ผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปจากกะลามะพร้าวของกลุ่มหัตถกรรมคนพิการบ้านคีรีวง ตำบลกำโลน อำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช
วัสดุ อุปกรณ์ ในการทำงานหัตถกรรมจากกะลามะพร้าว
สิ่งที่ช่วยให้หัตถกรรมกะลามะพร้าวสวยงาม ได้สัดส่วน มีคุณค่าน่าใช้ และช่วยให้ผู้ประดิษฐ์ทำกะลามะพร้าวได้สวยงามจะต้องใช้อุปกรณ์งานไม้เพราะกะลามะพร้าวก็คือไม้ชนิดหนึ่ง แต่กะลาเป็นไม้เนื้ออ่อน บาง จนถึงไม้เนื้อแข็ง บางสถานการณ์เนื้อไม้อาจจะเปราะ ในกรณีที่ต้องการผ่ากะลามะพร้าว ให้รอยผ่ามีความสวยงามและเรียบ ควรใช้เลื่อยตัดเหล็กหรือเลื่อยลอช่วยผ่าผู้จำหน่ายใช้มีดผ่ามะพร้าวให้แตกออกเป็น ๒ ซีก โดยผ่าบนเส้นพูที่ตรงกับร่องปาก จะแตกเป็น ๒ ซีกได้ค่อนข้างเรียบแต่ไม่แน่นอนเสมอไป ลักษณะของงานบางชิ้นต้องใช้อุปกรณ์ช่วย จากการสำรวจอุปกรณ์ในโรงงานหัตถกรรมกะลามะพร้าวของกลุ่มบ้านเกษตรกรกลุ่มส่งเสริมการเกษตรกลุ่มต่าง ๆ ในหมู่บ้านจะพบอุปกรณ์ ดังต่อไปนี้
๑. เลื่อยตัดเหล็ก (Hask saw) รัชนี จิตตวานิช (๒๕๓๑ : ๒๐) กล่าวว่า เลื่อยตัดเหล็กเป็นเลื่อยที่ออกแบบสำหรับตัดเหล็กหรือโลหะอื่น ๆ เนื่องจากกะลามะพร้าวมีความเหนียวและเป็นงานที่ต้องการความละเอียดในการตัดจึงต้องใช้เลื่อยตัดเหล็กมาใช้ผ่ากะลามะพร้าว ในเลื่อยตัดเหล็กมีฟันเลื่อยละเอียดจะสูญเสียคลองเลื่อยน้อย
เลื่อยตัดเหล็ก มีการแบ่งตามลักษณะการประดิษฐ์ได้ ๒ แบบ คือ
๑) แบบด้ามปืน (Piston grip) ซึ่งด้ามของเลื่อยแบบนี้มีลักษณะคล้ายด้ามปืน นิยมใช้กันมาก ใบเลื่อยปรับแต่งได้ที่น๊อตหางปลา
๒) แบบด้ามตรง (Straight Handle) การปรับแต่งจะทำได้ที่ตัวโครงสร้างด้วยการเลื่อนโครงเข้าออกได้ตามต้องการ
ใบเลื่อยดัดเหล็กที่นิยมใช้กัน ใบเลื่อยมีความยาว ๑๒ นิ้ว งานหัตถกรรมกะลามะพร้าวต้องการความประณีต ควรเลือกใบเลื่อยชนิดฟันละเอียด มีจำนวนฟันตั้งแต่ ๒๐ - ๒๑ ซี่ ต่อความยาว ๑ นิ้ว ลักษณะเป็นของฟันเลื่อยเป็นแบบเลื่อยฟันโกรก
ใบเลื่อยที่ทำจากโลหะไฮสะปรีค (High Speel Steel) ใบเลื่อยจะเหนี่ยว ไม่เปราะสามารถบิดให้โค้งงอได้ ใช้ได้นาน เมื่อใบเลื่อยหมดอายุใช้งานสามารถนำไปประยุกต์เป็นใบมีดใช้ลบเหลี่ยมขอบกะลามะพร้าวได้
