การจัดการกับความรุนแรง จึงไม่ใช่เรื่องของการขจัดความรุนแรง แต่ต้องทำความรู้จักกับความรุนแรง เพื่อลดรูปแบบความรุนแรงลง ด้วยการรู้เท่าทันความรุนแรง

 

       บันทึกนี้ ขอนำงานวิจัยของ  สกว. จากหนังสือ  “ความรุนแรงซ่อน/หา สังคมไทย ซึ่งมีงานวิจัยอยู่ 6  เรื่อง  เรื่องที่ผมนำมา  มาจากเรื่อง  การศึกษา : มายาการความรุนแรงเชิงวัฒนธรม  วิจัยโดย  ดุษณี ธโนศวรรย์  และ ศรีชัย  พรประชาธรรม ขอนำบทที่ 10  ของงานวิจัยในเรื่องนี้ ที่ว่า “ระบบโรงเรียน : ปฐมบทแห่งอำนาจและความรุนแรง”มาสรุปแต่ประเด็นสำคัญ ดังนี้  ครับ 

 

 

 

 

          วัฒนธรรมการจัดระเบียบโรงเรียน 

         การจัดระเบียบโรงเรียน  เป็นการให้ความสำคัญภาคเมืองมากกว่าชุมชน  โรงเรียนจึงเป็นกลไกอันทรงประสิทธิภาพในการผลิตความไม่เท่าเทียมกัน  ความเหลื่อมล้ำ  อันเป็นมิติของความรุนแรง

 

      วัฒนธรรมการจัดระเบียบโครงสร้างการบริหารองค์กร

       มีรูปแบบลำดับชั้นลดหลั่นตามสายบังคับบัญชา  กำหนดให้ผู้ที่อยู่ในกรอบเท่านั้นที่มีอำนาจในการจัดกระทำ ส่วนผู้ที่ไม่ได้อยู่ในกรอบที่กำหนด ก็ถูกกีดกันออกไปไม่ให้มีอำนาจหรือไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง   การจัดระเบียบการบริหารองค์กรในระบบโรงเรียนเช่นนี้   จึงเป็นบทเรียนสำคัญของชีวิตที่ให้การเรียนรู้ถึงความไม่เท่าเทียมกันในสังคม

 

       วัฒนธรรมการจัดระเบียบร่างกาย

        เป็นการเพิ่มอำนาจการจ้องมอง ตรวจตราในทุกรายละเอียด เป็นภาพสะท้อนของอำนาจในการควบคุม และ เป็นวัฒนธรรมความรุนแรงใน 2 สถาน คือ การเข้ามาจัดการตัวตนของนักเรียน และ ผลิตซ้ำคุณลักษณะของนักเรียนที่สืบทอดมาแต่อดีตโดยไม่มีการทบทวนให้สอดคล้องกับสภาพจริง

 

      วัฒนธรรมการจัดระเบียบเวลา

      เป็นเทคนิควิธีรูปแบบหนึ่งของการควบคุมที่นำตารางเวลามาเป็นตัวกำหนดว่าเวลาใดจะต้องมีกิจกรรมใด

 

      วัฒนธรรมการจัดระเบียบความรู้

      จะแบ่งเด็กเก่ง – ไม่เก่ง  พวกวิทย์ – คณิต  จะเป็นเด็กเก่ง พวกสายศิลป์ จะไม่เก่ง  ด้วยการคิดแบบ 2 คู่ตรงข้าม  ระหว่างเก่ง กับ ไม่เก่ง   เป็นการใช้ความรุนแรงรูปแบบหนึ่งที่เข้ามาจัดกระทำกับนักเรียน

 

      วัฒนธรรมการจัดระเบียบพื้นที่

      พื้นที่ทางผ่านหน้าโรงเรียน  เป็นพื้นที่การใช้อำนาจในการตรวจสอบ  พื้นที่ “ห้องคิง”  เด็กสติปัญญาดี  พื้นที่ “ห้องบ๊วย”  เด็กเรียนอ่อน  เป็นความแยบยลของอำนาจในการกำหนดระบบคิดของคนให้ยอมรับถึงความไม่เท่าเทียมกัน

 

      การปรากฏตัวขึ้นของความรุนแรง

       การควบคุมนักเรียนในทุกส่วน  จึงเป็นหลักฐานพยานที่แสดงถึงการใช้อำนาจในการควบคุม ที่จะเหนี่ยวนำไปสู่การใช้ความรุนแรงให้ปรากฏได้  เช่น  การควบคุมที่เข้มงวดเกินไป ไม่มีเหตุผล  จะนำไปสู่การต่อต้าน  และ การต่อต้านนำไปสู่การใช้ความรุนแรง

 

       “ครู”   “ความรู้”  “เครื่องแบบ” “ตารางสอน”  “ห้องเรียน”  “โรงเรียน” ที่ทุกคนคุ้นชินในฐานะของสิ่งปกติธรรมดา แต่ภายใต้ความธรรมดานี้  กลับแผงความรุนแรงที่ไม่ธรรมกา  เพราะสามารถเป็นได้ทั้งเงื่อนไข ปัจจัย ที่ให้ความชอบธรรมกับความรุนแรง และ เป็นความรุนแรงในตัวเอง

 

      การจัดการกับความรุนแรง  จึงไม่ใช่เรื่องของการขจัดความรุนแรง แต่ต้องทำความรู้จักกับความรุนแรง เพื่อลดรูปแบบความรุนแรงลง ด้วยการรู้เท่าทันความรุนแรง

 

       ครับ ทั้งหมดหยิบยกมาจากงานวิจัย เพื่อสะท้อนให้เห็นมุมมองในระบบโรงเรียนว่าถึงเวลาที่จะต้องหันมาทบทวนว่าระบบโรงเรียนดังกล่าว  ว่ามีผลต่อการสร้างความรุนแรงให้กับเด็กโดยไม่รู้ตัวใช่ใหม และ   ทำให้สาเหตุที่เด็กมีปัญหา ส่วนหนึ่งก็มาจากระบบโรงเรียนด้วย ใช่หรือไม่

 

    เชิญร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันนะครับ  เพื่อการพัฒนาการศึกษาไทย