ปัญหาและวิธีการแก้ไข
การจัดกิจกรรม
เพลงอีแซวในโรงเรียน
ตอนที่ 5 ปัญหาในการรับงานแสดงของวงเพลงอีแซวในโรงเรียน
โดย นายชำเลือง มณีวงษ์
ต้นแบบกิจกรรมนันทนาการเพลงอีแซว ประเทศไทย รุ่นที่ 1
วงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ มีงานแสดงตลอดทั้งปี บางปีก็มีงานเข้ามามาก แต่ในบางปีงานที่เข้ามาก็ลดลง ช่วงเวลาที่มีงานเข้ามามาก ในปี พ.ศ. 2550 จำนวน 90 กว่างาน คิดเป็นรอบการแสดง 110 รอบการแสดง ส่วนปีที่มีงานน้อย ในช่วงระนะต้น ๆ ที่เพิ่งจะจัดตั้งวงใหม่ ๆ มีงานแสดงเข้ามาใน 1 ปี จำนวน 10-13 งานเท่านั้น การับงานแสดงเป็นไปตามโอกาสและเวลา ช่วงเวลาใดที่วงของเรามีนักแสดงไปสร้างชื่อเสียงมาก็จะมีงานเข้ามามากหน่อย ช่วงเวลาใดที่นักแสดงไม่มีการเคลื่อนไหว งานแสดงก็ลดลงตามไปด้วย โดยช่องทางในการรับงานแบ่งออกเป็น 3 รูปแบบคือ
- งานเข้ามาจากการติดต่อผ่านทางโรงเรียนแล้วสั่งการมายังผู้ควบคุมวงเพลง
- งานเข้ามาตามคำสั่งของหน่วยงานที่เหนือกว่าให้จัดชุดการแสดงไปร่วมกิจกรรม
- งานเข้ามาถึงวงโดยตรงที่ตัวครูผู้ควบคุมวงโดยการพบกันของผู้ติดต่อกับวงเพลง
1. งานเข้ามาจากการติดต่อผ่านทางโรงเรียนแล้วสั่งการมายังผู้ควบคุมวงเพลง
งานแสดงที่ผ่านเข้ามาโดยการประสานงานกับทางโรงเรียน ส่วนใหญ่ก็จะเป็นงานในส่วนของราชการ อำเภอ จังหวัด กรม กระทรวง มีกิจกรรมสำคัญต้องการให้จักชุดการแสดงไปร่วมงานในพิธีเปิด พิธีปิดงาน หรือร่วมออกบูท การแสดงสดในกิจกรรมนั้น ๆ โดยมีเวลาหรือมีสถานที่ให้เด็ก ๆ ได้แสดงความสามารถ แต่ก็อดไม่ได้ที่จะเกิดข้อผิดพลาด โดยผู้ติดต่อ อย่างเช่น มีอยู่งานหนึ่ง (ความจริง มีมากกว่า 1 ครั้ง) ที่ผู้ใหญ่ในระดับผู้บริหารสถานศึกษา ระดับอุดมศึกษาในจังหวัดติดต่อผ่านทางโรงเรียนให้ผมนำคณะนักแสดงไปแสดงในงานสำคัญที่ กรุงเทพฯ ท่านบอกว่าจะมีรถมารับที่โรงเรียนเวลาบ่าย 2 โมง เด็ก ๆ แต่งตัวกันอย่างสวยงามเต็มที่ไปจากโรงเรียนเพราะว่าเวลาทำการแสดง 18.00-19.00 น. ปรากฏว่าพอใกล้ที่จะถึงเวลาเดินทาง (บ่าย 2 โมง) มีโทรศัพท์จากท่านผู้ติดต่อบอกว่า ของดการแสดงเพราะมีทีมจากโรงเรียนอื่นมาเล่นในเวลา 18.00-19.00 น. แล้ว พวกเราได้แต่เซ็งและมึนงงไปหลายวัน งานแบบนี้พบไม่บ่อยแต่ก็ไม่น่าที่จะเป็นไปได้ ลงเอยคือ ไม่มีผู้รับผิดชอบความเสียหาย
2. งานเข้ามาตามคำสั่งของหน่วยงานที่เหนือกว่าให้จัดชุดการแสดงไปร่วมกิจกรรม
