สร้างสถานการณ์ใหม่ เมื่อครูพาไปถึงเป้าหมายที่วางไว้แล้ว ให้ทดสอบด้วยการสร้างปัญหาใหม่ขึ้นมาเพื่อตรวจสอบความเข้าใจว่านักเรียนเข้าใจจริงไหม บรรลุเป้าหมายของบทเรียนไหม เช่นนับว่ามีลูกแก้วกี่ลูกในกล่อง แล้วดูวิธีนับของนักเรียนแต่ละคนว่าเป็น primitive counting หรือนำ new calculation ที่เพิ่งเรียนรู้ไป เช่น
- คนที่นับทีละหนึ่ง คือคนที่ใช้ primitive counting และยังมีพื้นฐานการคิดที่ไม่เพียงพอต่อการเรียนรู้ต่อไปในเรื่องการคูณ
- คนที่นับแบบบวกเพิ่ม ดีกว่าคนที่นับทีละหนึ่ง
- คนที่บวกเพิ่มด้วยจำนวนที่แน่นอน เป็นคนที่จัดกลุ่มความคิดให้เข้าใกล้พื้นฐานการคูณได้มากที่สุด
เข้าใจกระบวนการคิดของเด็ก ครูจะเข้าใจกระบวนการคิดของนักเรียนได้ต่อเมื่อครูทำการสังเกต และบันทึกการทำงานในการแก้ปัญหาของเด็กอย่างละเอียด เพราะถ้าดูเฉพาะที่ผลลัพธ์ก็อาจจะถูกหรือผิดก็ได้ ซึ่งในกรณีนี้ครูอาจจะต้องเลือกบันทึกเฉพาะบางคน การเลือกจะทำอย่างไร เลือกนักเรียนคนไหน ซึ่งอาจบันทึกเป็นภาพวิดีโอ ภาพถ่าย จดบันทึก หรือแบ่งกันสังเกตกับผู้ที่เข้ามาสังเกตชั้นเรียน นี่เป็นวิธีที่จะช่วยให้ครูได้เห็น และเข้าใจความคิดที่เขาใช้ในการทำงาน
การเรียนรู้ของครู เรียนรู้ว่านักเรียนคิดอะไร เพื่อนำเอาไปวางแผนการเรียนการสอน เกิดเป็นความเข้าใจทั้งทฤษฎีและปฏิบัติ
การออกแบบวิธีการและช่วงเวลาให้นักนักเรียนไว้ให้นักเรียนอธิบายวีที่ใช้ในการแก้ปัญหาเป็นเรื่องที่ครูควรทำ เพราะการให้เหตุผลของเด็กคือการค่อยๆ สร้างแนวคิดขึ้นมา
- แนวคิดแรกๆ ที่ครูเลือกมาเรียนรู้ควรใกล้กับประสบการณ์ของเด็ก
- แนวคิดที่แสดงให้เห็นการเชื่อมโยงอย่างมีความหมายระหว่างคำในชีวิตประจำวันกับคำทางคณิตศาสตร์ จะช่วยเชื่อมต่อความเข้าใจของนักเรียนได้มาก
- สร้างพัฒนาการของแนวคิดด้วยคำที่นักเรียนอธิบายไล่มาตามลำดับ
- สรุปแนวคิดที่ครูต้องการโดยใช้คำของนักเรียน ในความหมายที่ครูอยากจะสรุปให้สมบูรณ์ ด้วยการดึงคำของนักเรียนที่เป็น key word ทุกคำออกมา
- บางครั้งนักเรียนได้เสนอคำสำคัญเอาไว้ แต่ครูไม่ได้นำเอามาใช้ ซึ่งน่าเสียดาย
ปัญหาของครู คือ การตัดสินใจว่าจะนำแนวคิดใดขึ้นก่อน จะเรียงลำดับอย่างไร หรือแนวคิดใดที่จะไม่นำมาขึ้นกระดาน
- ครูต้องวางแผนการสอน คาดคะเนแนวคิด และคาดการว่าอะไรจะเกิดขึ้นในห้องเรียนได้ตั้งแต่ก่อนเข้าสอน
- ครูต้องแม่นยำใน concept เช่น ในการเรียนเนื้อหาการคูณนี้ แนวคิดไม่ได้อยู่ที่ตัวจำนวนที่นำมาเป็นโจทย์ในการเรียนรู้ แต่อยู่ที่การเห็น column กับ row ที่เท่ากัน
สรุป แม้ว่าการจัดกระบวนการเรียนรู้ของครูในชั้นเรียนตัวอย่างนี้จะยังไม่ดีนัก แต่ชั้นเรียนนี้ก็เป็นทุนสำหรับการทำ Lesson Study ที่ดีมาก หากครูได้ปรับแก้ตามที่ผู้สังเกตแนะนำแล้ว ก็ยังจะมีปัญหาอื่นๆ เกิดขึ้นตามมาอีก และนีjก็คือ Lesson Study ที่ทำให้ได้เรียนรู้ร่วมกันต่อไปอีก ทำให้เห็นความเป็นไปได้ในการพาให้เด็กทุกคนบรรลุวัตถุประสงค์ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้