๒. เลื่อยลอ (Back saw) รัชนี จิตตวานิช (๒๕๓๑ : ๒๐) กล่าวว่า เลื่อยลอบางครั้งเรียกเลื่อยสันแข็ง ลักษณะคล้ายเลื่อยลันดา เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า สั้นและบาง ดังนั้นจึงต้องมีเหล็กประกบยึดสันเลื่อยให้แน่นเป็นเส้นตรง เพื่อเพิ่มความแข็งแรงและใช้งาน ด้ามถือ เป็นไม้ขนาดตั้งแต่ ๘ - ๑๖ นิ้ว ใบเลื่อยมีฟันลักษณะเหมือนเลื่อยฟันตัด มีฟันตั้งแต่ ๑๓ - ๑๕ ซี่ ต่อความยาว ๑ นิ้ว ดังภาพ วัตถุประสงค์ในการประดิษฐ์เลื่อยเพื่อใช้ในการเลื่อยปากไม้ ตัดปากไม้หรือลิ่มไม้ ผ่าเดือย ตัดไม้ชิ้นเล็ก ๆ และส่วนที่ต้องการความละเอียดเรียบร้อยและประณีต เนื่องจากงานหัตถกรรมกะลามะพร้าวเป็นงานที่ต้องการความประณีต
๓. เลื่อยฉลุ (Coping saw) เป็นเลื่อยที่ใช้ในงานตัดเจาะ ฉลุวงกลมและส่วนโค้งต่าง ๆ ใบเลื่อยมีหลายขนาด ขนาดเล็ก ที่ใช้ในการตัดมีขนาดกว้างตั้งแต่ ๑/๑๖ - ๑/๘ นิ้ว ใบเลื่อยจะยึดติดกับโครงทั้งสองด้าน ด้านหมุนที่อยู่ระหว่างใบเลื่อยกับตัวโครงใบเลื่อยกับตัวโครงเลื่อยมีความลึกตั้งแต่ ๕ - ๑๒ นิ้ว ใบเลื่อยมีลักษณะเป็นแบบฟัน โกรก มีทั้งชนิดฟันหยาบและฟันละเอียด ในการตัดและผ่ากะลามะพร้าวควรใช้ฟันเลื่อยขนาด ๒๐ - ๓๒ ซี่ ต่อความยาว ๑ นิ้ว การติดใบเข้าโครงต้องให้ปลายฟันชี้ไปทางด้ามมือจับ ทั้งนี้เนื่องจากเลื่อยชนิดนี้มีกรรมวิธีในการเลื่อยต่างกับเลื่อยชนิดอื่นใน ขณะเลื่อยต้องดันเลื่อยไปทางด้านหลัง หรือด้านล่าง แต่ถ้าใช้ปากกาจับกะลาไว้ก็ใส่ใบเลื่อยให้ปลายฟันชี้ออกไปจากมือจับได้
๔. เลื่อยฉลุไฟฟ้า (Jig saw)เลื่อยฉลุไฟฟ้า สามารถใช้งานเกี่ยวกับงานไม้ งานกะลามะพร้าว งานพลาสติก มีมอเตอร์ซึ่งมีร่องเปลี่ยนความเร็ว ๔ ชั้น และใช้สายพานเป็นรูปตัววี ตัวโครงเลื่อยเป็นรูปโค้ง ที่ปลายมีไฮครอลิกสำหรับทำการดึงใบเลื่อย (Tension sleere) มีแผ่นเหล็กรองรับชิ้นงานขณะกำลังฉลุชิ้นงาน ใบเลื่อยฉลุ ขณะทำงานจะชักขึ้นลงอยู่ตลอดเวลา มีใบเลื่อยฉลุหลายขนาดเดียว
๕. สว่าน ที่ใช้ในงานหัตถกรรมกะลามะพร้าว
๑) สว่านมือ (Hand drill) เป็นอุปกรณ์เจาะรูเพื่อใส่สลักยึดชิ้นส่วน หรือเจาะแตกต่างพื้นผิวของกะลาให้เป็นลวดลายต่าง ๆ ก่อนใช้เลื่อยฉลุ ฉลุลาย สว่านประกอบด้วย ส่วนที่เป็นมือจับ ซึ่งส่วนมากทำด้วยไม้ ส่วนกลางเป็นฟันเฟืองและมือหมุน ส่วนหลายเป็นหัวจับดอกสว่าน ซึ่งทำเป็นลายนูนเพื่อกันลื่น หัวจับจะเป็นแบบ ๓ แฉก เพื่อที่จะใช้จับก้านดอกสว่านแบบกลม ให้แน่นอยู่ในที่เป็นดอกสว่านหมุนใช้งาน ดอกสว่านที่นิยมใช้กับนิยมใช้กับสว่านชนิดนี้แบบดอกนำศูนย์ ที่มีขนาดตั้งแต่ ๑/๑๖ - ๑๑ - ๑๖ นิ้ว ในงานเจาะแบบก้านตรงธรรม (Straight shank) มีขนาดโตถึง ๓/๘ นิ้ว ใช้เจาะได้ทั้งไม้และเหล็ก การใช้สว่านมือ ต้องนำกะละมะพร้าว ที่จะทำไปยึดกับอุปกรณ์ยึดให้แน่นก่อนที่จะนำดอกสว่านมือมาวางบนจุดที่จะเจาะ แล้วหมุนก้านฟันเฟืองให้หมุนดอกสว่าน ให้เจาะไม้กะลามะพร้าวซึ่งเจาะยาก เพราะไม้กะลามะพร้าวเนื้อค่อนข้างเหนียวผิวสัมผัสกะลามะพร้าวค่อนข้างลื่น ถ้าไม่ถนัดทำยากอาจจะใช้สว่านไฟฟ้า หรือเครื่องเจาะไฟฟ้าช่วยก็ได้
