เมื่อวานผมอ่านนิตยสารดิอีโคโนมิสต์ เจ้าประจำ ได้ความรู้ที่อยากจะมาเล่าต่อ เชื่อมกับเรื่องรวันดาที่ผมมาเล่าไว้ในบันทึกก่อนล่าสุดของผม

เป็นประวัติศาสตร์วิกฤตในตะวันออกกลาง ช่วงอียิปต์อ้างความเป็นเจ้าของคลองสุเอซ ขับไล่อังกฤษ กับฝรั่งเศสออกไปจากเขตคลองสุเอซ

แต่ทั้งสองมหาอำนาจไม่ยอม เลยไปสมคบกับอิสราเอล ทำเป็นบุกมาทำสงครามกับอียิปต์ รุกคืบเข้าไปยึดคลองสุเอซ เพื่อให้ฝรั่งเศสกับอังกฤษอ้างความชอบธรรมบุกเข้าอียิปต์ โดยอ้างว่ามาช่วยยุติความขัดแย้งของสองประเทศ แล้วถือโอกาสโค่นล้ม นัสเซอร์ประธานาธิบดีอียิปต์ในสมัยนั้น พร้อมกับส่งทหารคุมคลองสุเอซต่อไปโดยไม่มีกำหนด

แต่บังเอิญอเมริกาไม่เล่นด้วย เลยบีบอังกฤษให้ถอนทัพออก พร้อมกับฝรั่งเศส กลายเป็นว่าอียิปต์ชนะมหาอำนาจทั้งสอง เพราะอเมริกามาขวางไว้ และพาเอาสหประชาชาติมาร่วมวงด้วยการส่งกองกำลังสหประชาชาติเข้าไปทำงานแทนอังกฤษกับฝรั่งเศส

ถ้าใครไปอ่านบันทึกเรื่องรวันดา ้(http://gotoknow.org/blog/learningsociety/38158 ) ก็จะพบว่าในกรณีรวันดา ชาติมหาอำนาจต่างพากันตีลูกซึม ไม่เอาสหประชาชาตเข้ามาช่วยจัดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยอ้างว่าไปยุ่งกับเรื่องภายในประเทศไม่ได้

เมื่อเทียบกันสองกรณี ก็ชัดเจนว่าการแสดงบทบาทของสหประชาชาติขึ้นกับผลประโยชน์ของประเทศมหาอำนาจอย่างไม่ต้องสงสัย

แต่อีกเรื่องที่ผมได้ก็คือ เรามักจะเรียนประวัติศาสตร์โดยไม่รู้ที่มาที่ไปขอความขัดแย้งต่างๆที่เกิดขึ้น แถมยังมีข้อสรุปตามทัศนคติของคนเขียนและสอนประวัติศาสตร์ว่าใครเป็นคนดี ใครเป็นคนเลว

แต่ความจริงแล้วเบื้องหลังความขัดแย้ง และผลแพ้ชนะนั้น ปัจจัยตัดสินคือผลประโยชน์ของแต่ละฝ่ายที่เกี่ยวข้อง หาใช่ความดี ความเลวของฝ่ายต่างๆไม่

อียิปต์อยากได้คลองสุเอซคืนก็เพราะถูกอังกฤษและฝรั่งเศสเอาเปรียบ และการที่อิสราเอลบุกอียิปต์ก็ไม่ใช่เพราะความขัดแย้งทางศาสนา แต่เพราะต้องการฉวยโอกาสกำจัดอิทธิพลอียิปตที่อาจจะกลายเป็นมหาอำนาจในตะวันออกกลาง หลังสงครามโลก

ส่วนอเมริกาก็เข้ามายุ่งไม่ใช่เพราะเห็นใจอยากให้อียิปต์ได้เป็นเจ้าของที่ชอบธรรมของคลองสุเอซ หรือเพราะเห็นว่าอังกฤษ กับฝรั่งเศสทำในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง แต่เพราะกลัวเสียงฐานเสียงในการเลือกตั้งภายในประเทศ เพราะตอนนั้นคนอเมริกันไม่อยากเห็นผู้นำที่ไปเที่ยวชักศึกเข้าบ้าน ไปยุ่งเรื่องชาวบ้านหรือทำตัวเป็นตำรวจโลก

เวลารับรู้เรื่องราวในประวัติศาสตร์ คำถามที่ควรถามตัวเองบ่อยๆคือ ทำไม ไม่ใช่อะไร แต่ดูเหมือนเวลาสอน และสอบประวัติศาสตร์เราจะถามแต่ปี พศ ไหน ใครทำอะไร มากกว่าการถามว่าเรื่องราวต่างๆมันเกิดขึ้นเพราะอะไร

 

์ 

ิ