บทความ ภาวะผู้นำปริวรรต : ตัวจักรสำคัญสำหรับผู้บริหารในยุคปฏิรูปการศึกษา

บทความเกี่ยวกับภาวะผู้นำ

วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

ปีที่ 16 ฉบับที่ 1 ธันวาคม 2548

ภาวะผู้นำปริวรรต : ตัวจักรสำคัญสำหรับผู้บริหารในยุคปฏิรูปการศึกษา

นางสาวเสาวนิตย์ ทวีสันทนีนุกูล       

ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิตสาขาการบริหารการศึกษา

คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

ปัจจุบันโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องสมํ่าเสมอวิทยาการทุกอย่างพัฒนาก้าวหน้าอยู่

ตลอดเวลาดังนั้นทุกสิ่งจึงต้องปรับเปลี่ยนและพัฒนาไปพร้อมกันเพื่อให้สามารถดำรงอยู่ได้ในสังคมโลก

การจัดการศึกษาเป็นปัจจัยที่จะส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงขององค์ความรู้ต่างๆพระราชบัญญัติการศึกษาแห่ง

ชาติพ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ( ฉบับที่ 2 ) พ.ศ. 2545 ซึ่งเป็นกฎหมายแม่บทในกระบวนการจัด

การศึกษาของประเทศไทยมีเนื้อหาให้ปรับเปลี่ยนเกี่ยวกับสาระของการจัดการศึกษาในทุกๆด้าน

การเปลี่ยนแปลงตามพระราชบัญญัตินี้ถือเป็นการปฏิรูปการศึกษาครั้งใหญ่ซึ่งปฏิรูปทั้งระบบมีการเปลี่ยน

แปลงทุกระดับการปฏิรูประดับสถานศึกษาให้สอดคล้องกับกฎหมายและนโยบายการดำเนินการด้านการ

ศึกษาของประเทศเป็นกลไกที่ทำให้การพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอนประสบความสำเร็จการปฏิรูปขึ้น

อยู่กับปัจจัยหลายๆด้านที่สำคัญแต่ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิผลขององค์การมากคือผู้บริหารองค์การ

ผู้บริหารที่จะประสบความสำเร็จในการบริหารต้องใช้ยุทธศาสตร์หลายๆอย่างยุทธศาสตร์ที่สำคัญตัวหนึ่ง

ก็คือการมีภาวะผู้นำและภาวะผู้นำที่ผู้นำในองค์การต่างๆนำมาใช้กันมากในปัจจุบันคือภาวะผู้นำปริวรรตซึ่ง

จะช่วยให้การบริหารมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

สิ่งที่ทำให้ภาวะผู้นำปริวรรตแตกต่างจากรูปแบบภาวะผู้นำแบบอื่น ๆ

1. ไม่เป็นการบริหารแบบ top down ซึ่งผู้บริหารสั่งงานจากเบื้องบนแต่เพียงผู้เดียว

2. ผู้นำปริวรรตจะเป็นพี่เลี้ยงอย่างใกล้ชิดของครูและนักเรียน เพื่อให้ครูได้ทำงานด้วยความมั่นใจ

และมีกำลังใจในการทำงาน และนักเรียนเกิดความเชื่อมั่นในตนเองมากยิ่งขึ้น

3. คำนึงถึงความก้าวหน้าของครูไปพร้อม ๆกับความก้าวหน้าของนักเรียน ส่วนใหญ่โรงเรียนและ

ผู้บริหารจะมุ่งที่ผลงานของโรงเรียนและเน้นไปที่ตัวเด็กมาก แต่ไม่ได้สนใจที่จะพัฒนาครูให้มีความก้าวหน้าหรือได้เรียนรู้สิ่งใหม่ ทำให้ส่งผลต่อการทำงานของครูและการพัฒนานักเรียน

4. ผู้นำปริวรรตจะดูแลให้วิสัยทัศน์ของโรงเรียนดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง การนำวิสัยทัศน์ที่กำหนด

ร่วมกันมาทำให้เป็นผลงานที่เป็นรูปธรรม อย่างต่อเนื่องซึ่งจะส่งผลให้งานของโรงเรียนเกิดขึ้นอย่างชัดเจนและตรงกับความต้องการของทุกคน

5. ผู้นำปริวรรตมีแนวคิดในการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงงานต่าง ๆ ไประยะ

หนึ่งจะเกิดภาวการณ์ชะงักของงาน ดังนั้นผู้บริหารต้องมีแนวคิดใหม่ที่จะปรับปรุงเปลี่ยนแปลงงานอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้สมาชิกขององค์การเกิดความกระตือรือร้นในการปฏิบัติงาน

6. ภาวะผู้นำปริวรรตเหมาะที่จะใช้กับการดำเนินงานในขั้นตอนแรกของงานทุกงานของทุกๆ

วันให้ลุล่วงไปด้วยดี เพราะการที่ผู้บริหารมีแนวคิดของการเปลี่ยนแปลง u3585                   การมอบอำนาจในการตัดสินใจการให้ทุกคนได้ร่วมกันแก้ปัญหา ทำให้สมาชิกมีความรู้สึกว่าตนเองเป็นเจ้าขององค์การนั้นๆ จะทำงานด้วยความมุ่งมั่นและพยายามมากยิ่งขึ้น (Bass,Bernard M& Avolio,Bruce J. 1994:125-130)

เป้าหมายของภาวะผู้นำปริวรรต

1. ช่วยให้ผู้ร่วมงานมีการพัฒนา สร้างความร่วมมือ สร้างวัฒนธรรมการทำงานในโรงเรียนอย่าง

