ทราบมั้ยครับว่าคนไทยเรา ๖๑ ล้านคน ใช้เม็ดเงินใช้จ่ายด้านสุขภาพมหาศาลถึงสี่แสนล้านบาท โดยจะทวีเพิ่มมากขึ้นทุกปี

           และชัดเจนว่า หากเราไม่เปลี่ยนวิธีคิดเรื่องของสุขภาพวิถีปัจจุบัน ไปเป็น “สุขภาพแบบพอเพียง” ก็จะทวีเพิ่มปัญหามากขึ้นเช่นเดียวกัน หลักการนี้เป็นคำตอบของทุกปัญหา การที่รู้จักคิด มีสติ ไม่ทำอะไรที่เกินพอดี จนเกิดเป็นทุกข์ น่าจะเป็นทางเลือกในการจัดการด้านสุขภาพ ตำตอบของทุกปัญหาปัญหา หากนำมาใช้ในด้านสุขภาพ น่าจะเทียบเคียงได้กับ “การส่งเสริมสุขภาพ” (Health Promotion) ป้องกันก่อนป่วย - สร้างสุขภาพก่อนซ่อม

            ผมลองนั่งคิดดูว่า สุขภาพพอเพียง น่าจะเป็นไปตามรูปแบบใด

๑. การดูแลสุขภาพด้วยตนเอง (Self Health care)

กระบวนการพื้นฐานที่คนหนึ่งควรจะมีคือการดูแลสุขภาพด้วยตนเอง เป็นการพึ่งตนเองทางด้านสุขภาพ เป็นวิธีการที่ง่าย โดยใช้ทุนที่มีอยู่ในแต่ละคน แต่ละชุมชน ก่อนที่จะไปสู่การแพทย์แบบอื่น ซึ่งเราถือว่า เป็นการส่งเสริมสุขภาพ ที่เป็นพื้นฐาน

           ปัจจุบันเราคุ้นเคยกันดีกับ การดูแลตนเองแบบ ๕ อ อันได้แก่

• อาหาร การรับประทานอาหารที่ถูกหลักโภชนาการ อาหารท้องถิ่นที่อุดมไปด้วยคุณค่าทางอาหาร อร่อยและสะอาด อาหารเป็นยา

• ออกกำลังกาย การเคลื่อนไหวร่างกายเพื่อให้เซลล์ทุกส่วนได้ใช้พลังงานและสังเคราะห์พลังงานหมุนเวียน ร่างกายแข็งแรงด้วยการออกกำลังกาย

• อากาศ การอยู่ในสภาพสิ่งแวดล้อมที่ดี ไร้มลพิษ สร้างพื้นที่สีเขียว ที่เป็นปอดของชุมชน

• อุจจาระ การขับถ่ายกากของเสียที่หมักหมมในร่างกาย ระบบการขับถ่ายที่มีประสิทธิภาพ เป็นองค์ประกอบหนึ่งของการมีสุขภาพดี

• อารมณ์ ปรับอารมณ์โดยการพบปะสังสรรค์ การพูดคุย และกิจกรรมนันทนาการ ตลอดจนการปฏิบัติธรรมะ เพียงเพราะว่าร่างกายกับอารมณ์สัมพันธ์กันอย่างแยกไม่ได้ ดังนั้น หากส่วนใดส่วนหนึ่งไม่สมบูรณ์ ก็ไม่ถือว่าสุขภาพดี และหากเจ็บป่วยก็สามารถใช้องค์ความรู้ที่ตนเองมี ชุมชนมีในการบำบัดเยียวยาอาการ ใช้วิธีการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ชาวบ้านดูแลสุขภาพกันเอง โดยรูปแบบ “อาสาสมัครสาธารณสุข” ก่อนที่จะพึ่งพาระบบการแพทย์ระบบอื่นๆ

๒. การแสวงหาองค์รู้ทางด้านสุขภาพ

            ต้องยอมรับอย่างหนึ่งว่า “ความรู้”เป็นพลวัตร หากหยุดที่จะเรียนรู้ ก็จะล้าหลังในทันที การแสวงหาความรู้นำมาใช้พัฒนาด้านสุขภาพ ทั้งตนเอง ครอบครัว ชุมชน องค์ความรู้นำไปสู่การมีสุขภาพดี “แบบรู้เท่าทัน”

๓. การสร้างชุมชนให้น่าอยู่ ชุมชนปลอดภัย และชุมชนแข็งแรง

           เริ่มจากระดับปัจเจกคือ “คน” แข็งแรง (กาย-ใจ) เป็นกำลังสำคัญเป็นส่วนประกอบของชุมชนแข็งแรง และประเทศไทยแข็งแรงในที่สุด

๔. การสร้างเครือข่ายสุขภาพดี

         เครือข่ายเป็นการรวมตัวของสิ่งดีๆ สิ่งที่ดีๆเมื่อมารวมกันก็จะเกิดพลัง(Synergy) ร่วมกันสร้างเครือข่าย ภาคีทางด้านสุขภาพให้เชื่อมร้อยกันเป็นเครือข่ายที่เข้มแข็ง สร้างสรรค์สังคม ประเทศให้แข็งแรง บนฐาน “สุขภาพพอเพียง”

          แนวคิด สุขภาพพอเพียงจึงเป็นเสมือน กุญแจไขปริศนา เพื่อการนำไปสู่การมีสุขภาพดี ที่ไม่แพง – ทำได้เลย    และเป็นแนวคิดที่เหมาะสมกับคนไทยเราที่สุด 

          ขอเชิญทุกท่านมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อร่วมกันสร้างสรรค์ระบบสุขภาพที่เหมาะสม สอดคล้องกับคนไทย...