใช้บางครั้งไม่เห็นปัญหาของประชาชน  เจ้าหน้าที่คิดเอง
  4. เจ้าหน้าที่มีน้อย  ไม่สามารถดูแลประชาชนได้ทั่วถึง  และมีผลต่อการสร้างทีม
  5. การดำเนินงานที่ผ่านมายังไม่ยั่งยืน
ความรู้ใหม่ที่ได้จากการแลกเปลี่ยน World café
  1. เคล็ดลับการสร้างความสัมพันธ์  เปิดใจยอมรับซึ่งกันและกัน  คุ้นเคย  จริงใจ  การประสานงานกับภาคี  เครือข่ายที่เกี่ยวข้อง  การรู้จักบทบาทหน้าที่ของผู้ที่เอื้อการสนับสนุน เช่น นักวิชาการศึกษา เทคนิคการให้ความสำคัญกับแกนนำชุมชนต่าง ๆ  เช่น เชิญนายก อบต.เป็นประธานเปิดงาน เป็นต้น
  2. การมีเป้าหมายร่วม  เป้าหมายเดียวกัน  ประชาชนเป็นสุข  เราก็สุขด้วย 
  3. คนที่ใกล้เป้าหมายที่สุดต้องเป็นคนทำ  เจ้าหน้าที่เราต้องทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง  แต่ไม่ใช่ปล่อยให้ชุมชนเค้าทำเองเลย  ไม่ปล่อยให้เค้าตกน้ำ  การเป็นพี่เลี้ยงของเจ้าหน้าที่ที่อาจให้ได้ก็คือ ให้ความรู้   เค้ายังไปไม่ได้  เราต้องเป็นพี่เลี้ยง  ที่ปรึกษา  สนับสนุน  เรียนรู้ชาวบ้าน  จึงจะยั่งยืน
  4. การที่ชาวบ้านจะทำได้  ต้องตื่นตัว  เข้าใจพฤติกรรมการเลี้ยงดู  เกิดความตระหนัก  ต้องศึกษาข้อมูล  จะคืนข้อมูลแบบไหน  เป็นเชิงบวกหรือเชิงลบ  แต่การจะได้ข้อมูลที่แท้จริง  ต้องเกิดจากการเชื่อใจกัน  ต้องชื่นชมซึ่งกันและกัน  ให้ทุกคนรู้สึกมีคุณค่า  เมื่อเราเชื่อใจ  จริงใจกัน ก็จะได้ข้อมูลจริง  การคืนข้อมูล  ต้องคืนข้อมูลจริง  โดยการคืนข้อมูล  ควรเกิดจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างชุมชนกับเจ้าหน้าที่  จนท.เห็นข้อมูลของโรค  แต่ชาวบ้านอยู่กับเด็กจะเห็นข้อมูลพฤติกรรม  มันจะเป็นจิ๊กซอว์ที่ทำให้ข้อมูลสมบูรณ์ขึ้น  วิธีการให้ชาวบ้านมาร่วมคิด ร่วมทำ  เช่น การจัดเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้  นำไปสู่ความเข้าใจ  ความสำเร็จ
  5. ปฏิบัติการเชิงรุก  ติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง  ทำให้ชาวบ้านตื่นตัว  ทำแล้วมีอุปสรรค  ปรับวิธีการใหม่
  6. การบริหารความขัดแย้ง  มีตั้งแต่หลีกเลี่ยง  หรือต้องเผชิญปัญหา  มีลูกล่อลูกชน  มองหลาย ๆ มุม  บริหารคนให้ถูกกับงาน   บริหารทรัพยากรต้องให้คุ้มค่า  
  7. การแลกเปลี่ยนครั้งนี้  บางคนคิดว่า  แต่ละพื้นที่มีความแตกต่างกัน  นพ.สสจ.หนองบัวลำภูเคยพูดว่า  เวลาเรามาตลาดนัดความรู้  มาแลกเปลี่ยนกัน  ไม่ควรเลียนแบบที่รูปแบบ  แต่ควรเลียนแบบที่ระดับแนวคิด  ต้องเข้าใจแนวคิดเค้าก่อนว่า  เค้าทำอันนี้เพื่ออะไร  ถ้าไม่เข้าใจ  เมื่อเอาไปเลียนแบบก็เพี้ยนได้ เช่น ธนาคารขนม

ถอดรหัส  ปรับแต่งเงื่อนไขและปัจจัยแห่งความสำเร็จ (อ้อ)