มืออาชีพ ผู้ร่วมงานสามารถจะพูดคุย ปรึกษาหารือสังเกต วิพากษ์วิจารณ์การทำงานซึ่งกันและกัน ผู้นำปริวรรตจะเกี่ยวข้องกับผู้ร่วมงานโดยการตั้งเป้าหมายร่วมกัน ลดการทำงานตามลำพังของครู ใช้กลไกการ

ทำงานทางราชการสนับสนุน วัฒนธรรมการเปลี่ยน

แปลง สร้างผู้ร่วมงานให้มีภาวะผู้นำโดยการมอบอำนาจ

และสื่อสารบรรทัดฐานและความเชื่อของโรงเรียน

2. สนับสนุนการพัฒนาครู จากการศึกษาของ

ลิทวูด พบว่าแรงจูงใจของครูที่จะพัฒนางานให้สูงขึ้น

เมื่อครูมีแรงจูงใจภายในที่จะพัฒนาอย่างมืออาชีพ

และกระบวนการนี้จะง่ายขึ้น ถ้าหากว่าครูมีความ

มุ่งมั่นอย่างสูงที่จะปฏิบัติตามพันธกิจของโรงเรียน

ผู้นำต้องให้ผู้ร่วมงานมีบทบาทในการแก้ไขปัญหาที่ไม่

ใช่งานประจำของโรงเรียนเพื่อพัฒนาโรงเรียน โดยโรงเรียน

จะต้องกำหนดเป้าหมายที่ต้องการจะทำให้สำเร็จให้ชัดเจน

แน่นอน

3. มีการช่วยเหลือครูในการแก้ปัญหาในการ

ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ลิทวูด เห็นว่า

การกระตุ้นให้ครูทำกิจกรรมใหม่ ๆ และให้ครูได้ใช้

ความพยายามอย่างมาก จะช่วยให้ครูทำงานอย่างฉลาด

และไม่ต้องทำงานหนักมากเกินไป ผู้นำต้องเชื่อว่า

ผู้ร่วมงานสามารถพัฒนางานให้ดีขึ้นได้ดีกว่าการที่ผู้นำ

ทำงานนั้นๆ ตามลำพัง (Leithwood, 1999:58-83)

คุณลักษณะของผู้นำปริวรรต

คุณลักษณะของผู้นำปริวรรตโดยทั่ว ๆ

ไปจะเป็น ดังนี้ ทิชชีและดีเวนนา ( Tichy & Devanna

,1986 : 19-32) อ้างถึงใน เสริมศักดิ์ วิศาลาภรณ์

, 2544 : 62)

1. เป็นผู้นำปริวรรต (Change agent ) จะเปลี่ยน

องค์การที่ตนเองรับผิดชอบไปสู่เป้าหมายที่ดีกว่า คล้าย

กับผู้ฝึกสอนหรือโค้ชนักกีฬาที่ต้องรับผิดชอบทีมที่ไม่

ชนะใครเลย ต้องมีการเปลี่ยนเป้าหมายเพื่อความเป็น

ผู้ชนะ และต้องสร้างแรงบันดาลใจให้ลูกทีมเล่นให้ดี

ที่สุดเพื่อชัยชนะ

2. เป็นคนกล้าและเปิดเผย เป็นคนที่ต้องเสี่ยง

แต่มีความสุข และมีจุดยืนของตนเองกล้าเผชิญกับ

ความจริง กล้าเปิดเผยความจริง

3. เชื่อมั่นในคนอื่น ผู้นำปริวรรตไม่ใช่เผด็จการ

แต่มีอำนาจ และu3626 สนใจคนอื่นมีการทำงานโดยมอบ

อำนาจให้คนอื่นทำงานโดยเชื่อว่าคนอื่นก็มีความสามารถ

4. ใช้คุณค่าเป็นแรงผลักดัน ผู้นำปริวรรตจะ

ชี้ให้ผู้ตามตระหนักถึงคุณค่าของเป้าหมาย และสร้างแรง

ผลักดันในการปฏิบัติงานเพื่อบรรลุเป้าหมายที่มีคุณค่า

5. เป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิต ผู้นำปริวรรตจะนึก

ถึงสิ่งที่ตนเองเคยทำผิดพลาดในฐานะที่เป็นบทเรียน

และจะพยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพื่อพัฒนาตนเอง

ตลอดเวลา

6. มีความสามารถที่จะเผชิญกับความสลับซับซ้อน

วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี

ปีที่ 16 ฉบับที่ 1 ธันวาคม 2548

ความคลุมเครือและความไม่แน่นอน ผู้นำปริวรรตจะ

มีความสามารถการเผชิญปัญหาที่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

7. เป็นผู้มองการณ์ไกล ผู้นำปริวรรตจะมีความ

สามารถในการมองการณ์ไกล สามารถที่จะนำความ

หวัง ความฝันมาทำให้เป็นจริงได้คุณลักษณะของผู้นำ

ในสถานศึกษาที่จะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงคือ

1. มีวิสัยทัศน์

2. มีความเชื่อว่าโรงเรียนคือสถานที่สำหรับการ

เรียนรู้

3. เห็นคุณค่าของทรัพยากรมนุษย์

4. เป็นนักสื่อสารประชาสัมพันธ์และเป็นผู้ฟังที่ดี

5. ปฏิบัติงานอย่างกระฉับกระเฉง

6. มีความกล้าเสี่ยง ( Hickman, 1984 : 75)