บทบาทสำคัญของเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่ช่วยให้การจัดการศึกษาทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัยบรรลุอุดมการณ์การจัดการศึกษาตลอดชีวิต
ปัจจุบันนี้ เทคโนโลยีสมัยใหม่มีบทบาทอย่างกว้างขวางในทุกวงการ ซึ่งไม่ว่าเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน เทคโนโลยีโทรมนาคม และเทคโนโลยีสารสนเทศ กลายเป็นเครื่องมือสำคัญของการทำงานทุกด้าน นับตั้งแต่ทางด้านการศึกษา พาณิชยกรรม เกษตรกรรม อุตสาหกรรม สาธารณสุข การวิจัยและพัฒนา ตลอดจนด้านการเมืองและราชการ อันที่จริงแล้วจะเห็นว่าไม่มีงานด้านใดที่ไม่มีผู้คิดประยุกต์หรือนำเทคโนโลยีสารสนเทศเข้าไปช่วยให้การทำงานนั้น ๆ มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น
บทบาทและความสำคัญของเทคโนโลยีสมัยใหม่ต่อการพัฒนาการจัดการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย สามารถสรุปได้ดังนี้
1. บทบาทในฐานะองค์ความรู้ เป็นแหล่งค้นคว้าหาความรู้ของการศึกษาทุกระบบ
2. บทบาทในฐานะเครื่องมือทางวิชาการ เช่น เป็นสื่อต่าง ๆ ของการเรียนรู้
3. บทบาทในฐานะเครื่องมือบริการทางวิชาการ ช่วยเผยแพร่ความรู้ให้นักเรียน ประชาชน ไม่ว่าจะอยู่ในระบการศึกษาในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย
4. บทบาทในฐานะทรัพยากรสนับสนุนการเรียน เป็นสิ่งอำนวยต่อการเรียนรู้ เช่นข้อสนเทศ/ข่าวสาร บุคคล วัสดุ เทคนิค และอาคารสถานที่
5. บทบาทในฐานะเครื่องมือพัฒนาบุคลากร
6. บทบาทในฐานะเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ เช่น จัดหาเครื่องมือกระตุ้นการเรียนรู้ สร้างชุมชนวิชาการ นำหลักสูตรซึ่งตั้งพื้นฐานที่เร้าใจ เป็นต้น
7. บทบาทในฐานะสนับสนุนการสอน เช่น การใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยสอนในรูปแบบของการปฏิบัติ การใช้โปรแกรมทำงานประหนึ่งเป็นติวเตอร์ เป็นต้น
บทบาทสำคัญของเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาโดยเฉพาะการศึกษาทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย ไม่ว่าเทคโนโลยีด้านการจัดการเรียนรู้ ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ( E – lrarning ) ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ (E – library ) ตลอดจนนวัตกรรมและสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆและจะช่วยยกระดับการศึกษาเป็นการศึกษาตลอดชีวิตปัจจุบันเป็นยุคของเทคโนโลยี เป็นยุคของการใช้ข่าวสารข้อมูลที่รวดเร็วถูกต้องและเที่ยงตรงอีก ดังนั้นเทคโนโลยี ไม่ว่าเทคโนโลยีด้านการจัดการเรียนรู้ ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ( E – lrarning ) ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ (E – library ) ตลอดจนนวัตกรรมและสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่าง ๆ มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ช่วยให้การจัดการศึกษาบรรลุอุดมการณ์ศึกษาตลอดชีวิตสำหรับทุกคนได้ โดยเฉพาะการจัดการศึกษาในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย เทคโนโลยีสมัยใหม่มีบทบาทมาก เพราะการจัดการศึกษาต้องใช้เทคโนโลยีต่างๆเข้ามาช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้สอนและผู้เรียน ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็สามารถเรียนได้โดยไม่จำเป็นที่จะต้องอยู่ในห้องเรียน หรือว่าตำราเพียงเท่านั้น และยังช่วยเพิ่มความน่าสนใจที่จะเรียนรู้ โดยเฉพาะคอมพิวเตอร์ซึ่งจะช่วยในการหาความรู้และสาระที่เป็นประโยชน์จากอินเตอร์เน็ต และการนำเอาเทคโนโลยีมาใช้ในการนำเสนอผลงานต่าง ๆ สามารถนำมาใช้ในการกระจายโอกาสทางการศึกษา ในการเรียนรู้ การใช้ระบบการเรียนการสอนทางไกล การนำเทคโนโลยีมาใช้ในการจัดการเรียนการสอน