เรียน ศ. นพ. วิจารณ์      โจทย์ที่2ของอาจารย์ ได้เรียนรู้อะไรในวัฒนธรรมการเรียนรู้      “วัฒนธรรมการเรียนรู้ได้สอนแบบไม่สอนหลายอย่าง อาทิ
       เรียนรู้ การเปิดใจ เปิดใจที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เปิดใจที่จะยอมรับคน เปิดใจเพื่อไล่อคติ เพื่อให้เกิดพื้นที่ของการเรียนรู้ร่วมกันได้เข้าแทนที่  ( ยากมากหากอัตตาสูง) เปิดใจที่จะทำงานร่วมกันอย่างเคารพระหว่างชาวบ้านกับนักวิชาการ
       เรียนรู้ ที่จะรับรู้ รับรู้บทบาทและหน้าที่ของตนว่าควร ไม่ควร มากน้อย อย่างไรในสังคม และท้ายที่สุด คือเรียนรู้ที่จะรับรู้ว่าต้องควบคู่ทั้งรับรู้และเรียนรู้ จึงจะเกิดมรรคผล (รู้แต่สั่งการเกินบทบาทหน้าที่ แต่ตกต่ำในการรับใช้ตามบทบาทหน้าที่ การเรียนรู้จะไม่เกิด)
       เรียนรู้ ประสานความร่วมมือ วัฒนธรรมนอกจากจะมีความหมายถึง วิถีชีวิตของหมู่คณะซึ่งผ่านการคัดสรร ตัดแต่งเติมให้เหมาะสมแล้ว ยังมีความหมายถึง กระบวนการ ยุทธวิธี การเข้าใจ เข้าถึง การจัดการต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อกระทำให้สิ่งนั้น ๆ มีระบบและมีประสิทธิผลสูงยิ่งขึ้น คำว่า กระบวนนั้นต้องประสานสัมพันธ์กันดุจองค์ประกอบทั้ง 32 ของร่างกายที่ทำงานอย่างเป็นระบบต่อเนื่อง จึงสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ ดังนั้นหากจะสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ขึ้น ต้องประสานกันหลากหลายฝ่าย หลากหลายระดับ แต่ตามลำดับ
       สุดท้ายนี้อยากเห็นภาพการศึกษาที่ใช้ความรู้ที่มีในสังคมโลก ไม่ว่าจะเป็นภูมิปัญญาหรือจะเป็นวิทยาศาสตร์ได้ถูกหลอมรวม   โดยไม่มีความรู้ใดถูกเบียดขับหรือความรู้ใดถูกเชิดชู
      ดังกล่าวข้างต้นดูจะ Dream แต่เดี๋ยวนี้ เกิดฝันที่เป็นจริงขึ้นมากมาย                                          สวัสดีค่ะ                                          กุณฑลีย์ ไวทยะวณิ