ใกล้บ้าน ใกล้ใจ

การใช้ยาซ้ำซ้อนที่กล่าวเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนไข้รายนี้เมื่อกลับมารักษาต่อที่บ้าน แล้วไปพบแพทย์ในคลินิกใกล้บ้านทำให้ได้รับยาซ้ำซ้อน เสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากการใช้ยามากเกินขนาด เช่นเดียวกับการสื่อความหมายคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับอาการเหนื่อยหลังกินอิ่มซึ่งคนไข้เข้าใจผิดว่าเกิดจากยา จึงเสี่ยงต่อการหยุดใช้ยา นำไปสู่ผลการรักษาล้มเหลว การเยี่ยมบ้านทำให้ค้นพบปัญหาอุบัติใหม่เหล่านี้และพยายามแก้ไขก่อนสายเกินไป

อย่างไรเรียกว่า บริการไร้รอยต่อ

 

คนไข้อายุ 72 ปี เพศชาย อสม.รายงานว่าเพิ่งกลับจากนอนรพศ.ไม่รู้คำวินิจฉัย  ยังไม่ได้รับรายงานหรือใบส่งตัวจากรพศ. คนไข้ต้องสูดออกซิเจนวันละ 2 ครั้งเพื่อลดอาการเหนื่อยหอบ กินอาหารได้สามมื้อตามปกติ ไม่ดื่มเหล้า ไม่สูบบุหรี่

การสนทนาระหว่างคนไข้ ผู้ดูแลและทีมเยี่ยมบ้าน

ทีมเยี่ยมบ้าน(แพทย์เวชศาสตร์ชุมชน พยาบาลวิชาชีพ นศพ.) :  พ่อใหญ่ วันนี้รู้สึกอย่างไรบ้าง

คนไข้ :                     เหนื่อย กินอิ่มทีไร เหนื่อยทุกที สงสัยเพราะกินยาที่หมอ(รพศ.)ให้มา(บ่งชี้ความเสี่ยงที่จะไม่กินยาสม่ำเสมอ)

ทีมเยี่ยมบ้าน  :     ขอยาทั้งหมดมาทบทวน พบว่า ได้แก่ แอสไพริน โครพิโดเกรล แอมโลดิพีน(จากทั้งรพศ.และคลินิกใกล้บ้าน) โลปิด โคชิซีน  ลอร่าซีแพม(จากทั้งรพศ.และคลินิกใกล้บ้าน)   เมื่อประกอบกับประวัติที่คนไข้เล่าตอนเข้ารพศ. ก็อนุมานว่า คนไข้น่าจะเป็นโรคหัวใจขาดเลือด และเก๊าท์ จึงวางแผนว่าจะไปติดตามข้อมูลระหว่างนอนรพ.มาวิเคราะห์ให้ชัดอีกครั้งเพื่อวางแผนการติดตามดูแลให้เหมาะสมยิ่งขึ้น

                   คลำชีพจร ฟังเสียงหัวใจพบ ectopic beats 2 ครั้งต่อนาที  คนไข้ไม่มี dyspnea ฟังเสียงหายใจบนทรวงอกเป็นปกติ  แต่พบ pitting edema บนหน้าแข้งและหลังเท้า

ทีมเยี่ยมบ้าน  :      ยาที่กินมีสามกลุ่ม  หนึ่งเป็นยาป้องกันโรคหัวใจขาดเลือดกำเริบนะพ่อใหญ่ สอง ยาคลายเครียด และสามยากินเมื่ออาการเก๊าท์กำเริบ  ที่พ่อใหญ่เหนื่อยหลังกินอิ่ม น่าจะเกิดจากเลือดไปเลี้ยงหัวใจไม่พอเพราะถูกดูดไปลำไส้เพื่อช่วยการดูดซึมอาหาร  อาการเหนื่อยจึงไม่น่าจะเกี่ยวกับยา  ลองกินอาหารแต่ละมื้อให้น้อยลง(แค่ให้พอเริ่มรู้สึกอิ่มก็หยุด)  แต่กินถี่ขึ้นเป็นวันละ 5มื้อ โดยให้มื้อเช้ามากที่สุดแล้วลดจำนวนลงเหลือน้อยที่สุดมื้อสุดท้าย 

                   (หันไปพูดกับลูกสาว) ยาแอมโลดิพีนกับยานอนหลับ(ชี้ให้ดู)ได้ซ้ำกันจากรพ.กับคลินิก ให้รวมแต่ละชนิดไว้ด้วยกันในซองเดียวกับซองของรพ.จะได้ไม่กินซ้ำซ้อน นะครับ

