ในวันนี้ได้ตรวจทานแผนการสอนแบบบูรณาการที่จัดทำเป็นรูปเล่มทั้งระดับ ม.ต้น และ ม.ปลาย เพื่อส่งพี่แหม่มหัวหน้างานการศึกษาขั้นพื้นฐาน จากนั้นได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลชุมชนตำบลชายนา ใน 6 ด้าน ได้แก่
1. ด้านการศึกษา
2. ด้านสังคม
3. ด้านสุขภาพอนามัย
4. ด้านเศรษฐกิจ
5. การเมืองการปกครอง
6. ด้านสิ่งแวดล้อม
เพื่อจัดทำเป็นฐานข้อมูลของแต่ละตำบลสำหรับทำหลักสูตรแบบบูรณาการ และสำหรับเป็นข้อมูลในการประเมินคุณภาพการศึกษาต่อไป
วิเคราะห์สภาพปัญหาชุมชน
ตำบล ชายนา
โดย
นางสายรุ้ง กรวยทอง
พนักงานราชการ
รักษาการหัวหน้า กศน.ตำบลชายนา
***********************************
ส่วนที่ 1
สภาพพื้นที่ตำบลชายนา
อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
***********************************
ข้อมูลทั่วไป
1. ประวัติความเป็นมา
ตำบลชายนา ซึ่งแยกมาจากตำบลเจ้าเจ็ด ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม พื้นที่โดยส่วนใหญ่เป็นท้องนา ชาวบ้านจึงเรียกว่าตำบลชายนา ตำบลชายนามีหมู่บ้านทั้งหมด 7 หมู่ ประกอบไปด้วย
1. บ้านเจ้าแปด 2. บ้านคลองขุด 3. บ้านปิ่นแก้ว 4. บ้านดอนโพธิ์ 5. บ้านวังตอง 6. บ้านต้นคลอง 7. บ้านไชยภูมิพัฒนา เป็นหมู่บ้านที่มีลำคลองไหลผ่านซึ่งชื่อหมู่บ้านแต่ละหมู่จะเรียกชื่อตามลำคลองแต่ละลำรางนั้นในสมัยก่อนลำคลองหรือลำรางจะเป็นเส้นทางสัญจรไป - มา ระหว่างหมู่บ้าน ตำบล ปัจจุบันใช้เป็นแหล่งเพื่อใช้ในการทำการเกษตรเท่านั้น
2. สภาพทั่วไป
2.1 ที่ตั้ง
ตำบลชายนาตั้งอยู่บริเวณทิศใต้ของที่ว่าการอำเภอเสนา ประกอบไปด้วย 7 หมู่บ้าน ห่างจากอำเภอเสนา ประมาณ 13 กิโลเมตร และห่างจากจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ประมาณ 35 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 31.37 ตารางกิโลเมตร หรือ 19,606.25 ไร่ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึง มีลำคลองไหลผ่านส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม
2.2 อาณาเขตติดต่อ
ทิศเหนือ ติดต่อตำบลเจ้าเจ็ด อำเภอเสนา
ทิศใต้ ติดต่อตำบลลาดบัวหลวง อำเภอลาดบัวหลวง
ติดต่อตำบลมารวิชัย อำเภอเสนา
ทิศตะวันออก ติดต่อตำบลมารวิชัย อำเภอเสนา
ทิศตะวันตก ติดต่อตำบลดอนทอง ตำบลบ้านแถว อำเภอเสนา
2.3 เนื้อที่
ตำบลชายนา มีเนื้อที่ประมาณ 31.37 ตารางกิโลเมตร หรือ 19,606.25 ไร่ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มน้ำท่วมถึง มีลำคลองไหลผ่านส่วนใหญ่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม
2.4 ภูมิประเทศ
เป็นที่ราบลุ่มมีลำคลอง ลำรางไหลผ่าน เหมาะแก่การทำการเกษตรกรรม
2.5 ประชากร/ครัวเรือน/รายได้
