"จริต" แปลว่า นิสัย ความเคยชิน หรือบุคลิกภาพ เหตุผลสำคัญประการหนึ่งที่คู่ครองแต่ละคู่ต้องทอดระยะดูใจกันยาวนาน ก่อนจะตัดสินใจร่วมชีวิตก็เพื่อ "ศึกษา" กันและกันให้รู้ทัน "จริต" ที่แท้จริงของแต่ละฝ่าย เพราะเมื่อรู้ทันแล้วก็สามารถปรับตัวเข้าหากันได้ง่ายขึ้น แต่การศึกษากันและกันโดยไม่มีคู่มือเลยนั้นคงไม่เพียงพอ บางคนอาจถูกหลอก หรือโชคร้ายไปเจอคนที่จริตไม่สมพงศ์กัน แทนที่จะเป็นคู่รัก กลับกลายเป็นศัตรูคู่อริแทน

หนังสือ "จริต ๖ ศาสตร์ในการอ่านใจคน" (ซึ่งสรุปมาจากคัมภีร์วิสุทธิมรรคของพระพุทธศาสนา) งานเขียนเบสท์เซลเลอร์ของอนุสรณ์ จันทพันธ์ และบุญชัย  โกศลธนากุล สรุปลักษณะนิสัย แนวโน้ม จุดอ่อน จุดแข็ง ของคนทั้ง ๖ จริตเอาไว้ให้เราดูเป็นแนวทางในการศึกษาคน ดังต่อไปนี้

 

 

๑. ราคจริต

 

ลักษณะ

  • บุคลิกดี มีมาด
  • น้ำเสียงนุ่มนวล ไพเราะ
  • ติดในความสวย ความงาม ความหอม ความไพเราะ ความอร่อย
  • ไม่ชอบคิด แต่ช่างจินตนาการเพ้อฝัน

 

จุดแข็ง

  • มีความประณีต อ่อนไหว และละเอียดอ่อน
  • ช่างสังเกต เก็บข้อมูลเก่ง
  • มีบุคลิกหน้าตาเป้นที่ชอบและชื่นชมของทุกคนที่เห็น
  • วาจาไพเราะ เข้าได้กับทุกคน
  • เก่งในการประสานงาน การประชาสัมพันธ์ และงานที่ต้องใช้บุคลิกภาพ

 

จุดอ่อน

  • ไม่มีสมาธิ ทำงานใหญ่ได้ยาก
  • ไม่มีเป้าหมายในชีวิต
  • ไม่มีความเป้นผู้นำ
  • ขี้เกรงใจคน
  • ขาดหลักการ
  • มุ่งแต่บำรุงบำเรอผัสสะทั้ง ๕ ของตัวเอง คือ รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส
  • ชอบพูดคำหวานหู แต่อาจไม่ใช่ความจริง
  • อารมณ์รุนแรง ช่างอิจฉาริษยา ชอบปรุงแต่ง

 

วิธีแก้ไข

  • พิจารณาโทษของจิตที่ขาดสมาธิ
  • ฝึกพลังจิตให้มีสมาธิเข้มแข็ง
  • หาเป้าหมายที่แน่ชัดในชีวิต
  • พิจารณาสิ่งปฏิกูลต่าง ๆ ของร่างกายมนุษย์เพื่อลดการติดในรูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส

 

 

 

๒. โทสจริต

 

ลักษณะ

  • จิตขุ่นเคือง โกรธง่าย
  • คาดหวังว่าโลกต้องเป็นอย่างที่ตัวเองคิด
  • พูดตรงไปตรงมา
  • ชอบชี้ถูกชี้ผิด เจ้าระเบียบ เคร่งกฎเกณฑ์
  • แต่งตัวประณีต สะอาดสะอ้าน
  • เดินตรง ตัวตรงแน่ว

 

จุดแข็ง

  • อุทิศตัวทุ่มเทให้กับการงาน
  • มีระเบียบวินัยสูง ตรงเวลา
  • วิเคราะห์เก่ง มองอะไรตรงไปตรงมา
  • พูดคำไหนคำนั้น
  • มีความจริงใจต่อผู้อื่น สามารถพึ่งพาได้
  • ไม่ค่อยโลภ

 

จุดอ่อน

  • จิตขุ่นมัว ร้อนรุ่ม
  • ไม่มีความเมตตา
  • ไม่เป็นที่น่าคบค้าสมาคมคมของอื่น ไม่มีบารมี
  • สร้างวจีกรรมเป็นประจำ
  • ไม่มีความคิดสร้างสรรค์
  • มีโรคภัยไข้เจ็บได้ง่าย

 

วิธีแก้ไข

  • สังเกตดูอารมณ์ตัวเองเป็นประจำ
  • เจริญก้าวหน้าให้มาก ๆ
  • คิดนาน ๆ ก่อนพูด และพูดทีละคำ ฟังทีละเสียง
  • อย่าไปจริงจังกับโลกมากนัก
  • เปิดใจกว้างรับความคิดใหม่ ๆ
  • พิจารณาโทษของความโกรธความเสื่อมโทรมของร่างกาย

