เหตุใดจักขุวิญญาณจึงเกิดก่อนแล้วมโนวิญญาณจึงเกิดขึ้นมาตามหลัง..?

สวัสดีครับเพื่อน ๆ ช่วงนี้มีเรื่องเล่าต่อจากตอนที่แล้วเกี่ยวกับปัญหาของพระยามิลินท์ที่ถามพระนาคเสนว่าด้วยเรื่องเหตุใดจักขุวิญญาณจึงเกิดก่อนแล้วมโนวิญญาณจึงเกิดขึ้นมาตามหลัง..? 

ในเรื่องนี้พระนาคเสนตอบปัญหาดังนี้ว่า...เรื่องนี้ใช่ว่าธรรมทั้งหลายจะคุยกันแล้วบอกไปก่อนไปหลังไม่...ด้วยสัจธรรมทั้งปวงล้วนต่างอิงอาศัยซึ่งกันและกันและด้วยเหตุปัจจัยที่ไหลเรื่อยไป

เหมือนสายฝนตกลงมาแล้วจะไหลเป็นลำธารน้ำไปทิศทางไหนละ...ก็ต้องไหลไปในที่ลุ่มอย่างไรละ...

หรือเหมือนกับเมืองมีประตูออกอยู่ด้านนั้น  ทุกคนในเมืองเมื่อต้องการออกไปนอกเมืองก็ต้องออกไปที่ประตูดังกล่าวอย่างนั้น

ทีนี้มี 2 คนมาในเมืองคนหนึ่งออกประตูไปด้านนั้น  คนที่สองเวลาจะออกก็ออกประตูด้านนั้นเหมือนกันทั้งที่ไม่เห็นว่าเขาทั้งสองคุยตกลงกันว่าใครออกก่อนใครออกทีหลัง...

        ในทำนองเดียวกันเรื่องจักขุวิญญาณกับมโนวิญญาณก็เป็นสภาวะที่เกิดตามกันไปเหมือนกันอย่างนั้นแล.