จำนวนครัวเรือน 782 ครัวเรือน
จำนวนประชากร 5,037 คน
แยกเป็น ชาย 2,509 คน หญิง 2,528 คน
3. สภาพทางเศรษฐกิจ
3.1 การประกอบอาชีพ
อาชีพหลัก ประกอบอาชีพหลักทำนา
อาชีพรอง ประกอบรับจ้างทั่วไป / เลี้ยงสัตว์
3.2 หน่วยงาน/หน่วยธุรกิจในพื้นที่
1. ปั้มน้ำมัน จำนวน 2 แห่ง
2. โรงงานอุตสาหกรรม จำนวน 2 แห่ง(ขนาดเล็ก)
4. สถานภาพทางสังคม
4.1 การศึกษา
- โรงเรียนประถมศึกษา (สพฐ.) 3 แห่ง
- ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก 3 แห่ง
4.2 สถาบันทางศาสนา
- วัด/สำนักสงฆ์ 3 แห่ง
- มัสยิด 3 แห่ง
4.3 การสาธารณสุข
- สถานีอนามัย 1 แห่ง
- ร้านขายยา 1 แห่ง
4.4 ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
- สถานีตำรวจชุมชน/อปพร 1 แห่ง
4.5 การบริการขั้นพื้นฐาน
- การคมนาคม 16 เส้น
- การโทรคมนาคม 6 แห่ง
- สาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน 7 แห่ง
- แหล่งน้ำธรรมชาติ 17 แห่ง
4.6 สถาบันกลุ่ม/องค์กร/เครือข่าย
- กลุ่มจากการจัดตั้ง เช่น กองทุนหมู่บ้าน จำนวน 7 กองทุน
- องค์กร คณะกรรมการฯ เช่น อาสาสมัครหมู่บ้าน(อสม.) / กลุ่มสตรีอาสาพัฒนา (กพสม.) /อาสาสมัครพลังแผ่นดิน
- เครือข่ายต่าง ๆ เช่น เครือข่ายกองทุน/เครือข่าย อสม./เครือข่ายวิทยุชุมชน
ส่วนที่ 2
ศักยภาพของหมู่บ้าน และทิศทางการพัฒนาของหมู่บ้าน
1. ข้อมูลความจำเป็นขั้นพื้นฐานของครัวเรือน
-ข้อมูลด้านเศรษฐกิจ ครัวเรือนมีรายได้ ไม่ต่ำกว่า 23,000 บาท จำนวน 783 ครัวเรือน ผ่านเกณฑ์ จปฐ ร้อยละ 100 มีกองทุนหมู่บ้านที่ได้จัดตั้งขึ้น จำนวน 7 กองทุน ได้แก่กองทุนหมู่บ้าน
-ข้อมูลแหล่งน้ำ มีแหล่งน้ำในตำบล จำนวน 19 แห่ง ได้แก่ 1.คลองเจ้าแปด 2.ลำรางโคกหลวงพล 3.ลำรางตาเลื่อน 4.ลำรางตาช่วย 5.คลองสาน 6.ลำรางนายทรง 7.ลำรางตาแจ้ง 8.ลำรางศาลเจ้า 9.ลำรางปิ่นแก้ว 10.ลำรางตาแว่น 11.ลำรางนายเทียบ 12.คลองดอนโพธิ์ 13.คลองหนองอ้อ 14.ลำรางตาเจียน 15.ลำรางโพธิ์ 16.ลำรางหมาตาย 17.ลำรางยายนวม 18.ลำรางตายอด 19.ลำรางยายเม้า
-ข้อมูลหนี้สิน ราษฎรส่วนใหญ่มีหนี้สินกับทาง ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตรรวมทั้งกองทุนหมู่บ้าน จำนวน 564 ครัวเรือน เป็นเงินทั้งสิ้น 28,814,000 บาท
-ข้อมูลยาเสพติด ไม่มีผู้ค้าและผู้เสพยาเสพติดในหมู่บ้าน
2. ข้อมูลพื้นฐานระดับหมู่บ้าน/ชุมชน (กชช.2ค)
2.1 ข้อมูลวิเคราะห์สภาพปัญหาของหมู่บ้าน
- ด้านโครงสร้างพื้นฐาน (การคมนาคมไม่สะดวกเนื่องจากถนนเป็นถนนลูกรังมีสภาพเป็นหลุมบ่อไม่สะดวกในการเดินทางสัญจรไปมา/ประชาชนในหมู่บ้านขาดสิทธิในที่ดินทำกิน)
- ด้านการประกอบอาชีพและมีงานทำ (จากผลการวิเคราะห์ข้อมูลไม่มีปัญหา)