๒) สว่านไฟฟ้าแบบแท่นเจาะ งานหัตถกรรมกะลามะพร้าวที่ต้องใช้ความละเอียดจะต้องใช้สว่านไฟฟ้าแท่นเจาะขนาดเล็ก เช่น สว่านไฟฟ้าแท่นเจาะขนาดมอเตอร์ ¼ แรงม้า แต่ถ้า จะใช้สว่านไฟฟ้าแท่นเจาะไปร่วมกับอุปกรณ์ที่ดัดแปลงมาสวมใส่หัวจับ ต้องใช้สว่านไฟฟ้า แบบแท่นเจาะ
๖. เครื่องขัด ๒ หัว โดยใช้มอเตอร์ขนาด ¼ แรงม้า ¼ แรงม้ามีความเหมาะสมกับงานหัตถกรรมกะลามะพร้าว เพราะสามารถดัดแปลงใช้กับอุปกรณ์อย่างอื่นได้
๗.กระดาษทราย ใช้ขัดผิวของกะลา เพื่อให้ผิวของกะลามีความลื่น เป็นมันเงางาม มีสีและริ้วรอยของธรรมชาติ กระดาษทรายที่ใช้มีอยู่หลายเบอร์ด้วยกัน คือ เบอร์ ๖๐ เบอร์๑๐๐ เบอร์๑๐๕ เบอร์ ๓๐๐ เป็นต้น
๘.แลคเกอร์เคลือบเงา ผลิตภัณฑ์ที่ผลิตเสร็จแล้ว ก่อนส่งออกจำหน่ายจะถูกเคลือบเงา เพื่อรักษาความเงางาม ทำให้ผลิตภัณฑ์ดูเงางามเป็นที่สนใจแก่ลูกค้าที่พบเห็นอยู่เสมอ แต่ถ้าเป็นของใช้ในครัวเรือนจะไม่เคลือบแลคเกอร์ เพราะจะทำให้ผู้บริโภคได้รับอันตราย
๙.กาวหลอด
๑๐.เครื่องขัดเจียร์ เป็นเครื่องใช้ไฟฟ้าชนิดหนึ่งที่มีมอเตอร์ ใช้คู่กับกระดาษทรายสำหรับขัดเจียร์ เพื่อเอาผงฝอยที่กะลาออกให้เกลี้ยง ก่อนนำไปต้ม หรือใช้ขัดแต่งรูปทรงของผลิตภัณฑ์ให้ได้รูปทรงที่เหมาะสม
๑๑.ใบเจียร์
วัตถุดิบ
๑. ลูกมะพร้าว ผลมะพร้าวที่ใช้ทำผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว มีอยู่ ๒ ขนาด คือ ขนาดใหญ่และขนาดเล็ก กะลาขนาดใหญ่ใช้ทำ จาน ชาม โถข้าว เหยือก ขันน้ำ
๒.ไม้ใช้ประกอบทรงของผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าวบางอย่าง ที่มีด้ามจับ เช่น ตะหลิว ทัพพี แก้วน้ำ ถ้วยหู ช้อน เครื่องประดับชิ้นเล็กๆ
๓. เกลือ เกลือถือว่าเป็นวัตถุดิบที่มีความสำคัญมากอย่างหนึ่งในการทำผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าว เพื่อให้ผลิตภัณฑ์จากกะลามะพร้าวมีความเหนียว ตกไม่แตกง่าย และไม่ขึ้นราเมื่อถูกความชื้น
ขั้นตอนวิธีการทำงานหัตถกรรมจากกะลามะพร้าว
๑.นำกะลามะพร้าวแก่จัดที่แห้งแล้วมาขูดเอาเนื้อด้านในออกให้หมด แล้วขัดผิว ภายนอกกะลาด้วยเครื่องขัดหินเจียร์
