เวลา ๑๐.๓๐ น. เรานัดผู้ป่วยเบาหวานที่มีแผลที่เท้าเป็นเวลายาวนานมา ๒ คน คนหนึ่งเป็นแผลมา ๒ ปี อีกคนหนึ่ง ๔ ปีแล้ว ยังไม่หาย
 |
 |
แผลที่เท้าของผู้ป่วย ๒ ราย
ผู้เข้าอบรมผลัดกันฝึกทักษะหลายอย่าง ทั้งการประเมิน ขูดหนังหนา ทำความสะอาดแผล การ off-loading ด้วย felted foam โดยมีทีมวิทยากรดูแลอย่างใกล้ชิด ใช้เวลาจนถึงเที่ยงกันทีเดียว... ผู้ป่วยพอใจมาก บอกว่าไปโรงพยาบาลไม่เจอคนพูดดีๆ แบบนี้ มีอยู่ ๑ รายขอกระจกมาส่องดูแผลของตนเองด้วย ผู้เข้าอบรมบางคนบอกว่าอยากให้คนที่ทำงานอยู่ ER ได้มาอบรมด้วย เพราะเป็นผู้ที่ต้องทำแผลให้ผู้ป่วย... ผู้ป่วยทั้ง ๒ ราย รับประทานอาหารกลางวันร่วมกับเรา ก่อนจะส่งขึ้นรถกลับบ้าน
 |
 |
ผู้เข้าอบรมเรียนรู้วิธีการดูแลแผลที่เท้า
ช่วงบ่ายอาจารย์สมเกียรติสรุปว่าการจัดการแผลต้องดูให้ครบทุกมิติ ถ้าตัดเท้าแล้วต้องดูว่าเท้าสามารถ function ได้หรือเปล่า บางครั้งการผ่าตัดแล้วเหลือไว้ ๑ นิ้ว ถ้าเป็นอุปสรรคต่อการเดิน การตัดแบบ forefoot อาจดีกว่า แผลที่ไม่เคยหายเลยหลังการผ่าตัด ช่วยได้โดยการติดพลาสเตอร์ให้ช่วยยึดไม่ให้ปากแผลแยกเวลาเดิน ก็จะช่วยให้แผลติดได้
ผู้ป่วยควรมีบทบาทด้วย ปรับเปลี่ยนจาก passive receiver เป็น active partnership เจ้าหน้าที่ทำหน้าที่ facilitator ให้ผู้ป่วยได้เรียนรู้จากผู้ป่วยที่ทำได้ดี...ถ้าผู้ป่วยดูแลตัวเองดี แผลไม่หายสักที ต้องประเมิน internal cause หรือการทำแผลไม่เหมาะสม อะไรคือปัจจัยที่แท้จริงของ recurrent ulcer
มี exercise ให้ดูว่าภาพที่เห็นเป็น simple หรือ complicated wound ผู้เข้าอบรมสามารถตอบได้ว่าเป็น chronic simple ulcer ทำอะไรได้ – remove callus, off-loading, footware …แสดงการ probe ที่ไม่ออกแรง เลือดไม่ควรออก…Soaking…Triming…Off-loading shoe
มีวิธีการที่ทำให้แผลหายได้ แม้จะเป็นมานานหลายปี หนังแข็งใช้ตะไบขัด ใช้สก๊อตไบรท์ก็ได้ (ขัดเฉพาะหนังแข็ง) ใช้อุปกรณ์ที่คนไข้หาได้ ปรับให้เข้ากับบริบท เวลาสอนผู้ป่วยก็จำลองเหมือนอยู่ที่บ้านตนเอง ผู้ป่วยจึงจะเปลี่ยนพฤติกรรม การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเป็นเรื่องสำคัญ
ผู้ป่วยที่มี neuropathic ulcer จากภาพเป็นแผลชนิดไหน อยากรู้อะไรให้ถาม มีคำถามจากผู้เข้าอบรมว่าบวมไหม มีไข้ไหม คลำชีพจรได้หรือไม่ discharge สีอะไร แผลลึกไหม ตอบได้ว่าเป็น simple ulcer หลังดูแลแผลสะอาดขึ้น เข้าเฝือก TCC ๑ เดือนต่อมาแผลหาย พอแผลหาย ต้องป้องกันการเกิดอีก เรื่อง footcare, footware
รองเท้าจะเข้ามามีบทบาทในการรักษา alignment ชี้ให้เห็นภาพของ holistic plan
แผลตรงจุด joint แสดงว่าเป็น complicated ulcer ต้องส่งพบแพทย์ ให้ antibiotic ทำความสะอาดแผล พักเท้า X-ray
อาจารย์สมเกียรติเอาภาพแผลหลากหลายลักษณะมาให้ผู้เข้าอบรมดู แล้วประเมินกันว่าเป็นแผลประเภทไหน ต้องมีข้อมูลอะไรมาพิจารณาบ้าง จะมีแผนการดูแลอย่างไรบ้าง ทำอย่างนั้นเพราะเหตุใด ถามจนครอบคลุมทุกมุม ไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ เทคนิคเล็กๆ น้อยๆ ในการดูแลเท้าและแผล
ถ้าไม่มี probe ใช้อะไรแยงแผลได้ อาจใช้ forceps, arterial forceps ถึงไม่มีอุปกรณ์ทันสมัย จะดัดแปลงอะไรเอามาใช้ได้บ้าง ทำเสร็จเกลี้ยงเกลาเป็นการกระตุ้นผู้ป่วยที่ดี education ไม่ใช่ just talking ต้องให้เขาลงมือปฏิบัติ
วัลลา ตันตโยทัย
ขอบคุณที่นำเรื่องดีๆมาแบ่งปันนะคะ
สุดยอด...