- ด้านสุขภาพและอนามัย (มีการจัดการแข่งขันกีฬาในหมู่บ้านและตำบลและการฝึกสอนการกีฬาให้กับประชาชนน้อย)
- ด้านความรู้และการศึกษา (จากผลการวิเคราะห์ข้อมูลไม่มีปัญหา)
- ด้านความเข้มแข็งของชุมชน (มีศูนย์การเรียนรู้ชุมชน)
- ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ดินเสื่อมคุณภาพเป็นดินเปรี้ยว)
- ด้านการเมืองการปกครองการป้องกันและปราบปราม (ประชาชนไปใช้สิทธิเลือกตั้งร้อยละ 100 รวมทั้งในหมู่บ้าน มีอาสาสมัครพลังแผ่นดินทำหน้าที่สอดส่องดูแลป้องกันปัญหายาเสพติดร่วมกับผู้นำในหมู่บ้านและตำบล)
- ด้านความเชื่อ ศาสนา วัฒนธรรมประเพณี (คนในหมู่บ้านส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีการทำบุญตามประเพณีวันสำคัญ ๆทางศาสนา เช่นวันเข้าพรรษา/ออกพรรษา ฯลฯ และบางส่วนนับถือศาสนาอิสลาม )
3. วิเคราะห์สถานการณ์ของชุมชน (SWOT)
จุดเด่น เป็นชุมชนเกษตรกรรมส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา พื้นที่ส่วนใหญ่ของหมู่บ้านเป็นที่ราบลุ่ม เหมาะในการทำการเกษตร ผู้นำชุมชนมีศักยภาพมีความสามารถ ประชาชนมีความรักใคร่สามัคคีกัน และให้ความร่วมมือกับชุมชนในการพัฒนาหมู่บ้าน ผู้นำชุมชนเข้าใจหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นอย่างดี พร้อมที่เป็นผู้นำในการดำเนินชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง และรณรงค์ให้คนในชุมชนน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเป็นแนวทางในการปฏิบัติ เพื่อให้เกิด “ ชุมชนอยู่ดี มีสุข” ในชุมชนมีทรัพยากรธรรมชาติรองรับการพัฒนา คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาอย่างจริงจัง โดยยึดหลักการ “การมีส่วนร่วมในการพัฒนา” ผู้นำชุมชนยึดหลักคุณธรรมในการบริหาร และยึดประชาชนในชุมชนเป็นศูนย์กลางในการพัฒนา
จุดด้อย เป็นชุมชนที่ยังมีปัญหาทางด้านต่าง ๆดังนี้ คือ
-โครงสร้างพื้นฐาน ถนนเป็นหลุมบ่อ/ขาดสะพานข้ามคลอง/ระบบการระบายน้ำ/ไฟฟ้าริมถนน
- ด้านแหล่งน้ำ ลำคลองตื้นเขินน้ำในลำคลองไม่สะอาด
- ด้านเศรษฐกิจ ราษฎรยากจนเนื่องจากมีหนี้สิน/รายได้น้อย/ผลผลิตราคาตกต่ำ/ต้นทุนในการประกอบอาชีพสูง
- ด้านสังคม ยาเสพติด เนื่องจากยังมีการแพร่ระบาดของยาเสพติดในหมู่บ้านและตำบล ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินเนื่องจากมีการลักขโมยทรัพย์สินในชุมชน
- ด้านสาธารณสุข คนในชุมชนมีปัญหาด้านสุขภาพเนื่องจากป่วยเป็นโรคเรื้อรัง หัวใจ/เบาหวาน/ความดัน รวมทั้งขาดสถานที่ออกกำลังกายและอุปกรณ์ในการออกกำลังกาย
- ด้านการศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ขาดสถานที่ให้ความรู้ให้กับคนในชุมชน เนื่องจากไม่มีศูนย์การเรียนรู้ของชุมชน/ที่อ่านหนังสือ/ศูนย์ข้อมูลชุมชน/เสียงตามสายบางหมู่บ้าน
- ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขยะและความสะอาดเรียบร้อยของชุมชน/การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การปลูกต้นไม้
โอกาส ชุมชนได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐในการจัดตั้งกองทุนหมู่บ้าน และใช้เป็นเงินทุน
สนับสนุนในการประกอบอาชีพของราษฎร รวมทั้งได้รับการสนับสนุนความรู้จากหน่วยงานต่าง ๆเช่นด้านการพัฒนาอาชีพ/รายได้/การศึกษา/การสาธารณสุข/กระบวนการเรียนรู้การมีส่วนร่วมต่าง ๆ
อุปสรรค ชุมชนขาดการสนับสนุนส่งเสริมในการเรียนรู้วิธีการในการลดต้นทุนการผลิตอย่างจริงจังจากหน่วยงาน รวมทั้งขาดศูนย์การเรียนรู้ด้านข้อมูลในการพัฒนาอาชีพ สภาพเศรษฐกิจค่าครองชีพสูง ราคาสินค้าอุปโภคบริโภคสูง การส่งเสริมการประกันราคาพืชผลจากภาครัฐไม่ทันกับผลผลิต
4. วิเคราะห์ปัญหาชุมชนโดยใช้แผนที่ความคิด (Mind Map )
6.1 ปัญหาด้านเศรษฐกิจ
- ราษฎรยากจนเนื่องจากมีหนี้สิน/รายได้น้อย/ผลผลิตราคาตกต่ำ/ต้นทุนในการประกอบอาชีพสูง)
6.2 ปัญหาด้านสังคม
- ยาเสพติด เนื่องจากยังมีการแพร่ระบาดของยาเสพติดในหมู่บ้าน ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินเนื่องจากมีการลักขโมยทรัพย์สินในชุมชน สวัสดิการแก่ผู้ด้อยโอกาสในชุมชนไม่เพียงพอ
6.3 ปัญหาด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
- ขยะและความสะอาดเรียบร้อยของชุมชน ขาดการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม/การปลูกต้นไม้ยังมีจำนวนน้อย ลำคลองตื้นเขินน้ำในลำคลองไม่สะอาด
6.4 ปัญหาด้านการเมืองการปกครอง
- การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนน้อย เนื่องจากการประชาสัมพันธ์ไม่ทั่วถึงไม่มีเสียงตามสาย หอกระจายข่าว ทำให้การประชุมชี้แจง ต่าง ๆมีจำนวนคนร่วมกิจกรรมจำนวนน้อย
6.5 อื่นๆ
สรุปการวิเคราะห์สภาพปัญหาของ ตำบลชายนา 6 ด้าน
1. ด้านการศึกษา
- มีโรงเรียนประถมศึกษา (สพฐ.) จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ โรงเรียนวัดไชยภูมิ โรงเรียนวัดแก้วสุวรรณ โรงเรียนวัดปิ่นแก้ว
- มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จำนวน 3 แห่ง ซึ่งตั้งอยู่ที่ โรงเรียนวัดไชยภูมิ โรงเรียนวัดแก้วสุวรรณ โรงเรียนวัดปิ่นแก้ว ซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบขององค์การบริหารส่วนตำบลชายนา
- มีศูนย์การเรียนรู้ 1 แห่ง คือ กศน.ตำบลชายนา ตั้งอยู่ที่วัดแก้วสุวรรณ หมู่ 3 ตำบลชายนา
จากการวิเคราะห์สภาพปัญหา พบว่าประชาชนอีกจำนวนมากที่ยังไม่จบการศึกษา มัธยมศึกษาตอนปลายและมีความประสงค์ที่จะศึกษาต่อเพื่อนำไปใช้ในการประกอบอาชีพ อีกส่วนหนึ่งเป็นผู้สูงอายุที่มีอาชีพทำการเกษตรไม่มีความประสงค์จะเรียน