๒. ร่างแบบลายลงบนผิวกะลาด้วยดินสอ หรือนำแบบลายที่เตรียมไว้ทากาวลาเท็กซ์ด้านหลัง แล้วปิดแบบลายลงบนผิวกะลาให้เรียบ ปล่อยทิ้งไว้ให้แห้ง
๓. ใช้สว่านเจาะรูตามแบบลาย โดยใช้ดอกสว่านขนาด ๒ มิลลิเมตร เจาะให้รอบแบบลายเพื่อเป็นรูสำหรับสอดใบเลื่อยฉลุ
๔. ใช้เลื่อยฉลุตามลาย ตกแต่งผิวและขอบนอกของกะลาด้วยตะไบหยาบและตะไบละเอียด
๕. กรณีที่ต้องการประกอบชิ้นส่วนต่างๆ เข้าด้วยกัน หรือติดผลิตภัณฑ์บนแท่นไม้ให้ใช้กาวตราช้าง หากต้องการเพิ่มความแข็งแรงยิ่งขึ้นใช้ตะปูหรือหมุดตอกเป็นสลักยึดติด
๖. หากต้องการเคลือบเงาให้ใช้พู่กันทาแลคเกอร์จนทั่วผลิตภัณฑ์ แล้วทิ้งไว้ให้แห้งทาซ้ำใหม่ ทำเช่นนี้ ๒-๓ ครั้ง จะได้ผลิตภัณฑ์ที่เงางาม
ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูปจากกะลามะพร้าว เป็นเครื่องใช้ในครัวเรือนและเครื่องตกแต่งบ้าน เช่น ช้อนส้อม ตะหลิว ทัพพี กระบวย โถใส่ข้าว ขันน้ำ คุณภาพอยู่ในระดับกลางๆ ราคาในการจำหน่ายก็ไม่สูงมากนัก มีสีสันและเอกลักษณ์เฉพาะตัว คือ มีสีน้ำตาล และมีรูปทรงลักษณะโครงมน พื้นผิวเรียบ ลื่น และเครื่องตกแต่งบ้าน เช่น โคมไฟ ที่เสียบปากกา กระปุกออมสิน เป็นต้น เป็นงานหัตถกรรมที่ส่งผลต่อคุณค่าทางจิตใจ เพราะเป็นงานประณีต และใช้เวลาในการผลิตค่อนข้างนาน ชิ้นงานแต่ละชิ้นใช้แรงงานคนทั้งสิ้น
ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูปจากกะลามะพร้าว เป็นเครื่องใช้หรือภาชนะ อย่างเช่น
๑.กระบวยตักน้ำ ใช้สำหรับตักน้ำดื่ม น้ำใช้ในครัวเรือน เป็นผลิตภัณฑ์ที่ผ่านกระบวนการทำอย่างยากลำบาก และพิถีพิถันมีความละเอียดอ่อนในการทำชิ้นงาน
๒.ที่ใส่ปากกา ใช้สำหรับใส่ปากกา เพื่อให้ตั้งไว้เป็นที่เป็นทาง เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำได้ยากเพราะต้องผ่านกระบวนการต่างๆที่ละเอียดลออ เป็นชิ้นงานที่เล็กแต่สามารถทำออกมาได้สวยงามไม่แพ้ชิ้นงานอื่น
๓.ทัพพี ใช้สำหรับตักต้ม ตักแกง ไว้ใช้ในครัวเรือน เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำขึ้นมาสำหรับไว้จำหน่ายแก่คนในพื้นที่ละแวกนั้น แต่กลับเป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยวที่เยี่ยมเยียนกลุ่ม และได้ซื้อกลับไปไว้ใช้ในครัวเรือนของพวกเขา จนเกิดปฏิกิริยาตอบกลับมาในทางที่ดีว่าผลิตภัณฑ์ที่ซื้อไปใช้ได้ดี และคงทน
๔.ถ้วยตักข้าวสาร ใช้สำหรับตวงข้าวสารใส่หม้อเวลาหุงจะได้กะปริมาณได้ถูก และผลิตภัณฑ์ชิ้นนี้สามารถทำได้ง่ายมากนักท่องเที่ยวและนิสิตนักศึกษาที่มาทำการวิจัยได้มาที่กลุ่ม สามารถนำความรู้ความสามารถที่ได้รับจากการทดลองทำชิ้นงานไปใช้ทำไว้ใช้เองที่บ้านได้ โดยไม่ต้องสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายไปซื้อถ้วยตวงในท้องตลาด