การนำคอมพิวเตอร์มาประกอบในการเรียนรู้ เช่น วีดิทัศน์ เครื่องฉายภาพ คอมพิวเตอร์ช่วยสอน ปัจจุบันคอมพิวเตอร์และระบบสื่อสารมีบทบาทมากขึ้นในทุกสาขาอาชีพการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาช่วยในการจัดการเรียนการสอน ในการใช้การสื่อสารแบบไร้สาย ระบบเครือข่ายเคลื่อนที่ ระบบดาวเทียม อินเตอร์เน็ต สิ่งเหล่านี้ล้วนช่วยอำนวยความสะดวกในการติดต่อ และสืบค้น ทำให้สะดวกและรวดเร็ว และมีความทันสมัยทันยุคทันเหตุ การณ์ ทำให้ผู้เรียนก้าวทันโลก ก้าวทันเทคโนโลยี ดังนั้นจึงนับได้ว่าการนำเทคโนโลยี มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในการจัดการศึกษาในปัจจุบันทั้ง ในระบบ นอกระบบ และสำคัญที่สุดในการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย
การจัดการศึกษาในระบบการศึกษาในระบบ เป็นการศึกษาที่กำหนดจุดมุ่งหมาย วิธีการศึกษา หลักสูตร ระยะเวลาของการศึกษา การวัดและประเมินผล ซึ่งเป็นเงื่อนไขของการสำเร็จการศึกษาที่แน่นอน ปัจจุบันสถานศึกษาแทบทุกแห่งมีการนำเอาเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นวิทยุ โทรทัศน์ และอื่นๆมาใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ที่มีบทบาททั้งเป็นแหล่งข้อมูล ข่าวสาร บางแห่งใช้การถ่ายทอดรายการการศึกษาเป็นสื่อในการประชุมอบรมครูผู้สอน ตลอดจนเป็นข้อมูลในการบริหารจัดการ ได้เป็นอย่างดี
การจัดการศึกษานอกระบบ ยิ่งจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยี เพราะการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ต้องอาศัยสื่อต่างๆมากกว่า ทั้งสื่อโทรทัศน์ วิทยุ และอื่นๆ ผู้เรียนอาจสามารถเรียนรู้ผ่านรายการสอนทางวิทยุ โทรทัศน์ โดยไม่ต้องเดินทางไปเรียนที่โรงเรียนหรือที่ศูนย์การเรียน ช่วยให้ประหยัดเวลา ประหยัดงบประมาณในการจัดการศึกษา
ความสำคัญต่อการศึกษานอกระบบ มีดังนี้
1) ผู้เรียนสามารถใช้เป็นแหล่งเรียนรู้ได้ตลอดเวลา ทั้งที่บ้าน ที่ทำงาน เวลาว่าง
2) ผู้เรียนสามารถเลือกเรียนได้ตามความต้องการของตนเอง
3) ผู้เรียนสามารถสืบค้นข้อมูลเพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการประกอบอาชีพได้
4) สามารถตอบสนองความแตกต่างของผู้เรียน
การศึกษาตามอัธยาศัยนั้นนับเป็นการศึกษาที่มีความสำคัญไม่แพ้กันและยิ่งจำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีมากขึ้น เพราะเป็นแหล่งความรู้ และข้อมูลข่าวสารที่ฉับไวและทันสมัยอยู่เสมอ อีกทั้งสามารถเรียนรู้ได้ตลอดเวลา ตลอดชีวิต ตามความต้องการของผู้เรียน
ความสำคัญต่อการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย มีดังนี้
1) ผู้เรียนสามารถใช้สื่อเทคโนโลยีได้ทุกเพศ ทุกวัย ตามความสนใจ
2) ผู้เรียนสามารถเลือกเรียนได้ตามความต้องการ
3) ทันสมัย
4) สามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา
ฉะนั้นเทคโนโลยีจึงถือว่าเป็นสิ่งที่จะเข้ามาเป็นตัวช่วยยกระดับการศึกษาตลอดชีวิตเพราะว่าไม่มีกรอบกำหนด เป็นการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นได้ตลอดเวลา มีอิสระและมีความหลากหลายทั้งจากอินเตอร์เน็ต วิดีโอ สื่อ เทคโนโลยีสารสนเทศต่าง ๆ และ ทำให้ทุกคนมีสิทธิเสรีภาพแห่งการเรียนรู้ได้เท่าเทียมกัน สามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างเสมอภาค ทำให้ทุกคนสามารถเรียนรู้ไดทุกเพศ ทุกวัย ทุกที่ทุกเวลา ให้เป็นคนทันต่อองค์ความรู้สมัยใหม่ จากที่กล่าวมาจึงถือได้ว่าเทคโนโลยีจะช่วยยกระดับการศึกษาให้เป็นการศึกษาตลอดชีวิต
อย่างไรก็ตามการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของประเทศคงต้องมองถึงการพัฒนาทั้งระบบ ตั้งแต่นโยบายของประเทศ หน่วยงานที่ทำหน้าที่กำกับดูแลด้านการศึกษา สถานศึกษา ผู้บริหาร ครูผู้สอน และบุคลากรทางการศึกษาทุก ๆ ฝ่าย ร่วมมือร่วมใจกัน
\
