ความเชื่อ

น้องนอนเฮ้อ ......   นอนห้ายลับ บาย

แม่ซื้อ ทั้งหลาย  อย่าได้หลอกล้อน .....

เป็นวรรคหนึ่ง จากเพลง ยายกับหลาน วง สะพาน เป็นเพลงสำเนียงใต้ ที่ผม เปิดฟังในช่วงเย็นวันนี้ ก็ติดใจกับคำว่าแม่ซื้อ  ...  จริง ๆ แล้วก็เคยได้ยินจาก ทีวี และผู้เฒ่าผู่แก่ เรื่อง แม่ซื้อ  ก็เลย ลองค้นหา ข้อมูลดู ครับ

ตามตำนาน  แม่ซื้อ เป็นภูติ  ผี  หรือวิญญาณ  ตามความเชื่อของคนสมัยก่อน  ที่มีความเชื่อว่า เด็กที่เกิดมา ทุก ๆ  คนจะต้องมี  แม่ซื้อคอยดูแล  เพื่อมิให้เด็กเจ็บไข้ได้ป่วย  และ นอกจากป้องกันอันตรายต่าง ๆ แล้ว  ยังป้องกันผี  หมายถึงการกันท่าผี กล่าวคือ ถ้าไม่มีแม่ซื้อแล้ว  เด็กจะถูกผีแย่งไปเลี้ยง  ก็คือการเสียชีวิตนั้นเอง แม่ซื้อยังแยกเป็น  แม่ซื้อประจำวันเกิดของเด็กแต่ละคนอีกด้วย

ประเพณี ... เมื่อทารกแรกเกิด  มักจะถูกนำมาใส่กระด้ง ร่อน 

แล้วร้องว่า "สามวันลูกผี  สี่วันลูกคน  ลูกของใครมารับไปเน้อ..... "

ผู้รับจะรับว่า "ลูกข้าเอง" แล้วเอาเงิน 32 เบี้ยออกมาซื้อ เป็นการลวงผีว่า เด็กไม่ดี แม่ไม่รัก ให้คยอื่นเลี้ยง ดังนั้นผีจึงไม่อยากได้ไปเลี้ยง จึงมีชีวิตรอด  .....  ตามความเชื่อ

  ในสมัยก่อนจะมีการเขียนภาพแม่ซื้ออยู่ใน ผ้าขาว โดยเขียนเหมือนยันต์แขวนไว้ที่เปลเด็ก  และระบายสีตามอารมณ์  และสีเนื้อตามแม่ซื้อประจำวันนั้น ๆ   และด้านหลังผ้าขาว จะต้อง ลงภาพท้าวเวสสุวัณ ทั้งหน้ายักและหน้ามนุษย์ไว้ด้วย เพื่อเป็นการป้องกันอันตรายต่าง ๆที่จะเกิดกับเด็ก

  ทีนี้ เรามาดู ความเชื่อเรื่อง แม่ซื้อ  ในแต่ละภาคกันครับ  ยกมาจาก  www.sanook.com

ภาคกลาง    แม่ซื้อ เป็นภูตประจำทารก มีอยู่ ๗ ตน แม่ซื้อทั้งเจ็ดตนนี้ แต่ละตนจะสำแดงเดชให้ทารกได้รับความเจ็บป่วยต่างๆกันไป  เช่น  ทำให้ปวดท้อง ร้องไม่หยุดหรือบางครั้งก็มีอาการหวาดผวา  คนสมัยโบราณจึงคิดวิธีไม่ให้แม่ซื้อให้โทษแก่ทารก โดยทำพิธีที่เรียกว่า พิธีบำบัดพิษแม่ซื้อ โดยผู้ทำพิธีจะทำบัตรขึ้นมาใบหนึ่ง ในบัตรจะใส่ของกินต่างๆ เช่น ข้าว น้ำ กุ้งพล่า  ปลา  ฯลฯ และตุ๊กตาดินรูปผู้หญิงนั่งพับเพียบประคองเด็กอยู่ในตัก  เมื่อเจ้าพิธีกล่าวคำในพิธีจบก็จะหักหัวตุ๊กตาออก เสมือนให้แม่ซื้อเอาไปเล่นแทนได้ ทารกก็จะไม่เจ็บป่วยจากการรบกวนของแม่ซื้ออีก

