ส่อนคือการไล่ต้อนสัตว์ให้เดินไปก่อนหน้าคนส่อนเดินตามหลัง

พวกเราหลายๆคนมักจะได้ยินคนพูดภาษาไทยกลางว่า สำส่อน ที่หมายถึงการปะปน ซ้ำซ้อน  มั่วกันไปมา  ซึ่งเป็นความหมายที่ไม่ค่อยจะดีนัก

มาวันนี้จึงนำคำว่า "ส่อน" ซึ่งมีใช้ในภาษาล้านนามานำเสนอเพื่อให้เข้าใจว่าส่อนภาษาล้านนานั้นมีความหมายที่ดี  ยกตัวอย่าง.....

นายอ้าย  เป็นชาวนาลุกขึ้นตั้งแต่ไก่ขันตั้ง แล้วส่อนควายไปไถนา   อาการส่อนควาย  นายอ้ายจะถือเชือกไล่ควายให้เดินไปก่อนหน้าแล้วเดินตามหลังควายไปทุ่งนา 

-บางครั้งเมื่อต้องการจะไล่ไก่ให้เข้าในเล้า  เจ้าของจะไล่ต้อนไก่อยู่ห่างๆ  โดยเดินไล่อยู่ด้านหลังไก่  อย่างนี้   ก็เรียกกันว่า  ส่อน   ได้เช่นกัน   สรุปว่าคำว่าส่อน  อาจคล้ายๆกับ  ไล่  หรือต้อน สัตว์นั่นเอง

-มีคำว่าลาก  หรือ  จูง  ซึ่งเป็นคำตรงข้ามกับส่อน   ลากหมายถึงฉุดดึงปลายเชือกซึ่งผูกมัดติดกับสิ่งของโดยผู้ลากต้องอยู่ข้างหน้าหรือเดินไปก่อนสิ่งที่ลาก

-จูง  หมายถึงดึงสัตว์หรือสิ่งที่มีชีวิตให้เดินตาม  โดยที่สัตว์จะตามหลัง  ซึ่งตรงข้ามกับคำว่า  "ส่อน "  ที่สัตว์จะเดินไปก่อนหน้าผู้ที่ทำการส่อน

คำว่า  ส่อน   อีกความหมายหนึ่งเป็นคำวิเศษณ์เรียกอาการของดวงตาที่ เข หรือตาเอียง หรือผิดปกติ  เรียกกันว่า   "ต๋าส่อน"

-คำว่า "ส่อน  หากเป็นภาษาไทยลื้อมีความหมายว่า  การนับ  การนึกคิด  การคำนวณจำนวนต่างๆ  เป็นต้น

จะเห็นว่าคำว่า  "ส่อน " เพียงคำเดียว หากต่างเทศต่างถิ่น  ภาษาก็มีความหมายต่างกันออกไป

แต่ส่อนในล้านนาโดยมากใช้กับการต้อนสัตว์  ไล่สัตว์  นั่นเองครับ...

ด้วยความปรารถนาดีจากลุงหนาน....พรหมมา