2. ด้านสังคม
- มีสถานีตำรวจชุมชน/อปพร 1 แห่ง
- มีการบริการขั้นพื้นฐานดังนี้
- การคมนาคม 16 เส้น
- การโทรคมนาคม 6 แห่ง
- สาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน 7 แห่ง
- แหล่งน้ำธรรมชาติ 17 แห่ง
- มีสถาบันกลุ่ม/องค์กร/เครือข่าย
- กลุ่มจากการจัดตั้ง เช่น กองทุนหมู่บ้าน จำนวน 7 กองทุน
- องค์กร คณะกรรมการฯ เช่น อาสาสมัครหมู่บ้าน(อสม.) / กลุ่มสตรีอาสาพัฒนา (กพสม.) /อาสาสมัครพลังแผ่นดิน
- เครือข่ายต่าง ๆ เช่น เครือข่ายกองทุน/เครือข่าย อสม./เครือข่ายวิทยุชุมชน
จากการวิเคราะห์สภาพปัญหาพบว่าการคมนาคมไม่สะดวกเนื่องจากถนนเป็นถนนลูกรังมีสภาพเป็นหลุ่มเป็นบ่อ ประชาชนในหมู่บ้านขาดสิทธิ์ในที่ดินทำกิน มีการแพร่ระบาดของยาเสพติดในหมู่บ้านและตำบล ไม่มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินเนื่องจากมีการลักขโมยทรัพย์สินในชุมชน สวัสดิการของผู้ด้อยโอกาสในชุมชน ไม่เพียงพอกับความต้องการของประชาชนในตำบล ระบบโทรคมนาคมไม่สะดวกเนื่องจาก
ทำให้การประชาสัมพันธ์ข่าวสารไม่ทั่วถึง สงเคราะห์ผู้สูงอายุ/ผู้ด้อยโอกาส/จัดตั้งกลุ่มฌาปนกิจสงเคราะห์
3. ด้านสุขภาพอนามัย
มีสถานีอนามัย 1 แห่ง มีร้านขายยา 1 แห่ง
จากการวิเคราะห์สภาพปัญหาพบว่า คนในชุมชนมีปัญหาด้านสุขภาพเนื่องจากป่วยเป็นโรคเรื้อรัง หัวใจ/เบาหวาน/ความดัน รวมทั้งขาดสถานที่ออกกำลังกายและอุปกรณ์ในการออกกำลังกาย มีการแข่งขันกีฬาในหมู่บ้านและตำบล แต่การฝึกสอนด้านกีฬาให้กับประชาชนมีน้อย
4. ด้านเศรษฐกิจ
พบว่าครัวเรือนมีรายได้ต่ำ ราษฎรยากจนเนื่องจากมีหนี้สิน/รายได้น้อย/ผลผลิตราคาตกต่ำ/ต้นทุนในการประกอบอาชีพสูง หน่วยงานราชการจึงส่งเสริมการจัดทำปุ๋ยชีวภาพ/ปุ๋ยหมัก/ส่งเสริมการปลูกผักสวนครัว/ส่งเสริมการออมทรัพย์/
5. การเมืองการปกครอง
- การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนน้อย เนื่องจากการประชาสัมพันธ์ไม่ทั่วถึงไม่มีเสียงตามสาย หอกระจายข่าว ทำให้การประชุมชี้แจง ต่าง ๆมีจำนวนคนร่วมกิจกรรมจำนวนน้อย
- ประชาชนไปใช้สิทธิเลือกตั้งร้อยละ 100 รวมทั้งในหมู่บ้าน
- มีอาสาสมัครพลังแผ่นดินทำหน้าที่สอดส่องดูแลป้องกันปัญหายาเสพติดร่วมกับผู้นำในหมู่บ้านและตำบล
6. ด้านสิ่งแวดล้อม
- สภาพดินเสื่อมคุณภาพเนื่องจากเป็นดินเปรี้ยว
- มีการเผาขยะทำให้เกิดฝุ่นและควันในอากาศ
- ความสะอาดเรียบร้อยของชุมชน ขาดการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม/การปลูกต้นไม้ยังมีจำนวนน้อย ลำคลองตื้นเขินน้ำในลำคลองไม่สะอาด
********************************
