สงกรานต์บ้านเฮา

ไม่สาดน้ำแรง ไม่ปะแป้งหน้า

ร่วมใจรักษาวัฒนธรรมปี๋ใหม่เมือง

ประเพณีสงกรานต์ เป็นประเพณีสำคัญของชาวเหนือ หรือชาวล้านนา อันสืบเนื่องมากจากอดีตกาลที่จะยึดถือเป็นช่วงเปลี่ยนศักราชใหม่ โดยกำหนดจุดที่พระอาทิตย์ย้ายจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษ ซึ่งมักจะตรงกับวันที่ 13 เมษายน หรือ14 เมษายนของแต่ละปี อย่างไรก็ตามประเพณีปีใหม่เมืองจะกินเวลาประมาณ 4-7 วันยาวนานกว่าสงกรานต์ของภาคอื่นๆ โดยจะเริ่มตั้งแต่วันสังขารล่อง วันเนา วันพญาวัน วันปากปี หรือบางท้องที่ก็ไปจบที่วันปากเดือน หรือวันปากวัน

ข้อมูลจากหนังสือ "องค์ความรู้ประเพณีปีใหม่เมือง" (2549) ของโรงเรียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา ระบุว่า ปีใหม่เมืองมีความสำคัญต่อคนล้านนา ในฐานะ

1.เป็นการเปลี่ยนปี คนเมืองจะนับปีตามปีใหม่เมือง พอถึงปีใหม่จะกลายเป็นอีกปีหนึ่งไม่ใช่ปีเดิม อายุของเราจะเพิ่มขึ้นอีกปี
2.เป็นการเตือนตน และสำรวจตรวจสอบตนเอง เพราะการที่อายุเพิ่มขึ้นจะเป็นการย้ำเตือนให้คนเมืองรู้ถึงการเปลี่ยนแปลงของวัน วัย และสังขาร นั้นคืออนิจจัง ทุกข์ขัง อนัตตา
3. เป็นการชำระสะสางสิ่งที่ไม่ดี ปีใหม่เมืองเป็นช่วงโอกาสที่คนเมืองได้สำรวจตรวจสอบสิ่งต่างๆ ที่ล่วงมา เมื่อพบข้อบกพร่องก็มักจะตั้งจิตตั้งใจสะสางสิ่งที่ไม่ดีไม่งามออกไป อันใดที่ร้ายก็ขอให้ดับไปกับไฟ ไหลไปกับน้ำ ล่องไปกับสังขาร
4. เป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่อีกครั้ง ปีใหม่เมืองมีสิ่งที่เกิดขึ้นมากมายหลายประการ ทั้งที่เป็นวัตถุและความเคลื่อนไหว เช่น เสื้อผ้า ข้าวของ มีความคึกคักเคลื่อนไหวในการต้อนรับปีใหม่ จะเกิดการตั้งใจใหม่ ความหวังใหม่ และพยายามใหม่ ถือว่าเป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่อีกครั้ง

สงกรานต์กับวันหยุดที่ไม่ได้หยุด

สงกรานต์ปีนี้ผมไม่ได้ไปเลยสาดน้ำ แต่ผมได้กลับบ้าน 1 วัน เพื่อกลับไปรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ที่ผมนับถือ และจากนั้นก็กลับมาทำงานต่อ ประเพณีสงกรานต์เป็นประเพณีหนึ่งที่เราชาวล้านนาให้ความสำคัญมากกว่าจังหวัดอื่น ๆ เพราะนอกจากจะสาดน้ำหรือเล่นสงกรานต์กันแล้ว ยังมีประเพณีที่สำคัญคือการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ที่ตนเองนับถือ เป็นการพบปะญาติมิตร ญาติพี่น้องที่ไปทำงานต่างจังหวัดก็กลับมาร่วมประเพณีนี้กันอย่างพร้อมหน้า