การดูแลผู้ป่วยเบาหวาน

    ผลการใช้กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเอง ของผู้ป่วยโรคเบาหวาน 

สถานีอนามัยบ้านลานสาง ตำบลแม่ท้อ อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก

                                                            ผู้นำเสนอ    นางพรทิพย์   ศรีธิทอง

                                                                          นายสรรเพชร   ช่างเชื่อง

 

        การศึกษาผลของการใช้กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง ของผู้ป่วยเบาหวาน ครั้งนี้  มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาผลของการใช้กระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน  กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานและเป็นสมาชิกชมรม “เพื่อนช่วยเพื่อน” จำนวน  55  คน  ของสถานีอนามัยบ้านลานสาง  ตำบลแม่ท้อ  อำเภอเมืองตาก  จังหวัดตาก ทำการศึกษาในระหว่างเดือน ตุลาคม  2550 -  เดือนพฤษภาคม  2551  เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย  ประกอบด้วย  3  ส่วน  คือ  แบบสอบถามพฤติกรรมของผู้ป่วยโรคเบาหวาน  วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าสถิติ  ความถี่  ร้อยละ ค่าเฉลี่ย  และ T-test  แบบบันทึกจากการสังเกตการณ์การจัดกิจกรรมกลุ่ม ด้วยกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  ได้แก่ การสนทนากลุ่มแบบมีพี่เลี้ยงคือผู้ป่วยที่มีการปฏิบัติตนในการดูแลตนเองถูกต้อง และสามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้   การฝึกปฏิบัติ  การสาธิต  การรับประทานอาหารร่วมกัน  การตรวจและรับฟังผลเลือด ซึ่งเจ้าหน้าที่สถานีอนามัยเป็นผู้ให้ความรู้ที่ถูกต้อง โดยอภิปรายการศึกษาแบบเชิงพรรณนา  และแบบบันทึกผลการตรวจระดับน้ำตาลในเลือด

                ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังจากการจัดกิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ในการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน  ทำให้ผู้ป่วยโรคเบาหวานมีการการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองถูกต้องเพิ่มขึ้นในด้านการบริโภคอาหาร  การออกกำลังกาย  การพักผ่อน    การใช้ยา และการรับบริการรักษาที่ต่อเนื่อง/สม่ำเสมอ การหลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยง ที่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 (P<0.001)   ซึ่งมีผู้ป่วยโรคเบาหวาน ที่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลได้เพิ่มขึ้นจำนวน  4  ราย

                ข้อเสนอแนะจาการศึกษาครั้งนี้ ควรมีความหลากหลายหรือกิจกรรมใหม่ๆ ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ซึ่งเห็นว่าควรมีการสร้างแรงจูงใจ เช่น การให้รางวัล  การยกย่อง ชมเชย สำหรับผู้ที่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวาน  และการมีกลุ่มที่เข้มแข็ง  ผู้นำที่ดี ได้รับการสนับสนุนจากเจ้าหน้าที่อย่างสม่ำเสมอ  จะทำให้กระบวนการการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ “เพื่อนช่วยเพื่อน” ประสบผลสำเร็จ   และเห็นควรพิจารณานำกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  การมีส่วนร่วมของชุมชน  มาใช้เพื่อพัฒนาและส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพ เช่น การส่งเสริมสุขภาพ  การควบคุมป้องกันโรคติดต่อ  ในพื้นที่ต่างๆ  โดยนำไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ต่อไป