ทำนาแต่แรก(เมื่อก่อน) วิถีชาวนาที่จำได้

การทำนาเมื่อ 50 ปีที่ผ่านมา(ตอนที่ 1 )

เตรียมนา

เดือนหกแล้วออกไปนาถางจอมปลวก จุดไฟเผา ให้เตียน ถางหญ้าข้างนาให้เตียน ซ่อมหัวนาให้เรียบร้อย

เตรียมไถเตรียมคราด

 ทำหัวหมูใหม่ใส่ผานใหม่  เปลี่ยนแอกที่หลวมให้แน่น  เปลี่ยนซี่คราดใหม่

เตรียมวัว

หากเป็นคู่เดิมไม่ต้องเตรียม แต่หากเป็นวัวใหม่จะต้องสอนใหม่ 3- 5 เช้าก็ไถได้

เตรียมดิน

   ใช้วัวไถนา  ไถดะไว้ 10-15 วัน  คราดตีขี้ดะแล้วขังน้ำไว้5-7 วัน ระบายน้ำออกแล้ว  ไถแปร  คราดทำเทือก 

เตรียมเมล็ดพันธุ์

   เลือกข้าวที่เก็บไว้ทำพันธุ์ซื่งแขวนไว้บนลอมข้าว  มาเลือกรวงข้าวปนออก  นวดด้วยเท้า  ฝัดเอาข้าวลีบออก   ลงแช่น้ำในโอ่งม้งกร   ช้อนข้าวลีบที่ลอยน้ำออก   แช่ไว้ 1 คืน  สงข้าวใส่กระสอบกระจูด  หาใบน้ำข้าว  ใบกล้วย ปิดไว้ 2 คืน  นำออกมาหมวยข้าวปลูก เอาไปหว่านในแปลงกล้า

 การปักดำ

   กล้าครบ 25 วัน  ถอนกล้า  มีดินติดมากก็ฟาดต้นกล้ากับตาตุ่มด้านในให้ดินออก  มัดกำกล้าด้วยเชือกกก  เชือกคล้า   ตอกไม้ไผ่อ่อน แช่น้ำ  ใช้ลำไม้ไผ่เจาะใส่หลักหัวท้าย  ดับกล้าข้างละเท่าๆกัน หาบไปรายกล้าในเทือกพร้อมปักดำ ปักดำถอยหลังจับละ 3 ต้น นาลึกดำห่าง หน้า 5-6ขุม นาดอนดำถี่ หน้า 7-8ขุม

การใส่ปุ๋ย

   ก่อนถึงหน้านา ต้องเตรียมมายา ดินเขา+ขี้ค้างคาวมาเตรียมไว้ในร่ม เวลาใช้นำไปละลายในกะลามัง แล้วเอากล้าที่สะเด็ดน้ำมาจุ่มมายา แล้วนำไปปักดำ  มายา(หินผุ ขี้ค้างคาวในถ้ำ)

ดูแลรักษา

 ดูแลน้ำ  ถอนหญ้าบ้างส่วนใหญ่ไม่มีหญ้า 

เก็บข้าว

วันข้างขึ้น ข้าวสุกแล้วแรกเก็บข้าว 3 กอ ๆละ 3 รวง ที่เหลือรวบมัดเอาดินในนาหนึ่งหยิบมือโปะไว้บนรอยที่มัด ตั้งสติขอบคุณแม่โพสพ  นำข้าว 9 รวงไปไว้ที่ลอมข้าว

 ใช้แกระเก็บข้าวทีละรวง  ข้าวที่ไม่ล้มต้องใช้ไม้ไผ่ข่มข้าวให้ล้ม เก็บง่าย รวงข้วงไม่แกว่ง  เก็บรวงข้าวได้เต็มกำมือ ใช้ต้นซัง2-3 ต้นรีดส่วนกลางให้แตกบิดเป็นเกลียว 2-3 รอบ มัดโดยดึงแรงๆจนรวงหัก แล้วมัดให้แน่นด้วยวิธีขมวดให้แน่น วางไว้บต้นซัง หากยังเขียวก็วางเลียงข้าวแบบหงายบัว

(ขออภัยหากเข้าใจยาก)