เว็บศูนย์รวม "โยคะสารัตถะ

การเดินทาง สู่ภายใน ตามแนวทางของโยคะ
- ๒.๒ -

วีระพงษ์ ไกรวิทย์ (ครูโต้)
และจิรวรรณ ตั้งจิตเมธี (ครูจิ)
โยคะสารัตถะ ฉ.; ก.ค.'๕๒

“ปตัญชลีให้คำอธิบายประสบการณ์ทางจิตจากการฝึกโยคะขั้นสูงไว้ ค่อนข้างละเอียด บางช่วงบางตอนอาจมีคำอธิบายที่จำเป็นต้องใช้ประสบการณ์การฝึกโยคะ(จิต) หรือใช้ความรู้ความเข้าใจทางทฤษฎีที่สะสมมาในระดับหนึ่ง จึงจะพอทำความเข้าใจได้ สำหรับผู้ที่ยังไม่มีประสบการณ์ในการฝึกจิตหรือมีความรู้ทางทฤษฎีมากนัก อาจใช้ข้อเขียนของปตัญชลีเหล่านี้เป็นแผนที่สำหรับการเดินทางค้นหา ประสบการณ์ในการฝึกจิตของตนเองต่อไปในอนาคต” (ความในใจของผู้แปลและเรียบเรียง)

ต่อมาในประโยคที่ ๑๙ กล่าวว่า “ภวะ-ปรัตยะโย วิเทหะ-ประกฤติ-ลยานาม” แปลว่า การเดินทางผ่านการฝึกโยคะของผู้ซึ่งพ้นไปจากร่างกาย และได้หลอมรวมเข้ากับประกฤตินำไปสู่ต้นกำเนิดของวิวัฒนาการแห่งโลก(การเกิดและชีวิตของสรรพสิ่ง) ในขั้นนี้ผู้ฝึกอาจได้รับประสบการณ์จากการฝึกโดยมีความรู้สึกว่าร่างกายของตนนั้นหายไป หรือความรู้สึกหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ(ประกฤติ) ความรู้สึกเช่นนี้นำไปสู่การแยกตัวออกจากสภาพความเป็นอยู่ในการใช้ชีวิตทางโลก

ในประโยคที่ ๑๙ นี้สามารถแปลความได้สองทางขึ้นอยู่กับความหมายทั้งสองของคำว่า ภวปรัตยยะ หากพิจารณาคำว่า ภวปรัตยยะ คำว่า “ภว” มาจากคำกิริยา “ภู” หมายถึง เป็น ดังนั้น “ภว” จึงหมายถึง การเป็น ในสองความหมายคือ ๑) เป็นจากการดำเนินชีวิต และ ๒) เป็นมาแต่กำเนิด คำว่า “ปรัตยยะ” หมายถึง ประสบการณ์ (ด้านในจากการฝึกโยคะ) ดังนั้นความหมายแรกของภวปรัตยยะคือ ประสบการณ์ที่ได้รับในระหว่างการเวียนว่ายตายเกิดของชีวิตในแต่ละชาติ และความหมายที่สองคือประสบการณ์ที่สั่งสมมาในอดีตชาติและติดตัวมาตั้งแต่เกิด

ตามการแปลความแบบแรก ความก้าวหน้าที่เกิดขึ้นจากการฝึกฝนของโยคีจริงๆ แล้วไม่ได้มีคุณค่าแต่อย่างใด เนื่องจากโยคีที่ก้าวหน้าเหล่านี้ยังไม่สามารถบรรลุเป้าหมายสูงสุด(ไกวัลยะ) ได้ในชาตินี้ จึงต้องประสบกับการเวียนว่ายตายเกิดอีกเพื่อฝึกฝนตนเองตามแนวทางของโยคะไปจนกระทั่งสามารถบรรลุไกวัลยะในชาติใดชาติหนึ่ง

ตามการแปลความแบบที่สอง ความสำเร็จของโยคีที่ก้าวหน้าเหล่านี้มีมาตั้งแต่เกิด(ผลของอดีตชาติ) ซึ่งอาจดูเหมือนว่าเป็นเรื่องบังเอิญหรือเป็นความกรุณาของธรรมชาติหรือพระเจ้า แต่ผู้ฝึกควรจะยอมรับว่าความก้าวหน้าในการฝึกโยคะที่ปรากฏขึ้นนี้เป็นผลมาจากการฝึกโยคะที่เคยทำไว้ในอดีตชาติ เขาสามารถก้าวขึ้นไปสู่ระดับเดียวกันกับที่เคยฝึกอย่างต่อเนื่องมาในชาติก่อนๆ ก็ด้วยความพยายามของตนเอง (อภยาสะ) สิ่งนี้ดูเหมือนจะเป็นเป้าหมายและความสำคัญของโยคะสูตรประโยคนี้