 

 

 

๓. โมหจริต

 

ลักษณะ

  • ง่วง ๆ ซึม ๆ เบื่อ ๆ เซ็ง ๆ
  • ดวงตาดูเศร้า ๆ ซึ้ง ๆ
  • พูดจาเบา ๆ นุ่มนวลอ่อนโยน
  • ยิ้มง่าย ๆ อารมณ์ไม่ค่อยเสีย ไม่ค่อยโกรธใคร
  • ไม่ชอบเข้าสังคม ไม่ชอบทำตัวเป็นจุดเด่น
  • เดินแบบลอย ๆ ขาดจุดหมาย ไร้ความมุ่งมั่น

 

จุดแข็ง

  • ไม่ฟุ้งซ่าน เข้าใจอะไรได้ง่ายและชัดเจน
  • มักตัดสินใจอะไรด้วยความรู้สึกได้ถูกต้อง
  • ทำงานเก่ง โดยเฉพาะงานประจำ
  • ไม่ค่อยทุกข์หรือเครียดมากนัก
  • เป็นคนดี เป็นเพื่อนที่น่าคบ ไม่ทำร้ายคน

 

จุดอ่อน

  • ไม่มีความมั่นใจ มองตัวเองต่ำกว่าความจริง โทษตัวเองเสมอ
  • หมกมุ่นแต่เรื่องตัวเอง ไม่สนใจคนอื่น
  • ไม่จัดระบบความคิด ทำให้เหมือนไม่มีความรู้
  • ไม่มีความเป็นผู้นำ ไม่ชอบเป็นจุดเด่น
  • สมาธิอ่อนและสั้น เบื่อง่าย
  • อารมณ์อ่อนไหวง่าย ใจน้อย

 

วิธีแก้ไข

  • ตั้งเป้าหมายชีวิตให้ชัดเจน
  • ฝึกสมาธิสร้างพลังจิตให้เข้มแข็ง
  • ให้จิตออกจากอารมณ์ โดยจัดให้ร่างกายเคลื่อนไหว หรือเล่นกีฬา
  • แสวงหาความรู้และต้องจัดระบบความรู้ความคิด
  • สร้างความแปลกใหม่ให้กับชีวิต อย่าทำอะไรซ้ำซาก

 

 

 

๔. วิตกจริต

 

ลักษณะ

  • พูดน้ำไหลไฟดับ
  • ความคิดพวยพุ่ง ฟุ้งซ่าน ไม่อยู่ในโลกความจริง
  • มองโลกในแง่ร้าย ว่าคนอื่นจะเอาเปรียบ กลั่นแกล้งเรา
  • หน้าบึ้ง ไม่ค่อยยิ้ม
  • เจ้ากี้เจ้าการ อัตตาสูง คิดว่าตัวเองเก่ง
  • อยากรู้อยากเห็นไปทุกเรื่อง
  • ผัดวันประกันพรุ่ง

 

จุดแข็ง

  • เป็นนักคิดชั้นยอด มองอะไรทะลุปรุโปร่ง
  • เป็นนักพูดที่จูงใจคนเก่ง เป็นผู้นำในหลายวงการ
  • ละเอียดรอบคอบ เจาะลึกในรายละเอียด
  • เห็นความผิดเล็กน้อยที่คนอื่นมองไม่เห็น

 

จุดอ่อน

  • มองจุดเล็ก ลืมภาพใหญ่
  • เปลี่ยนแปลงความคิดตลอดเวลา ไม่รักษาคำมั่นสัญญา
  • มีแต่ความคิด ไม่มีความรู้สึก ไม่มีวิจารณญาณ ลังเล มักตัดสินใจผิดพลาด
  • มักทะเลาะวิวาท เอารัดเอาเปรียบ ทำร้ายจิตใจผู้อื่น
  • มีความทุกข์ เพราะเห็นแต่ปัญหา แต่หาทางแก้ไม่ได้

 

วิธีแก้ไข

  • เลือกที่จะคิด อย่าให้ความคิดลากไป
  • ฝึกสมาธิแบบอานาปานสติเพื่อสงบอารมณ์
  • เลิกคิดอกุศลจิต คลายจากความฟุ้งซ่าน
  • สร้างวินัย ต้องสร้างกรอบเวลา
  • ฝึกมองภาพรวม คิคให้ครบวงจร
  • หัดมองโลกในแง่ดี

 

 

 

๕. ศรัทธาจริต

 

ลักษณะ

  • ยึดมั่นอย่างแรงกล้าในบุคคล หลักการ หรือความเชื่อ
  • ย้ำคิดย้ำพูดในสิ่งที่ตนเองเชื่อถือและศรัทธา
  • คิดว่าตัวเองเป็นคนดี น่าศรัทธา ประเสริฐกว่าคนอื่น
  • เป็นคนจริงจัง พูดมีหลักการ