 

คนไข้ :   แสดงสีหน้าเข้าใจและสนใจคำแนะนำ

ทีมเยี่ยมบ้าน  :      ว่าแต่อาหารที่พ่อใหญ่กินมีอะไรบ้าง  ปรุงอย่างไร น้อ(หันไปถามผู้ดูแล...ลูกสาว)  ใส่ผงชูรส เกลือ น้ำปลามากแค่ไหน

ลูกสาว  :  กินข้าวสวย ปลา ไม่ค่อยได้กินหมูหรือของมันๆ  ปรุงโดย ใส่ซีอิ๊วขาว ไม่ใส่ผงนัว(ชูรส)ครั้งละหนึ่งช้อนโต๊ะ

ทีมเยี่ยมบ้าน  :      ลองลดซีอิ๊วขาวลงเหลือมื้อละ 1ใน3ช้อนโต๊ะดูนะ เพราะตอนนี้พ่อใหญ่ยังบวมและเหนื่อยจนต้องดมออกซิเจน แสดงว่าอาจได้เกลือมากเกินไป 

                   ยาเก๊าท์ นี่กินตามที่เขียนบนซองใช่มั๊ย  ถ้าใช่ ให้หยุดกินได้ เพราะไม่จำเป็นต้องกินทุกวัน ไว้อาการกำเริบค่อยกิน

                   ว่าแต่ พ่อใหญ่ทำอะไรได้บ้างในแต่ละวัน

คนไข้ :   เดินรอบบ้าน(เส้นรอบวงประมาณ 20 เมตร)วันละ 1-2 รอบ  นอนกลางวัน  แต่กลางคืนนอนไม่หลับ อยากให้นอนหลับ (ขมวดคิ้วมากขึ้น)  สวดมนต์จบก็ยังไม่หลับ (ลูกสาว เสริมว่า มักกินยานอนหลับ...ลอร่าซีแพม)

ทีมเยี่ยมบ้าน  :    พ่อใหญ่ ขมวดคิ้วตลอดเวลา สงสัยมีเรื่องหนักใจ จนนอนไม่หลับ ใช่มั๊ย

คนไข้(ยิ้มรับ)  ก็เป็นห่วงลูกชายที่ไปทำงานต่างจังหวัด ไม่ค่อยได้กลับบ้าน  (ภรรยาและลูกสาว แทรกขึ้นมาว่า พ่อใหญ่ กังวลเกินไป ก่อนเกษียณ เคยเป็นผู้ใหญ่บ้าน จึงทำทั้งงานหลวงและงานชุมชน มักห่วงโน่น ห่วงนี้ตลอด  ตอนนี้เกษียณแล้วก็ยังวางไม่ลง)....สีหน้าคนไข้ดูเหมือนไม่ปฎิเสธ

 

ทีมเยี่ยมบ้าน  :      พ่อใหญ่ลองวิธี นี่มั๊ย คือ นอนสวดมนต์อย่างที่ทำอยู่ก่อนนอนทุกคืน แต่ให้สวดในใจหรือมีเสียงก็ได้ สวดไปเรื่อยๆจนหลับไปเอง  และพยายามอย่านอนกลางวัน อย่างมากให้งีบได้ไม่เกิน 5 นาที (ลูกสาว แทรกว่า คนไข้มักหลับเมื่อดมออกซิเจน)  พ่อใหญ่ลองเดินรอบบ้านเพิ่มเป็นวันละ 3 รอบดูนะ เอาเท่าที่ทำได้  และให้กินมื้อสุดท้ายก่อนค่ำ อาจช่วยให้นอนหลับดีขึ้น

                   วันนี้เราคุยกันมามาก  พ่อใหญ่กับลูกสาวลองช่วยทวนสิว่าเราตกลงอะไรกันบ้าง

ทีมเยี่ยมบ้านปิดการเยี่ยมด้วยการซักซ้อมความเข้าใจดังกล่าวจนแน่ใจว่าตรงกันและครบถ้วน จึงลากลับ

กิจกรรมที่เล่ามาข้างต้น ตึความได้หลายมุม  มุมหนึ่งคือ “บริการไร้รอยต่อ” (seamless health care)  ดังนี้