เราสามารถมองโยคะว่าเป็นกระบวนการย้อนกลับของวิวัฒนาการของปรัชญาสางขยะซึ่งปตัญชลีก็ยอมรับในแนวคิดของกระบวนการนี้ ดังนั้นในการพัฒนาของโยคะ จิตสำนึกจะพัฒนาจากขั้นหยาบไปสู่ขั้นที่ละเอียดขึ้น โยคีผู้ฝึกจนเข้าสู่ภาวะวิรามปรัตยยะ(การหยุดประสบการณ์/ความพอใจของจิต) จะหลอมรวมเข้ากับประกฤติเป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ เรียกว่า ประกฤติลยะ และจะเกิดภาวะที่ก้าวพ้นไปจากร่างกายหรือรู้สึกว่าร่างกายของตนนั้นหายไป เรียกว่า วิเทหะ ซึ่งสภาวะดังกล่าวนี้ถือว่าเป็นการพัฒนาจิตในขั้นละเอียดมาก อย่างไรก็ตามโยคีผู้ฝึกมาจนถึงระดับนี้อาจติดอยู่กับสภาวะเช่นนี้และอาจรู้สึกหรือหลงไปว่านี่เป็นจุดสุดท้ายหรือเป้าหมายของการเดินทางภายในของเขาแล้ว หากเขายังติดอยู่ในขั้นนี้และไม่พยายามฝึกฝนต่อเนื่องเพื่อก้าวข้ามไปให้สูงขึ้นเขาก็จะไม่สามารถเข้าถึงเป้าหมายสูงสุดของโยคะอย่างสง่างาม โยคีที่เข้าถึงขั้นสูงมากเช่นนี้เรียกได้ว่าเป็นผู้เข้าถึงขั้นรองสุดท้ายก่อนที่จะเข้าสู่เป้าหมายสูงสุดคือไกวัลยะ ในมุมมองของโยคะที่แท้จริงความก้าวหน้าถึงขั้นนี้แม้ว่าจะสูงและมีคุณค่ามากก็ตามแต่ก็ยังคงไร้ผลเพราะเขายังไม่ได้เข้าถึงเป้าหมายสูงสุดของโยคะ

 

เอกสารอ้างอิง :

๑) สัตยานันทปุรี, สวามี, (๒๕๑๑). ปรัชญาฝ่ายโยคะ. พระนคร : อาศรมวัฒนธรรม ไทย-ภารต.

๒) Iyengar, B.K.S., (1993). Light on the Yoga Sutras of Patanjali. New Delhi : Harper Collins.

๓) Karambelkar, P. V., (1986). PATANJALA YOGA SUTRAS Sanskrta Sutras with Transliteration, Translation & Commentary. Lonavla : Kaivalyadhama.

 ----------

โปรดอ่านบทความ
“ประกฤติ กับ ปุรุษะ : ที่มาของแนวคิดโยคะของปตัญชลี
@ ตอนที่ ๑ โยคะสารัตถะปีที่ ๒ ฉบับที่ ๓ เดือนกรกฎาคม ๒๕๕๑ (เข้าอ่านที่นี่)
@ ตอนที่ ๒ โยคะสารัตถะปีที่ ๒ ฉบับที่ ๔ เดือนสิงหาคม ๒๕๕๑ (เข้าอ่านที่นี่)
เพื่อทำความเข้าใจวิวัฒนาการของโลกและสรรพสิ่งตามแนวคิดของปรัชญาสางขยะ

 

(อ่านเพิ่มเติม)
ตำรา โยคะดั้งเดิม ;
การเดินทางสู่ภายในตามแนวทางของโยคะ
- ๒.๑-

 

 
มูลนิธิหมอชาวบ้าน
2220/101 ซอยรามคำแหง 36/1 ถนนรามคำแหง แขวงหัวหมาก เขต บางกะปิ กรุงเทพฯ 10240
โทรศัพท์ 02-732-2016 - 17, โทรสาร 02-732-2811 มือถือ 081-401-7744
E-mail: [email protected] ; www.thaiyogainstitute.com