การทำนาปลูกข้าว เป็นอาชีพที่มีมาช้านานในประเทศไทยเพราะข้าวคือ อาหารหลัก และประเทศไทยมีดิน ฟ้า อากาศที่เหมาะสมกับการปลูกข้าว ซึ่งเกษตรกรจะรู้จักขั้นตอนวิธีทำเป็นอย่างดี แต่การปลูกข้าวให้ได้ผลผลิตดีมีปริมาณสูงและคุณภาพดีตลอดจนรักษาสภาพแวดล้อมเป็นเรื่องที่ต้องศึกษาหาวิธีการอย่างต่อเนื่องและจริงจัง เพื่อให้เกษตรกรผู้ปลูกข้าวทราบและรู้วิธีการปฎิบัติที่ถูกต้องเหมาะสมโดยเกษตรกรจะต้องเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้สูงขึ้น ลดต้นทุนในการผลิตต่อตันให้ต่ำลง และสุดท้ายต้องปรับปรุงคุณภาพข้าวเปลือกให้ตรงตามความต้องการของพ่อค้าและตลาด
การทำนาให้ได้ผลผลิตดีมีคุณภาพ
1.การเตรียมดิน
เพื่อเตรียมสิ่งแวดล้อมทางดินให้เหมาะต่อการงอกและการเจริญเติบโตของต้นข้าว
ได้แก่ การไถกลบฟาง ไถดะ ไถแปร และคราด
1.1
การไถกลบฟาง ไถหลังการเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จ
เพื่อกลบตอซังและหญ้าลงไปในดิน ตลอดจนป้องกันการเผาฟางในนา
1.2
ไถดะ หลังฝนแรกในราวปลายเดือนเมษายน ถึง มิถุนายน
เป็นการตัดดินครั้งแรกเพื่อกลบตอซังและหญ้าให้สลายเป็นปุ๋ยให้แก่ต้นข้าว
1.3 ไถแปร หลังจากไถดะประมาณ
2-4 สัปดาห์ให้ไถนาในทิศตรงข้ามกับการไถดะ
เพื่อย่อยดินให้เหมาะต่อการงอกของเมล็ดข้าวควรเก็บหญ้าออกจากแปลงนาให้สะอาดเท่าที่จะทำได้
เพื่อลดปัญหาเรื่องหญ้าที่จะขึ้นมาแข่งกับต้นข้าว
1.4
คราด เพื่อย่อยดินให้ละเอียดยิ่งขึ้น
เพื่อคราดหญ้าออกจากแปลงนาและปรับพื้นที่นาให้ราบเรียบ
ลักษณะแปลงนาที่มีการเตรียมดินอย่างดีคือ วัชพืช (หญ้า)
ตอซังฟางจะย่อยสลายและพื้นที่นามีระดับราบเรียบสม่ำเสมอ ดินร่วน
ดินนุ่ม
1.5
ปั้นคันนา ซ่อมแซมคันนาเพื่อกักเก็บน้ำ
ควรปรับพื้นที่นาให้เรียบเพราะน้ำจะท่วมข้าวบริเวณที่ลุ่ม
และปูชอบกัดต้นข้าวที่ลุ่มน้ำลึก
2.
