(International) Double Taxation Agreements 

            การเก็บภาษีซ้ำซ้อน หรือ Double Taxation Agreement (DTA) คือ การที่ต้องเสียภาษีตั้งแต่สองครั้งขึ้นไป สำหรับทรัพย์สิน (asset) หรือการทำกิจกรรมใดๆที่ก่อให้เกิดรายได้ (financial transaction)

            การเก็บภาษีซ้ำซ้อนเกิดขึ้นได้หลายทาง ในระดับระหว่างประเทศ จะเกิดขึ้นจากการที่ประเทศ 2ประเทศมีกฎหมายภาษีทับซ้อนกันอยู่ ทำให้เกิดปัญหาบุคคลมีถิ่นที่อยู่ในประเทศหนึ่ง แต่มีรายได้จากอีกประเทศหนึ่ง แล้วต้องเสียภาษีจากรายได้นั้นตามกฎหมายภาษีของทั้งสองประเทศ ทำให้ต้องเสียภาษีจากรายได้นั้น 2 ครั้ง

                ข้อตกลงการเก็บภาษีซ้ำซ้อนก็คือ การที่ระหว่างประเทศทำข้อตกลงกัน เพื่อหลีกเลี่ยงหรือขจัดปัญหาการเก็บภาษีซ้ำซ้อน และเป็นการส่งเสริมให้มีการลงทุนระหว่างประเทศมากขึ้น ซึ่งประเทศไทยก็เป็นในหนึ่งในนั้น ประเทศไทยทำข้อตกลงการเก็บภาษีซ้ำซ้อน หรือ DTA ครั้งแรกในปี 1963 กับประเทศสวีเดน จนในปัจจุบันประเทศไทยทำข้อตกลงการเก็บภาษีซ้ำซ้อนกับต่างประเทศเป็นจำนวน 51ประเทศ โดยมีประเทศที่สำคัญ เช่น สหรัฐอเมริกา, ญี่ปุ่น หรือจีน

หลักเกณฑ์ของข้อตกลงการเก็บภาษีซ้ำซ้อนของไทยโดยทั่วไป แบ่งพิจารณาเป็น 4ส่วนคือ

1 scope

                -บุคคล

บุคคลที่เป็นผู้ได้รับสิทธิประโยชน์ตามข้อตกลงต้องเป็นบุคคลที่มีสัญชาติของประเทศคู่สัญญา ต้องเป็นผู้ที่อยู่อาศัยอยู่ในประเทศไทยเป็นระยะเวลารวมกันไม่น้อยกว่า 180วันในปีที่เสียภาษี หรือ เป็นนิติบุคคลที่ก่อตั้งขึ้นภายใต้กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ของประเทศไทย
                -ภาษี

DTA ใช้กับกรณีภาษีรายได้เท่านั้น

                2 ประเภทของรายได้

โดยทั่วไปแล้วไม่ได้มีการกำหนดประเภทของรายได้ หรืออัตราภาษีที่ใช้กับข้อตกลง ใช้กับประเทศที่เกิดรายได้ หรือมีถิ่นที่อยู่ที่ถูกใช้สิทธิทางภาษีตามรายได้ที่แน่นอน ถ้าประเทศที่เกิดรายได้มีสิทธิทางภาษี รายได้จะถูกนำไปคิดภาษีตามกฎหมายภายในประเทศนั้น

                DTA ยังบรรยายระดับอัตราภาษีรายได้การลงทุน ดังนั้นประเทศที่เกิดรายได้สามารถเก็บภาษีรายได้ในอัตราที่ไม่เกินกว่าที่กำหนดไว้ในข้อตกลง

                บางมาตราในข้อตกลงปรากฏชัดเจนว่าไม่อนุญาตให้ประเทศที่เกิดรายได้ใช้สิทธิด้านภาษีในรายได้ เหมือนกับรายได้ที่ได้จากการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ และกำไรจากธุรกิจที่ไม่ได้อยู่ถาวรในประเทศที่รายได้เกิด

                3 การกำจัดปัญหาภาษีซ้อน

ใน DTA แต่ละฉบับก็จะกำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาหารเก็บภาษีซ้อนที่แตกต่างกันไปตามประเทศที่บุคคลนั้นมีถิ่นที่อยู่

-          มาตรการการยกเว้น (Exemption method)

ประเทศที่มีถิ่นที่อยู่ไม่สามารถเรียกเก็บภาษีรายได้ที่มีใน DTAซึ่งเสียภาษีไปแล้วในประเทศที่เกิดรายได้

-          มาตรการCredit (Credit method)

ประเทศที่มีถิ่นที่อยู่ยังคงสามารถเก็บภาษีรายได้ซึ่งถูกเรียกเก็บไปแล้วในประเทศที่รายได้เกิดได้ โดยคำนวณบนพื้นฐานรายได้รวมทั้งหมดของผู้เสียภาษี รวมถึงรายได้จากประเทศอื่นที่ตาม DTAได้ถูกเรียกเก็บภาษีในประเทศอื่นนั้นแล้ว อย่างไรก็ตามเป็นไปตามการพิจารณาถึงภาษีที่ต้องจ่ายในประเทศอื่นนั้น

                กรณี DTAไม่ปรากฏประเทศใดเฉพาะเจาะจง มีบัญญัติในพระราชกฤษฎีกาที่ 300 ซึ่งเป็นไปตามcreditฝ่ายเดียวผ่อนปรนภาษีที่มีต่อไทย สำหรับภาษีที่เสียในประเทศอื่นโดยนิติบุคคลไทย

                4 ข้อบัญญัติทั่วไป (General provision)ส่วนสุดท้ายของข้อตกลงการเก็บภาษีซ้อนมีไว้เพื่อความช่วยเหลือทางปกครองหรือบริหาร เช่น การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานด้านภาษี และการปรึกษาหารือเพื่อแก้ไขปัญหา