 ภาคเหนือ แม่ซื้อ จะหมายถึงเทวดาที่คุ้มครองเด็กแรกเกิดหรือเป็นเทวดาประจำตัวทารก ซึ่งก็จะมี ๗ นาง  แต่ละนางก็จะมีชื่อเรียกและการแต่งกายคล้ายกับทางภาคกลาง

 ภาคใต้  แม่ซื้อ เป็นสิ่งเร้นลับที่อยู่ในความเชื่อของชาวบ้าน  ไม่มีตัวตน จะมีฐานะเป็นเทวดาหรือภูตผีก็ไม่ปรากฏชัด ทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยงของทารกตั้งแต่แรกเกิดจนอายุ ๑๒ ขวบ มีด้วยกัน ๔ ตนเป็นผู้หญิงชื่อ ผุด  ผัด พัดและผล  แม้ว่าแม่ซื้อจะถือว่าเป็นพี่เลี้ยงทารก็จริงอยู่  แต่บางครั้งก็ให้โทษได้เช่นกัน จึงมีการจัดพิธี ทำแม่ซื้อ หรือ เสียแม่ซื้อ ขึ้น  ทั้งนี้ ด้วยเชื่อว่าจะเป็นสิริมงคลแก่เด็ก   การทำพิธีมักจะทำในวันเกิดของเด็ก หากเป็นวันข้างขึ้นก็ให้ใช้วันคี่  ข้างแรมให้ใช้วันคู่ 

      

 ภาคอีสาน เป็นความเชื่อในสังคมเขมร-ส่วย ว่าทุกคนที่ปฏิสนธิในครรภ์มารดานั้น   มีแม่ผู้สร้างทารกและเลี้ยงดูในครรภ์ที่เรียกว่า  มนายเดิม หรือ มนายสะโนน (สะโนน แปลว่า ผู้ปั้น”) เป็นภาษาเขมร หมายถึง แม่คนเก่าก่อน ชาวบ้านเชื่อว่าทารกเกิดใหม่ที่มักนอนยิ้มกับอากาศอยู่คนเดียว คือมีผีพรายมาหยอกเล่นกับเด็ก  แม่ผีพรายนี้เมื่อเห็นเด็กทารกมีแม่ใหม่ก็หวงแหน  อยากได้ลูกกลับไปอยู่เมืองผีกับตน จึงทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยต่างๆนานา จึงมักมีพิธีแบ่งลูกผีลูกคน  พิธีการคือนำเด็กทารกมาใส่กระด้งร่อน แล้วกล่าวว่า “สามวันลูกผี  สี่วันลูกคน ลูกของใคร  ใครเอาไปเน้อ” ฝ่ายพ่อแม่ก็จะรับว่าเป็นลูกตน คนทำพิธีก็จะส่งลูกให้ แม่มนายเดิมก็จะรู้ว่าทารกนั้นเป็นลูกคนแล้วก็จะไม่มารบกวนอีก

 

ภาพแม่ซื้อประจำวันเกิด ทั้ง 7 วันครับ ยกมาจาก www.thaiza.com

แม่ซื้อ เชื่อว่าเป็นเทวดา หรือ วิญญาณที่คอยดูแลเด็ก เชื่อว่ามี 7 ตนอยู่ประจำวันได้แก่

วันอาทิตย์    ชื่อว่า “วิจิตรมาวรรณ” มีหัวเป็นสิงห์ มีผิวกายสีแดง

วันจันทร์      ชื่อว่า “วรรณนงคราญ” มีหัวเป็นม้า มีผิวสีขาวนวล

วันอังคาร     ชื่อว่า “ยักษบริสุทธิ์ มีหัวเป็นมหิงสา (ควาย)" ผิวกายสีชมพู

วันพุธ          ชื่อว่า ” สามลทัศ” มีหัวเป็นช้าง ผิวกายสีเขียว

วันพฤหัสบดี ชื่อว่า “กาโลทุกข์” มีหัวเป็นกวาง มีผิวกายสีเหลืองอ่อน

วันศุกร์        ชื่อว่า “ยักษ์นงเยาว์” มีหัวเป็นโค ผิวกายสีฟ้าอ่อน

วันเสาร์        ชื่อว่า “เอกาไลย์” มีหัวเป็นเสือ ผิวกายสีดำ ทุกตนทรงอาภรณ์(เสื้อผ้า)สีทอง