คำว่า "สัปดาห์" ในภาษาไทย เคยมีปัญหาการอ่านออกเสียง เพราะการออกเสียงที่ถูกต้อง ท่านว่าควรอ่าน "สับ-ดา" แต่ก็มีหลายท่านออกเสียงว่า "สับ-ปะ-ดา" ปัจจุบันนี้ราชบัณฑิตท่านบอกว่า ไหนๆ ก็ไหนๆ อ่านสองพยางค์ก็ได้ สามพยางค์ก็ได้ไม่ว่ากัน

อันที่จริง ใครจะอ่านอย่างไร คงไม่มีใครกล้ามาว่า นอกจากคู่รักคู่แค้น ครูภาษาไทยกับนักเรียนนั่้นแหละ  แต่.... ต่อไปนี้นักเรียนอ่าน สัปดาห์ ว่า สับ-ปะ-ดา ก็จะไม่โดนหักคะแนนอีกต่อไป

 

บางท่านตั้งคำถามว่า ทำไมจึงบอกว่าที่ถูกควรอ่าน สัปดาห์ ว่า สับ-ดา

คำนี้มีที่มาครับ

 

ก่อนอื่น ขอบอกว่า คำว่า สัปดาห์ นี้เป็นคำในภาษาสันสกฤต เขียน "สปฺตาห" อ่านว่า "สัป-ตา-หะ" ถ้่าเขียนด้วยอักษรโรมันก็ "saptāha"  โปรดสังเกตว่า ในภาษาสันสกฤต หลังตัว ป ไม่มีสระ (ป มีจุด แสดงว่าเป็นตัวสะกด)

(ลักษณะแบบนี้โบราณาจารย์ของไทยท่านให้ออกเสียง ป ครึ่งเสียง คล้ายกับ สัป-ปะ-ตา-หะ แต่เสียงปะนั้นสั้นหน่อย, อย่างคำว่า รัตนะ บาลีสันสกฤตเขียน รตฺน ก็ไม่ได้ออกเ้สียง รัต-นะ เป็นสองพยางค์แท้ ท่านออกเสียง ตะ ครึ่งเสียง คือ ออกเสียง ตะ สั้นหน่อย  คล้ายกับ รัต-ตะ-นะ เท่ากับสองพยางค์ครึ่ง แหะๆ)

ดังนั้น ที่บางท่านออกเสียงว่า สับ-ปะ-ดา ก็ไม่แปลกอะไร คงจะคุ้นเคยกับการอ่านแบบบาลีสันสกฤต  แต่ถ้าเคร่งก็ต้องว่า ควรเป็น สับ-ดา เพราะ ป ไม่มีสระให้ออกเสียง

 

คำว่า สัปดาห์ หรือ สปฺตาห ในภาษาสันสกฤตนี้ เป็นคำของเขาเลยล่ะ ไม่ใช่คำที่คนไทยคิดประสมขึ้นใหม่ แต่ความหมายอาจจะแตกต่างกันเล็กน้อย นั่นคือ สปฺตาห หมายถึง เจ็ดวัน หรือพิธีสังเวยที่ใช้เวลานานเจ็ดวัน ก็เรียก สปฺตาห เช่นกัน

คำนี้ มาจากศัพท์ "สปฺต" ที่แปลว่าจำนวนเจ็ด สมาส กับคำว่า "อห" ที่แปลว่า วัน

สปฺต + อห  = สปฺตาห ง่ายๆ เหมือนบวกเลขเลยทีเดียว (..ต + อ.. = ..ตา..)

sapta + aha = saptaaha = saptāha 

(อย่าลืมนะครับ อักษรที่ไม่มีสระเกาะอยู่ และที่ไม่มีจุดข้างใต้ ให้ออกเสียงเหมือนมีสระอะ)

นี้เป็นการอธิบายอย่างง่าย

 

ถ้าอธิบายอย่างยาก ท่านว่า มาจาก สปฺตนฺ (สัปตัน) แปลว่า เจ็ด เมื่อนำมาสมาส หดเสียง สปฺตนฺ เหลือแค่ สปฺต  .... ค้างไว้

อหนฺ (อะหัน) แปลว่า วัน เมื่อนำมาสมาส หดเสียงเป็น อห แล้วจึงสมาส และสนธิสระดังกล่าว  ได้รูปสำเร็จเหมือนกันคือ สปฺตาห (อหนฺ นี้มีรูปพิเศษสองรูปคือ อหรฺ และ อหสฺ แล้วแต่ว่าจะนำไปสนธิกับเสียงใด)

 

โปรดสังเกต สำหรับท่านที่สนใจศึกษาภาษาสันสกฤต คำที่สะกดด้วย นฺ เมื่อนำมาสมาส มักจะลบ นฺ ทิ้ง

 

คำบอกจำนวนในภาษาสันสกฤตและบาลีมีใช้ในภาษาไทยมากมาย ไว้คราวหน้า หรือไม่ก็คราวโน้น... จะมานับเลขสันสกฤตให้ฟังนะครับ...