การเตรียมเมล็ดพันธุ์ข้าว
เลือกพันธุ์ข้าวที่เหมาะสมกับพื้นที่ในจังหวัดขอนแก่น
คือ
2.1
ลักษณะประจำพันธุ์ของข้าวที่ปลูกกันอย่างแพร่หลายพันธุ์ ขก 6
เป็นข้าวเหนียวต้นสูง แต่ลักษณะโดยทั่วไปจะคล้ายพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105
ปลูกและเจริญเติบโตให้ผลผลิตและคุณภาพดี ผลตอบแทนคุ้มค่า
ปลูกได้เฉพาะฤดูนาปี มีทรงกอแผ่เล็กน้อย ใบยาว สีเขียวเข้ม ใบธงตั้ง
เมล็ดยาวเรียว ข้าวเปลือกสีเหลืองน้ำตาล ความสูงคล้ายพันธุ์ขาวดอกมะลิ
105 ลำต้นเเข็งไม่ล้มง่าย รวงยาว ลักษณะเมล็ดยาว สำหรับวันเก็บเกี่ยว
ถ้าปลูกตามฤดูกาลของท้องถิ่นพร้อมพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105
ถ้าพิจารณาอย่างละเอียด พันธุ์ กข 6 จะสุกแก่ช้ากว่าพันธุ์ขาวดอกมะลิ
105 เพียง 2-3 วันเท่านั้น ระยะพักตัวของเมล็ดพันธุ์ กข 6 ประมาณ 5
สัปดาห์
ตัวอย่างเมล็ดพันธุ์ กข 6
2.2 ใช้เมล็ดพันธุ์แท้ที่มีความบริสุทธิ์สูง
คือ เมล็ดพันธุ์ข้าวต้องเป็นเมล็ดพันธุ์แท้ตรงตามพันธุ์
ไม่มีข้าวแดงปน อาจมีพันธุ์อื่นปนได้ 2-3 เมล็ดในเมล็ดพันธุ์ 1
กิโลกรัม
2.3
ทดสอบความงอก โดยสุ่มตัวอย่างข้าวมานับเมล็ดจำนวน 100 เมล็ด
แล้ววางเรียงบนจานที่ใช้เศษผ้ารองก้นจาน
เมื่อวางเมล็ดเสร็จแล้วให้เติมน้ำแช่เมล้ดไว้ 1 คืน แล้วจึงเทน้ำออก
ทิ้งไว้ 6-7 วัน แล้วจึงนับต้นกล้าที่งอกสมบูรณ์แข็งแรง
ในช่วงที่รอเมล็ดงอกนั้นควรพรมน้ำอย่าให้เมล็ดแห้ง ควรทำแบบเดียวกัน
3-5 จานๆ ละ 100 เมล็ด เพื่อจะได้แน่ใจว่าเมล็ดจะงอกโดยเฉลี่ยเท่าไร
เมล็ดพันธุ์ที่ดีควรมีความงอกงามอย่างน้อย 80% ขึ้นไป หมายถึงใน 100
เมล็ดที่เพาะควรได้ต้นกล้าที่งอกสมบูรณ์อย่างน้อย 80 ต้น
ถ้างอกน้อยกว่า 80 เมล็ดต้องเพิ่มจำนวนเมล็ดที่จะต้องใช้ทำพันธุ์
หรือเก็บไว้กินดีกว่า
2.4
ปริมาณเมล็ดพันธุ์ ต้องมีเพียงพอนาปักดำใช้เมล็ดพันธุ์ 5-6
กิโลกรัมตกกล้าเพื่อปักดำในพื้นที่ 1 ไร่
2.5
ฝัดเมล็ดพันธุ์ข้าว เพื่อแยกเมล็ดข้าวลีบ เมล็ดหญ้า ฟาง
และเลือกเมล็ดข้าวพันธุ์อื่น และเมล็ดที่เป็นโรค ที่ปนมาทิ้ง
3.
เลือกวิธีการปลูกและช่วงเวลาที่เหมาะสม
ในเขตชลประทานที่ไม่มีปัญหาเรื่องน้ำ
ควรทำนาดำหรือนาหว่านน้ำตมแผนใหม่ นาดำให้เริ่มตกกล้ากลางเดือนกรกฎาคม
ปักดำต้นสิงหาคม แล้วกล้าจะออกดอกประมาณวันที่ 20 ตุลาคม
และเก็บเกี่ยวได้ 20 พฤศจิกายน ของทุกปี
ส่วนนาหว่านน้ำตมแผนใหม่ให้หว่านประมาณเดือนกรกฎาคม
ถึงต้นเดือนสิงหาคม แล้วเก็บเกี่ยวในนช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน
ในพื้นที่ฝนตกน้อยหรือฝนตกช้า
ควรทำนาหว่านหรือนาหยอดโดยช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสมอยู่ระหว่างปลายเดือนกรกฎาคม
ถึงต้นเดือนสิงหาคม
และจะเก็บเกี่ยวได้ในช่วงเดือนพฤศจิกายน
