โครงการเลี้ยงไก่พันธุ์พื้นเมือง

หมู่ที่ 3 บ้านลุ่มเตย ตำบลขุนทะเล

อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช

 

จากสถานการณ์ไข้หวัดนกระบาดเมื่อปี พ.ศ.2547 ทำให้ไก่พันธุ์พื้นเมืองซึ่งถือว่าเป็นแหล่งอาหารที่สำคัญของชาวบ้านลุ่มเตยที่มีการเลี้ยงกันมาตั้งแต่ครั้งบรรพบุรุษต้องถูกกำจัดไปเพราะเป็นการป้องกันการแพร่ระบาดของเชื้อไข้หวัดนก ส่งผลให้ชาวบ้านต้องซื้อไก่เนื้อและไข่ของบริษัทยักษ์ใหญ่มาบริโภค  ต้องสูญเสียรายได้ไปปีละกว่า 500,000 บาท

ชาวบ้านลุ่มเตยมองเห็นสภาพปัญหาดังกล่าว และได้วิเคราะห์ร่วมกันในเวทีปรับปรุงแผนแม่บทชุมชน เสนอให้ครัวเรือนรื้อฟื้นการเลี้ยงไก่พันธุ์พื้นเมืองไว้เป็นแหล่งอาหาร ทั้งนี้เป็นช่วงจังหวะเหมาะสมที่รัฐบาลมีโครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อยกระดับชุมชน (ศพช.) ชาวบ้านลุ่มเตยจึงมีมติในเวทีประชาคมเสนอโครงการเลี้ยงไก่พันธุ์พื้นเมืองเพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณจากโครงการเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อยกระดับชุมชน  และได้รับการอนุมัติงบประมาณจำนวน 250,000 บาท

การดำเนินงาน มีคณะกรรมการชุดหนึ่งจำนวน 15 คน ทำหน้าที่เป็นผู้จัดซื้อพันธุ์ไก่ ทำบัญชี ติดตามสนับสนุนการดำเนินงานของครัวเรือน ซึ่งกระบวนการหลัก ๆ คือ การจัดซื้อไก่พันธุ์พื้นเมือง และอาหาร จากนั้นจึงแจกจ่ายไปยังครัวเรือน ๆ ละ 9 ตัว ในจำนวนนี้มีตัวผู้จำนวน 1 ตัว พร้อมอาหารจำนวน 20 กิโลกรัม นอกจากนั้นมีคณะทำงานติดตามการดำเนินงานผ่านประชุมวงย่อยอย่างไม่เป็นทางการตามคุ้งบ้าน รวมทั้งการติดตามในการประชุมประจำเดือนของหมู่บ้าน  นอกจากนั้นชาวลุ่มเตยยังได้คิดถึงการสร้างความยั่งยืนให้แก่โครงการโดยการรวบรวมไข่ที่มีเชื้อไปฟักยังหมู่บ้านใกล้เคียงเพื่อขยายพันธุ์ต่อไป

ผลการดำเนินงาน

  1. ชาวบ้านลุ่มเตยมีแหล่งอาหารปลอดภัยไว้รับประทานระดับครัวเรือน โดยเฉพาะไข่ไก่
  2. มีการนำภูมิปัญญาชาวบ้านมาใช้ในการดูไก่ เช่น การใช้ใบย่อแทนเวชภัณฑ์
  3. เกิดการลดรายจ่ายระดับครัวเรือนวันละ 20 บาท
  4. มีการสร้างระบบไหลเวียนเศรษฐกิจในชุมชน กล่าวคือ เมื่อมีไข่ไก่เหลือรับประทานระดับครัวเรือนจะมีการรวบรวมไข่ที่ร้านค้าในหมู่บ้าน เพื่อจำหน่ายไปยังหมู่บ้านใกล้เคียง ตัดวงจรการซื้อไข่ไก่จากบริษัทภายนอก
  5. เกิดสัมพันธภาพที่ดีและการเรียนรู่ร่วมกันระหว่างคณะทำงานและชาวบ้าน เนื่องจากมีกระบวนการติดตามระดับคุ้งบ้านผ่านการจัดประชุมย่อยอย่างไม่เป็นทางการ
  6. เกิดแนวทางการสร้างความยั่งยืนให้แก่โครงการโดยการรวบรวมไข่ที่มีเชื้อไปฟักเพื่อขยายพันธุ์