๕.ที่ใส่ก้นบุหรี่ ใช้สำหรับใส่ก้นบุหรี่ที่เขี่ยทิ้ง เพื่อไม่ให้ก้นบุหรี่ตกลงสู่พื้น ชิ้นงานชิ้นนี้ถึงจะนำมาใช้ในงานที่ดูแล้วไม่สวยงามสักเท่าไหร่ แต่ลูกค้าที่ซื้อไปใช้ที่บ้านกลับบอกกับทางกลุ่มว่าเมื่อแขกว่าเที่ยวที่บ้านทุกคนก็ถามว่าซื้อที่ใส่ก้นบุหรี่จากที่ไหนสวยดี เอาไว้โชว์ยังได้เลย
๖.จานรองสบู่ ใช้สำหรับวางสบู่ที่ใช้อาบน้ำ เพื่อไม่ให้สบู่โดนน้ำแล้วละลายได้เร็ว สำหรับไว้ในห้องอาบน้ำ ชิ้นงานนี้สามารถทำได้ง่ายและราคาก็ถูก นักท่องเที่ยวที่มาศึกษามาเยี่ยม จะซื้อกลับไปบ้านติดไม้ติดมือกันทุกคน เพราะสามารถใช้ได้กับทุกครัวเรือน
๗. ช้อนกาแฟ ใช้สำหรับคนกาแฟที่ชงแล้วให้ละลายได้เร็วขึ้น ชิ้นงานนี้ถ้าดูแล้วอาจจะถือว่าทำได้ง่าย แต่ในความเป็นจริงชิ้นงานยิ่งเล็กยิ่งยากที่จะทำ เพราะจะมีความละเอียดมาก
๘.โคมไฟ ใช้สำหรับตั้งโต๊ะทำงาน หรือไว้บนหัวเตียงในห้องนอน หรือห้องรับแขก เพื่อเพิ่มความสว่างแก่สถานที่ ชิ้นงานนี้เป็นชิ้นงานที่สวยมากเป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวที่มาที่กลุ่ม เพราะเป็นชิ้นงานที่พาไปออกบู๊ตโชว์ทุกงาน
๙.กระปุกออมสิน ใช้สำหรับหยอดเหรียญ เพื่อเก็บออมเงิน เป็นชิ้นงานที่ต้องผ่านการขัดถูอย่างละเอียดมาก
๑๐.กระเป๋า ใช้สำหรับใส่เงินไม่ให้ตกหล่นหาย ชิ้นงานนี้เป็นที่สนใจของเด็กๆ ในละแวกกลุ่มหัตถกรรมมาก เพราะราคาถูกเด็กๆสามารถเก็บออมเงินซื้อเองได้ และเป็นที่โปรดปรานของแม่บ้านเพราะเวลาจะหยิบใช้สะดวก คือกระเป๋านี้ทางกลุ่มหัตถกรรมเขาได้ทำสายคล้องคอไว้ด้วย
ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแปรรูปจากกะลามะพร้าว เป็นของประดับตกแต่งสวยงาม อย่างเช่น
๑.ปิ่นปักผม ใช้สำหรับปักผมเพื่อตกแต่งเพิ่มความสวยงาม และรวบผมไม่ให้เกะกะเป็นชิ้นงานที่เล็กแต่ประดิษฐ์ด้วยอุปกรณ์เสริมเพิ่มความสวยงามแก่ชิ้นงาน
๒.สร้อยคอ ใช้สำหรับสวมใส่ห้อยคอเวลาใส่เสื้อผ้าไปงานต่างๆ เป็นชิ้นงานที่ประดิษฐ์ขึ้นมาเพื่อดึงดูดความสนใจของเด็กๆ
๓.พวงกุญแจ ใช้สำหรับใส่ห้อยรวมกับกุญแจ เพื่อไม่ให้กุญแจสูญหาย หรือเพื่อความสวยงาม น่ารัก สินค้าประเภทนี้เป็นชิ้นงานที่มีความประณีต เพราะเป็นชิ้นงานที่มีขนาดเล็ก คุณภาพมีความแข็งแรง ตกไม่แตก พื้นผิวลื่นมัน สีน้ำตาลธรรมชาติ
เนื้อหาดี แต่.....แย่ แย่ แย่ ไม่มีภาพประกอบ