สองวันนี้ ได้ลงพื้นที่สำรวจชุมชนและพูดคุยกับพี่น้องไทยพลัดถิ่น บ้านหินช้าง อำเภอเมืองระนอง
การได้ตั้งคำถามหลายๆ คำถามกับชาวบ้านโดยตรง ทำให้ได้รับคำตอบชัดๆ ให้คลายความสงสัยในหลายประเด็น โดยเฉพาะความไม่เข้าใจในเบื้องต้นก่อนลงพื้นที่ว่า ทำไมพวกเขาถึงต้องเรียกร้องขอ "คืนสัญชาติ" ทั้งๆ ที่ต้องรอคอยอีกยาวนานเท่าไรไม่รู้ กับอีกช่องทางที่ทางราชการพยายามเสนอให้ "แปลงสัญชาติ" ซึ่งมองเห็นความหวังในการมีสัญชาติไทยในอีกไม่นาน?
"ป๊ะเสียใจมากตั้งแต่ได้บัตรที่เขียนว่า ผู้พลัดถิ่นสัญชาติพม่าเชื้อสายไทย ป๊ะเป็นคนไทยแท้ๆ แต่ถูกเรียกว่าสัญชาติพม่า ป๊ะอายมาก"
"ให้ฉันตาย ฉันก็ขอตายแบบไม่มีสัญชาติ ดีกว่าต้องยอมรับว่ามีสัญชาติพม่า ทั้งๆ ที่ฉันเป็นคนไทย บรรพบุรุษเป็นคนไทย"
"การแปลงสัญชาติ เหมือนการตัดรากของพวกเรา เพราะต้องยอมรับว่าสัญชาติพม่า ทั้งๆ ที่เมื่อสืบสาวย้อนไปบรรพบุรุษของเราเป็นไทย"
เมื่อได้ย้อนถามกลับไปถึงความเข้าใจผิดของชาวบ้านว่า ทำไมถึงคิดว่าการแปลงสัญชาติจะต้องไปยอมรับว่ามีสัญชาติพม่าก่อน ก็ได้คำตอบว่า
"ฉันก็ไม่รู้เหมือนกันว่าที่อำเภอเขาให้แปลงสัญชาติคืออะไร ก็เลยถามอำเภอเขาก็บอกว่า ต้องมีสัญชาติพม่าก่อน แล้วถึงแปลงเป็นสัญชาติไทย ฉันก็ไม่เอาน่ะสิ ทำไมต้องให้เป็นพม่าก่อน ก็พวกฉันเป็นคนไทยแท้ๆ"
แล้วใครจะเป็นผู้ให้ความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องครบถ้วนแก่ชาวบ้าน เพื่อพวกเขาและเธอจะได้มี "อิสระ" ในการเลือกทางเดินชีวิตของตนและลูกหลานได้ด้วยตัวของเขาเอง !!
ตรงไหนในกฎหมายที่บอกว่า เขาต้องยอมรับว่า เป็นพม่าก่อน
ในใบต่างด้าวก็ระบุว่า คนไทยพลัดถิ่นเป็น "คนไร้สัญชาติ" นะคะ
การแปลงสัญชาติ หรือ naturalization ก็คือ การทำให้เปลี่ยนจาก "ความไม่มีสัญชาติ" เป็น "ความมีสัญชาติไทย"
คงต้องสอนกฎหมายสัญชาติไทยให้เจ้าหน้าที่อำเภอเสียใหม่นะคะ ไม่อย่างนั้น ข้อพิพาทระหว่างรัฐและเอกชนคงเกิดขึ้นอย่างไม่ควรที
ต้องลองได้ลงมาฟังน้ำเสียง และแววตา ที่แสดงถึงความรู้สึกเจ็บปวดที่ต้องถูกตีตราว่ามีสัญชาติพม่า แม้แต่ในบัตรชนกลุ่มน้อยที่ทางราชการไทยออกให้
บางคนเอาบัตรที่ทางพม่าออกให้ตอนอยู่ฝั่งพม่า ซึ่งระบุว่า "สัญชาติไทย" มาให้ดู
"แล้วตกลงจะให้พวกเราเป็นอะไรดี"
นี่เป็นคำถาม ที่ไม่รู้ว่าจะตอบอย่างไรดีเหมือนกัน??
ผมก็เหมือนกันครับ ผมเป็นเหมือนคุณเลย เหมือนจริงๆครับ