ความเชื่อเป็นเรื่องที่ปฏิบัติสืบต่อกันมา  โดยการเชื่อว่าดีและยึดสิริมงคลเป็นหลักปฏิบัติ  ความเชื่อจึงเป็นเรื่องซับซ้อนในการหาเหตุและผล  ความเชื่อเรื่อง “ผิดผี” จึงถือเป็นประเพณีที่เป็นกฏ กติกาที่สำคัญของชาวลาหู่ที่บ้านห้วยปลาหลด

        ชาวลาหู่ที่บ้านปลาหลด  ที่มีวิถีชีวิตและความเป็นอยู่เรียบง่ายและขึ้นอยู่กับธรรมชาติอันเป็นสภาพแวดล้อมแล้ว  ผู้คนที่นี่มีจารีต การปกครองที่มีลักษณะเป็นรูปแบบเฉพาะของตนเองคือ

        หมู่บ้านห้วยปลาหลด  มีหัวหน้าปกครองคือผู้ใหญ่บ้าน  แบบเป็นทางการมีหน้าที่ปกครอง ดูแล เป็นผู้นำในการพัฒนา และประสานงานกับองค์กรหรือส่วนราชการ  นอกจากนี้หมู่บ้านยังแบ่งออกเป็น ๕ ป๊อก  แต่ละป็อกมีหัวหน้าประจำป็อกเรียกว่าผู้ใหญ่ป็อกทำหน้าที่ดูแล ปกครองตนเอง ควบคุม กฏกติกาที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาเหมือนเป็นข้อตกลง นอกจากนี้แต่ละป็อกจะสร้างลานจะคึป็อกละ ๑ แห่ง

         บุคคลสำคัญที่ชาวบ้านให้ความศรัทธาและเป็นศูนย์รวมของจิตวิญญาณและเชื่อถือคือปู่จารย์และผู้ช่วยปู่จารย์   เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการทำพิธีกรรม  และพิธีเพื่อความเป็นสิริมงคล  และอีกท่านหนึ่งคือหมอผีมีความชำนาญการด้านขับไล่ผี  ปัดเป่าความชั่วร้ายและภูติวิญญาณรวมทั้งงานด้านอวมงคลต่าง ๆ

         วันนั้นได้ทราบว่ามีการทำพิธีประเพณี ”ผิดผี”ของชาวบ้านครอบครัวหนึ่ง เป็นเรื่องของภรรยาตัวจริงปรับผู้หญิงที่บังอาจมาละเมิดสิทธิ์กับสามีของตนเอง  ซึ่งฝ่ายชายต้องการอยู่กินทั้งสองฝ่าย   แต่ภรรยาตัวจริงไม่ยินยอมและประเพณีก็ไม่เห็นด้วย หญิงผู้ผู้มาใหม่จึงถูกภรรยาตัวจริงปรับตามประเพณี  โดยเสียหมู ๑ ตัว และเงินอีก ๗๗ บาท  ตามกฏระเบียบที่ตั้งไว้  ในความเป็นจริงหากภรรยาพบว่าสามีไปจับมือถือแขนหญิงอื่น หากก็สามารถกล่าวโทษได้

          กรณีที่รุนแรงยอมความกันไม่ได้  ถึงขั้นหย่าร้างกันภรรยาจะต้องขายสามีให้กับหญิงหน้าใหม่เป็นเงิน ๑๒๐๐  บาท หรือถ้าหากภรรยาตั้งท้องหรือได้รับความทรมาณจะต้องถูกเรียกเงินค่าหย่าร้างมากกว่านี้  โดยผู้ใหญ่บ้านทางการและคณะกรรมการหมู่บ้านอีกอย่างน้อย ๖-๗ คนมาเป็นพยานว่า "จะไม่กลับมารังเก่า" อีก

          ปู่จารย์เป็นผู้ทำพิธี  และนิยมทำประเพณีตอนกลางคืน เนื่องจากเป็นเรื่องไม่งดงาม  จึงไม่อยากให้เยาวชนหรือลูกเล็กเด็กแดงรู้เรื่อง  และคนที่จะไปร่วมกินหมูจะต้องเป็นผู้ที่แต่งงานแล้วเท่านั้น ทั้งหญิงและชาย  เครื่องเซ่นไหว้นอกจากหมูแล้วจะมีสิ่งของที่เป็นสิริมงคล เทียนและข้าวตอก  จะไม่มีสุรา  เพราะชาวลาหู่ไม่ชอบสุรา และไม่ต้มสุรา  เยาวชนและคนโสดที่ถูกห้ามก็จะไม่ไปยุ่งเกี่ยวอย่างเด็ดขาด

        การเลี้ยงผีหรือการทำพิธีกรรมจะต้องทำที่ห้องผี  ซึ่งแต่ละบ้านอาจจะไม่มีห้องผีเหมือนกันทุกบ้าน  แต่จะต้องไปอาศัยห้องผีของญาติ ๆ หรือเพื่อนบ้านในป็อกเดียวกัน  เพื่อการทำพิธี  สำหรับบ้านที่มีห้องผีจะต้องเป็นบ้านที่รักษาสมบัติผู้ดีได้อย่างเคร่งครัด ไม่คุยเสียงดัง ไม่เดินเสียงดัง เปิดหรือปิดประตูต้องเบา ๆ ไม่ตีลูกตีหลานให้ร้องไห้งอแง และไม่ทะเลาะเบาะแว้งกัน

        หากผู้กระทำผิดไม่ทำพิธีเลี้ยงผี   จะทำให้การประกอบอาชีพไม่ประสบความสำเร็จ  การปลูกข้าว ปลูกถั่ว หรือปลูกข้าวโพดในไร่จะได้รับความเสียหายไม่ได้ผลผลิต เท่าที่ควร  หรืออาจทำให้เจ็บป่วยโดยไม่รู้สาเหตุและเรื่องอับอาย  ถูกติฉินนินทาของคนในชุมชนอีกด้วย

         ความสงบร่มเย็นของคนในสังคม  ทุกคนจะต้องร่วมมือกันรักษาวัฒนธรรมประเพณี  และเคารพกฏกติกาเช่นเดียวกับที่หมู่บ้านห้วยปลาหลดมีกฏระเบียบเรื่องการ  "ผิดผี" มาเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คน  แม้ว่าการประบจะไม่แพงในความรู้สึกของพวกเรา แต่เขาจะไม่ละเลยต่อการปฏิบัติมากนัก  เพราะมีความละอายต่อสังคม