1.ความเชื่อมโยงสารสนเทศ   ถ้าไอทีสามารถช่วยให้ทีมเยี่ยมบ้านรับรู้ การรักษาระหว่างนอนรพ.ของพ่อใหญ่ได้ครบถ้วน ก่อนออกเยี่ยมบ้าน ก็อาจจะทำให้แผนการเยี่ยมบ้านแตกต่างไป เช่น รู้แน่ชัดว่า ทีมรพ.คาดหวังจะเห็นความก้าวหน้าในเรื่องอะไรเมื่อคนไข้กลับบ้านและต้องทำอะไรเพื่อให้บรรลุความคาดหวัง ความเฝ้าระวังผลข้างเคียงจากยาอย่างไร( เช่น risks associated with long term colchicine with statin)  ในทางกลับกันสิ่งที่ทีมเยี่ยมบ้านค้นพบก็จะป้อนกลับไปยังรพ.เพื่อให้เกิดความรับรู้ตรงกันและเป็นประโยชน์ต่อการรักษาเมื่อคนไข้ไปตามนัดของรพ.รอบต่อไป เป็นต้น

2.ความเป็นทีมระหว่างสถานพยาบาล/บริการต่างระดับ  รพ. สอ. อสม.ล้วนมีจุดเด่นและข้อจำกัดแตกต่างกัน เมื่อจำเป็นต้องทำงานร่วมกันเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่คนไข้(synergistic effects) ย่อมต้องสื่อสารระหว่างกันเพื่อให้เกิดความเข้าใจตรงกันเกี่ยวกับวัตถุประสงค์การรักษา บทบาทของแต่ละฝ่าย ข้อมูลที่จำเป็นแก่การตัดสินใจในส่วนที่เกี่ยวข้อง  การสื่อสารและปฎิบัติต่อคนไข้สอดคล้องกัน และยืดหยุ่นตามความจำเป็น เช่น ระหว่างการเยี่ยมบ้านข้างต้น ทีมก็ให้บริการปรึกษา ตรวจวัดความดัน แก่เพื่อนบ้านของคนไข้เพื่อให้สอดรับกับบรรยากาศการอยู่ร่วมกันเป็นหมู่คณะในชุมชน และยังเป็นการชี้โอกาสเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเสี่ยงแก่คนรอบตัวคนไข้โดยอาศัยความเจ็บป่วยของคนไข้เป็นรูปธรรมใกล้ตัว ซึ่งอาจมีความหมายมากกว่าสื่อในทีวี วิทยุ โปสเตอร์จากภายนอกชุมชน

3. การค้นหาและแก้ไขโจทย์อุบัติใหม่  การใช้ยาซ้ำซ้อนที่กล่าวเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนไข้รายนี้เมื่อกลับมารักษาต่อที่บ้าน แล้วไปพบแพทย์ในคลินิกใกล้บ้านทำให้ได้รับยาซ้ำซ้อน เสี่ยงต่อผลข้างเคียงจากการใช้ยามากเกินขนาด  เช่นเดียวกับการสื่อความหมายคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับอาการเหนื่อยหลังกินอิ่มซึ่งคนไข้เข้าใจผิดว่าเกิดจากยา จึงเสี่ยงต่อการหยุดใช้ยา นำไปสู่ผลการรักษาล้มเหลว  การเยี่ยมบ้านทำให้ค้นพบปัญหาอุบัติใหม่เหล่านี้และพยายามแก้ไขก่อนสายเกินไป

 

 

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ehealthpath



ความเห็น (3)

สวัสดีค่ะ อาจารย์หมอไพบูลย์

ตอนนี้ระบบ GotoKnow เชื่อมต่อกับ Facebook ได้สมบูรณ์แล้วนะค่ะ และกำลังพัฒนาการเชื่อมต่อกับ Twitter ซึ่งอีกไม่นานก็เสร็จค่ะ

ในการใช้งาน Facebook เมื่อบันทึกในระบบ GotoKnow แล้ว ก็ให้เข้าที่หน้าบันทึกนั้นซึ่งจะมีปุ่ม Facebook อยุ่ด้านล่าง เมื่ออาจารย์กดปุ่ม Facebook ระบบก็นำลิงก์ของบันทึกนี้เข้าไป share ไว้ใน Facebook account ของอาจารย์ทันทีค่ะ

และด้วยวิธีนี้จะเอื้อให้ผู้อื่น share บันทึกที่ชอบใน GotoKnow สู่ Facebook ได้ด้วยค่ะ

ขอบพระคุณค่ะ

ด้วยความเคารพ

จันทวรรณ

paibul
IP: xxx.64.115.9
เขียนเมื่อ 

excellent kub. thanks.

เขียนเมื่อ 

เรียนท่านอาจารย์หมอ

  • คุณยายแวะมาให้กำลังใจทั้งทีมงานและผู้รับบริการค่ะ
  • ขอให้ทุกๆท่านมีแต่ความโชคดีนะคะ