งานที่เข้ามาทางนี้ นับได้ว่าเป็นเกียรติแก่วงเพลงอีแซวของเรามาก เพราะโดยมากจะเป็นงานใหญ่ เป็นงานสำคัญในระดับสูง ผู้คนไปเที่ยวชมงานเป็นจำนวนมาก มักจะเป็นงานที่มีเพียงปีละ 1 ครั้ง เท่านั้น ผมมีโอกาสได้รับการติดต่อและได้รับหนังสือเชิญให้เป็นคณะกรรมการจัดการแสดงในระดับสูง โดยส่งรายชื่อนักแสดง ชื่อชุดการแสดง และร่วมคัดเลือกทีมนักแสดงเพลงอีแซวรวมทั้งเพลงพื้นบ้านอื่น ๆ ไปร่วมกิจกรรม (ความจริงไม่ต้องคัดก็ได้เพราะรู้ๆ คุณภาพกันอยู่แล้ว) ให้นำคณะนักเรียนไปร่วมกิจกรรมอย่างนี้หลายครั้ง น่าจะประมาณ 5-6 ครั้ง ผมว่าก็เป็นสิ่งที่ดี เด็ก ๆ เขาจะได้ไปเปิดหูเปิดตา ได้ไปโชว์ผลงานและยังได้เดินชมงานที่ใหญ่โตสักครั้งหนึ่งก็นับว่าคุ้มแล้ว แต่ถ้ามองที่ปัญหา งานการแสดงที่เข้ามาช่องทางนี้มักจะไม่มีผู้ที่เข้ามารับผิดชอบให้การดูแลพวกเราเลย เรียกว่าไปแสดงแล้วทุกอย่างอยู่ที่ครูผู้ฝึกสอนหรือผู้ควบคุมเพียงคนเดียว เหมาไปเต็ม ๆ ทั้งหมด ทั้งค่าเดินทาง ค่าเบี้ยเลี้ยงเด็ก ๆ นักแสดงและอื่น ๆ การเสียสละในบางสถานการณ์ก็ไม่น่าที่จะต้องเสียหลายด้าน
3. งานเข้ามาถึงวงโดยตรงที่ตัวครูผู้ควบคุมวงโดยการพบกันของผู้ติดต่อกับวงเพลง
งานที่มาโดยตรงยังวงเพลงอีแซว ไม่ว่าจะมาติดต่อกับครูหรือผ่านมาทางเด็ก ๆ โดยมากแล้ว เชื่อถือได้ มีความแน่นอน ได้ประสบการณ์ที่ดีและมีผลตอบแทนที่เหมาะสมกับความสามารถของนักแสดง ท่านผู้ใหญ่หลาย ๆ ท่านมีความเข้าใจในบทบาทหน้าที่ของนักแสดง เพราะในความเป็นจริงกว่าที่เด็ก ๆ จะออกไปแสดงได้ในแต่ละงานแต่ละครั้งพวกเขาจะต้องทำการฝึกซ้อมกันเป็นเวลาหลายวัน บางงานฝึกซ้อมกันเป็นเดือนกว่าที่จะได้ผลงานออกมาดี หรือครูผู้สอนมีความพึงพอใจ ถึงกระนั้นก็เถอะพอถึงเวลาไปแสดงเข้าจริง ๆ กลับทำได้ไม่เท่าที่ซ้อมมาเสียอีก ด้วยสาเหตุเหตุหลายประการ เช่น เกิดอาการเจ็บป่วย เกิดจากเครื่องขยายเสียงไม่มีคุณภาพ เกิดจากอุปกรณ์ชำรุดกะทันหัน และเกิดจากผู้แสดงมาไม่ครบเป็นต้น แต่ปัญหาที่ใหญ่กว่านั้นก็คือ ความรับผิดชอบของผู้ติดต่อ เมื่อติดต่องานเข้ามาแล้ว กลับคืนงานอย่างกะทันหัน เหตุการณ์อย่างนี้มักจะเกิดกับพวก บริษัทที่รับจัดการแสดง เป็นผู้ประสานงานติดต่อกับวงเพลงตกลงกันว่า วันที่เท่านั้น เวลาเท่านี้ให้ไปแสดงที่นั่น โดยติดต่อทางโทรศัพท์เอาไว้ล่วงหนา 2-3 เดือน มีเงื่อนไขในการแสดงมาก จะต้องขอดูบทร้องก่อนและจะต้องไปซ้อมให้ดูก่อน ข้อตกลงทุกอย่างรับได้เพราะเราเป็นนักแสดง จะต้องทำให้ถูกใจผู้จัดหาหรือเชิญไปแสดง เมื่อผ่านการเตรียมงานมา 1 เดือน ผู้แสดงกำลังจะเข้าที่ดีอยู่แล้ว เหลือเวลาอีก 3-4 วันจะถึงวันแสดงแล้ว มีโทรศัพท์ประสานงานมาว่า “ขอยกเลิกงาน” กรณีอย่างนี้ไม่มีผู้รับผิดชอบในความสูญเสียที่ต้องลงทุนไปในระหว่างการเตรียมงานให้เลย เพราะคนเราไม่เหมือนกัน คิด ทำ มีความรับผิดชอบในคำพูดบางคนเพียงแค่ขอไปที ผลลัพธ์มาตกที่คำว่า “เสียเวลาแล้วไม่ได้อะไรเลย” แต่สิ่งที่ได้มากกว่านั้น คือ “ได้รับบทเรียนที่คุ้มค่าอีกครั้ง” ครับ
ติดตาม ตอนที่ 6 ปัญหาในการนำเสนอและการเผยแพร่ผลงาน
