เรื่องราวของเกาะคา คุณพนอจิต สว่างวงศ์ มาเล่าให้ฟังค่ะ

พี่นอบอกว่า ร่วมกับพยาบาลกลุ่มเวชฯ พี่อ้อย คุณเรืองอุไร สินเจียง ไปเยี่ยมชมรมฯ ได้หลายชมรม ตามหมู่บ้านต่างๆ โดยพยาบาลจะไปให้ความรู้ วัดสายตา วัดรอบเอว และอื่นๆ ให้กับผู้สูงอายุ ชวน พนอไปด้วย เพราะว่าพนอสอนเก่ง เราก็ชอบพูดอยู่แล้ว ไม่ต้องใช้ไมค์ด้วย เสียงดัง ฟังชัด คล่องตัว ให้ความรู้ดี ผู้สูงอายุสนใจเราด้วย เราชอบคุย ผู้สูงอายุก็ชอบ ... บางทีก็แถมด้วยการสอนออกกำลังกายด้วย

ตอนนั้นไปร่วมการตรวจฟันผู้สูงอายุ เรื่อง คู่สบ และการให้ความรู้

เมื่อปี 2550 มีโครงการนี้เกิดขึ้น จึงได้แยกออกมาเป็นการเฉพาะ และเราพบแม่หมัย แม่พิศมัย ฉันทะ เคยเป็นครูอนามัยโรงเรียน และเป็นคนไข้ประจำที่โรงพยาบาลเกาะคา พบปะกับพวกเราประจำอยู่แล้ว ถามแม่หมัยว่า แม่หมัยเป็นแกนนำทำอะไรบ้าง แม่บอกว่า ชวนทุกคนออกกำลังกาย เสร็จแล้วก็แปรงฟัน คุณหมอสุมิตราก็เลยชวนมาทำงานด้วยกัน ประจวบเหมาะกับความที่แม่หมัยเก่ง มีความสามารถ

  • พอแม่หมัยตอบตกลง เริ่มแรก เราก็ลงไปที่หมู่บ้าน ที่ชมรมผู้สูงอายุบ้านศิลา ทำประชาคมว่า ผู้สูงอายุต้องการอะไรบ้าง ทางด้านการส่งเสริมสุขภาพในช่องปาก ตอนนั้นมีน้องนักศึกษามหิดล ลงไปช่วยด้วย ไปให้ความรู้ อบรมฑูตทันตกรรม
  • หลังจากนั้น ผู้สูงอายุ กับ อสม. ที่เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ เพราะว่าไม่จำเป็นต้องอายุ 60 ก็เข้าชมรมได้ คุณหมอปุย (ทพญ.อภิญญา เมฆรักษาวนิช) พาพนอจิตเข้ามาร่วมทำกิจกรรม ได้ไปให้ความรู้ด้านทันตสุขภาพแก่ผู้สูงอายุเป็นระยะๆ ช่วงนั้น ปี 2550 ไปเยี่ยม กระตุ้นให้เกิดกิจกรรมที่เด่นชัดขึ้น และสม่ำเสมอ
  • ชมรมผู้สูงอายุจะมีการออกกำลังกายกันทุกวัน ยกเว้นวันพระ และช่วงหลังจากที่ทำนา เขาจะงดไปเลย เพราะว่าผู้เฒ่าผู้แก่จะต้องอยู่ดูแลหลานที่บ้าน และดูแลบ้าน
  • เกิดความคลุกคลีกัน จนเกิดความผูกพัน เพราะว่าไปหาบ่อยๆ
  • หลังจากนั้น จึงเกิดกิจกรรม การแปรงฟันหลังการออกกำลังกาย และกิจกรรมย้อมสีฟัน โดยใช้เม็ดสีย้อมฟัน เพราะว่าผู้สูงอายุอยากตรวจฟันกันเองได้ เพื่อที่จะได้ไปตรวจฟันลูกหลานด้วย จึงคิดทำแบบฟอร์มง่ายๆ สำหรับให้ผู้สูงอายุบันทึกเป็นหลักฐาน และส่งต่อไปทำฟันที่สถานีอนามัย
  • ตอนแรกฝึกตรวจกันเองก่อน และลงไปที่ศูนย์เด็กที่อยู่ใกล้วัด (ที่ทำการของชมรมฯ) ฝึกตรวจลูกหลาน
  • ต่อมา จึงมีการบริการทันตกรรมในผู้สูงอายุ โดยเชื่อมโยงเข้ากับชุดสิทธิประโยชน์ และนำผู้สูงอายุไปทำฟันเทียม ทำให้ผู้สูงอายุพอใจ ได้ยิ้มสวย
  • สิ่งที่ผู้สูงอายุชอบ ก็คือ เวลาไปกับหมอฟัน ดูแลเขาดี เขาก็ชอบ
  • แม่หมัย ประธานชมรมผู้สูงอายุ อดีตครูด้านอนามัย มีความสามารถให้ความรู้ด้านทันตสุขภาพ เช่น ให้ความรู้แก่ประชาชน ทุกวันพระในหมู่บ้าน ให้ความรู้แก่ชมรมผู้สูงอายุที่หมู่บ้านใกล้เคียง และให้ความรู้แก่เด็กนักเรียนประถม
  • ตอนนี้ ชมรมสามารถจัดทำโครงการส่งเสริมทันตสุขภาพได้ด้วยตัวเอง โดยขอคำปรึกษาจากเรา และเสนอขอบประมาณ อบต.
  • การสนับสนุนจากโรงพยาบาลเกาะคา ก็จะมีการสนับสนุน poster โมเดล ภาพพลิก แผ่นพับ เม็ดสีย้อมฟัน และความรู้ เรื่องการแปรงฟันที่ถูกวิธี