 

จุดแข็ง

  • มีพลังจิตสูงและเข้มแข็ง
  • พร้อมจะเสียสละเพื่อผู้อื่น
  • ต้องการเปลี่ยนแปลงตัวเองและสังคมไปสู่สภาพที่ดีกว่าเดิม
  • มีพลังขับเคลื่อนมหาศาล
  • มีความเป็นผู้นำ

 

จุดอ่อน

  • หูเบา ถูกหลอกง่าย เรื่องของความเชื่ออยู่เหนือเหตุผล
  • ยิ่งศรัทธามาก ปัญญายิ่งลดน้อยลง
  • ไม่ประนีประนอม
  • จิตใจคับแคบ ไม่ยอมรับความคิดที่แตกต่าง
  • ทำได้ทุกอย่างแม้แต่ใช้ความรุนแรงเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย

 

วิธีแก้ไข

  • นึกถึงกาลามสูตร ใช้หลักเหตุผลพิจารณาเหนือความเชื่อ
  • ใช้ปัญญานำทาง และใช้ศรัทธาเป็นพลังขับเคลื่อน
  • เปิดใจกว้างรับความคิดใหม่ ๆ
  • ลดความยึดมั่นในตัวกูของกู
  • ลดความยึดมั่นถือมั่นในตัวบุคคลหรืออุดมการณ์

 

 

 

 ๖. พุทธิจริต

 

ลักษณะ

  • คิดอะไรเป็นเหตุเป็นผล
  • พร้อมรับความคิดที่แตกต่างไปจากตนเอง
  • มองเรื่องต่าง ๆ ตามสภาพความเป็นจริง ไม่ปรุงแต่ง
  • ช่างสังเกต
  • มีความเมตตา ไม่เอาเปรียบคน
  • หน้าตาผ่องใส ตาเป็นประกาย ไม่ทุกข์

 

จุดแข็ง

  • เห็นเหตุผลชัดเจน และรู้วิธีการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ อย่างถูกต้อง
  • อัตตาต่ำ เปิดใจรับข้อเท็จจริง
  • จิตอยู่กับปัจจุบัน ไม่จมปลักกับอดีต และไม่กังวลกับสิ่งที่จะเกิดในอนาคต
  • พัฒนาและปรับปรุงตัวเองอยู่เสมอ
  • เป็นกัลยาณมิตร

 

จุดอ่อน

  • มีความเฉื่อยชา ไม่ต้องการพัฒนาจิตวิญญาณ
  • ชีวิตราบรื่นมาตลอด หากต้องเผชิญพลังด้านลบอาจเอาตัวไม่รอด
  • ไม่มีความเป็นผู้นำ จิตไม่มีพลังพอที่จะดึงดูดคนให้คล้อยตาม

 

วิธีแก้ไข

  • ถามตัวเองว่าพอใจแล้วหรือกับสภาพความเป็นอยู่ในปัจจุบัน
  • เพิ่มพลังสติ สมาธิ พัฒนาจิตใจให้มีพลังขับเคลื่อนแรงขึ้น
  • เพิ่มความเมตตา พยายามทำประโยชน์ให้สังคมมากขึ้น

 

 

การเลือกคู่ครองก็เหมือนกับการปลูกบ้าน คือ ถ้าปลูกผิดแบบ สร้างออกมาแล้วไม่ได้ดั่งใจ ครั้นจะรื้อทิ้งก็เสียดายงบประมาณ ไม่รื้อหรือก็ทำลายจิตใจ ประการสำคัญคือ ถ้าเป็นบ้านซึ่งเป็นเรือนภายนอกยงพอจะรื้อได้ แต่ถ้าเป็นเรือนภายในคือ คู่รักของเรา เมื่อตัดสินใจแต่งงานไปแล้ว โอกาสที่จะรื้อปรับระบบรสนิยมและนิสัยไม่ต้องการเหมือนการรื้อบ้านทิ้งนั้นไม่ง่ายเลย

ดังนั้น วันไหนว่าง ๆ จึงควรชวนคนรักมานั่ง "ดูจริต" กันเสียบ้าง เผื่อว่ามีข้อไหนที่ไม่ถูกจริตกัน จะได้หาวิธีปรับตัวไว้แต่เนิ่น ๆ

"รู้เขา รู้เรา รบร้อยครั้ง ชนะร้อยคราว" ซุนวูกล่าวประโยคนี้ไว้ ไม่ใช่เพื่อใช้เฉพาะการสงครามเท่านั้น แต่ในการเลือกคู่ครองก็มาใช้ได้เช่นเดียวกัน

 

บูญรักษา ทุกท่านครับ ;)

 

 

ขอบคุณหนังสือธรรมะดี ๆ

ว.วชิรเมธี.  ธรรมะทอรัก.  พิมพ์ครั้ง 12.  กรุงเทพฯ: อมรินทร์, 2551.