  1. สร้างความสัมพันธ์จริงใจกับผู้นำการเปลี่ยนแปลง  ด้วยการเรียนรู้ชาวบ้าน  ค้นหาศักยภาพชุมชน  เปิดใจยอมรับ  เคารพคุณค่าซึ่งกันและกัน  เป็นทีมเดียวกัน

  2. สร้างความไว้วางใจ  ได้ข้อมูลรอบด้านที่เป็นจริง  เข้าใจ  ตระหนัก  อยากเปลี่ยนแปลงตนเอง 

  3. หาเป้าหมายร่วมของชาวบ้านและราชการ 

  4. มีเวทีของชาวบ้าน  แลกเปลี่ยนเรียนรู้  ติดตาม  บริหารความขัดแย้ง  คน  ทรัพยากร  ประเมินผล  สะท้อนข้อมูล  พัฒนาต่อเนื่อง  ราชการเป็นพี่เลี้ยง 

  5. ขยายแนวคิด  ประยุกต์ SRM   เรียนรู้ไม่อยู่นิ่ง  ต่อยอดสิ่งที่ดี

มีเกมสร้างความสัมพันธ์และสติแทรกเป็นระยะ  เกมปรบมือเรียกชื่อ  ในเช้าวันที่สองที่เริ่มจำชื่อเพื่อนได้มากแล้ว  แต่อาจไม่สัมพันธ์กับหน้า  เกมนับเลขไม่ออกเสียง 3  6  9  แต่ปรบมือแทน  พลังกลุ่มเกือบไม่เกิด  แต่ก็พอพากลุ่มรอดไปได้....ทั้งห้อง  ทั้งหมออ้อศูนย์เขตลุ้นมากเลย  เป็นโอกาสพัฒนานะคะเนี่ย  คราวหน้าสัก  3  วัน  จะมีเวลาสร้างพลังกลุ่มมากกว่านี้
พี่ฝนย้ำเป็นระยะ ๆ มีผู้พูดก็ต้องมีผู้ฟัง  ใช้ใจฟัง  ให้เป็นการฟังอย่างลึกซึ้ง  การจุ้มหัวของพวกเราก็ยิ่งเพิ่มคุณค่ามากขึ้น ๆ  เมื่อแต่ละกลุ่มนำเสนอวิสัยทัศน์ของเครือข่าย  จึงช่วยเขียนบัตรคำแล้วให้ไปจัดกลุ่ม  เรียบเรียง  ร้อยเรียงเป็นภาพฝัน  ที่พวกเราคนทำงานและเกี่ยวข้องกับเด็กอยากจะทำให้เกิดขึ้น  โอ..ภูกระดึง  เลย  ณัฐ  โพธิ์ตาก  หนองคาย  ทั้งเกาหัว  ทั้งมึนงง  แต่ในที่สุด  ไม่มีอะไรยากเกินความสามารถพลังกลุ่ม
วิสัยทัศน์  เครือข่าย..... (เด็กปฐมวัยลุ่มน้ำโขง-ภูพาน....ชื่อยังไม่ final)
ผนึกพลังภาคีเครือข่ายเข้มแข็ง  บูรณาการทุกภาคส่วน  ด้วยความร่วมมือร่วมใจของชุมชน  ขยายผลอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน  เพื่อเด็กสุขภาพดี  เก่ง  กล้า  และฉลาดอย่างสมวัย
 
ก่อนจะไปถึงพันธกิจ  พี่ฝนเติมเรื่อง  ทำไมจึงสนใจเด็กปฐมวัย  สร้างเด็กปฐมวัยที่ดีในวันนี้  ป้องกันปัญหาเยาวชนในอีก  10  ปีข้างหน้า  ช่วงเวลาทองของการสร้างอุปนิสัยและแรงกระตุ้นของคน  โครงสร้างพื้นฐานของคนยากจะเปลี่ยนแปลง  แก่นนิสัยของคน (ภาษาสุภาพของกมลสันดาน-อ้อเอง)  หากพ้นช่วงเด็กปฐมวัยไปแล้ว...ผ่านแล้วผ่านเลย  นึกถึงชั้นวงปีของต้นไม้  ชั้นถัดออกมา  ภาพลักษณ์  ทัศนคติ  ยังพอปรับแต่งได้  ส่วนวงนอกสุด  ความรู้  ทักษะ  เหมือนชั้นเปลือกนอกของต้นไม้  ถาก  ขูด  ลอก  ปอกเปลือกได้ง่ายกว่า
ขอพักก่อน
แล้วจะมาต่อพันธกิจ  เราจะทำให้เกิดผลตามวิสัยทัศน์ได้อย่างไร
พบกันใหม่นะคะ
ธิรัมภา