ปัจจัยสำเร็จของการกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุที่นี่ ... ที่สำคัญที่สุด ที่เราทำงานได้ดี เพราะเรามีกำลังคน มีความตั้งใจทำงาน พร้อมเสมอถ้าชมรมฯ ต้องการทีมงานทันตฯ ของเรา จะพยายามทำตัวว่าง เมื่อเขากำหนดมา และคุณหมอตาให้ความสำคัญของงานนี้มาก

ตอนนี้ ชมรมผู้สูงอายุที่ทำกิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุ มี 2 แห่ง คือ ชมรมผู้สูงอายุบ้านศิลา หมู่ 6 ตำบลเกาะคา และชมรมผู้สูงอายุบ้านหนองหล่าย หมู่ 4 ต.เกาะคา ซึ่งเป็นชมรมฯ ที่เข้มแข็งด้วยตัวของกิจกรรมที่มีมาก พ่อถนอม แผ่นคำ เป็นประธานชมรมฯ ที่ตั้งของชมรมฯ ตั้งอยู่บริเวณโรงเรียนเก่า จะทำในเรื่อง

  • การแปรงฟันหลังออกกำลังกาย วันจันทร์ พุธ ศุกร์
  • ฝึกตรวจฟันกันเองในผู้สูงอายุ
  • ฝึกตรวจฟันลูกหลาน
  • โรงพยาบาลไปให้บริการทันตกรรมแก่ผู้สูงอายุด้วยชุดสิทธิประโยชน์ และนัดมาทำฟันเทียม

กิจกรรมทั่วๆ ไปของชมรมผู้สูงอายุหนองหล่าย มีกิจกรรมเยอะมาก เช่น ทำน้ำเต้าหู้แจกวันพระ ทำปุ๋ยหมัก น้ำข้าวกล้อง ไอศกรีมข้าวกล้อง การสีข้าวกล้อง การศึกษาดูงาน

กิจกรรมภายในชมรมฯ ของหมู่บ้าน ทุกกิจกรรมมีคนหนุ่ม วัยกลางคนช่วยกันเสริมด้วย ช่วยกันทำหมด ทุกกิจกรรม อย่างบ้านแม่หมัย ก็มีการทำดอกไม้ บ้านศิลา ทำดอกไม้ ทำผ้านวม

แผนการทำงานเรื่องการส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุของที่นี่ ต่อไป จะขยายเครือข่าย ด้วยการออกเยี่ยมชมรมผู้สูงอายุทั้ง 9 ตำบล ตำบลละ 1 แห่ง ในเดือนเมษายนของทุกปี โดย ไปให้ความรู้ ชักชวนทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ตรวจสุขภาพช่องปากด้วยชุดสิทธิประโยชน์ และให้บริการทันตกรรม ชมรมที่คาดว่าจะขยายในเร็วๆ นี้ ก็คือ บ้านนาเวียง ตำบลท่าผา หมู่ 3 และบ้านผึ้ง ตำบลศาลา

รวมเรื่อง ลปรร.คนลำปาง ที่บ้านกรูด