ผมชอบดูสารคดีเป็นชีวิตจิตใจ ปัจจุบันผู้สร้างสารคดีมีเทคโนโลยีที่สุดยอด เก็บเกี่ยวข้อมูลได้อย่างวิเศษสุด นำมาร้อยเรียงให้เห็นความทึ่งอึ้งกิมกี่ได้อย่างนะจังงัง หลายเรื่องได้ถอดรหัสที่เราข้องใจมาตลอดชีวิต ยกตัวอย่าง เช่น ผมเคยสงสัยมานานว่าแมงมุมมันชักใยทำเป็นตารางได้อย่างไร หมายถึงการเริ่มต้นชักใยแรกไปเกาะกิ่งไม้ที่อยู่ห่างกัน ภาพที่เห็นจากการถ่ายทำพิเศษ พบว่าแมงมุมจะปล่อยเส้นใยให้ปลิวไปเกาะกิ่งไม้ได้เป็นเส้นแรก แล้วปล่อยเส้นต่อๆไป เส้นแรกๆนี้เป็นเหมือนฐานรากเส้นประธาน เมื่อโยงใยได้แข็งแรงระดับหนึ่ง เจ้าตัวก็จะไต่สานใยจนเป็นตารางเรียบร้อย แล้วก็มานอนพักผ่อน เหยื่อมาชนใยเมื่อไหร่จึงออกมาเขมือบ ..

ตรงกับคำที่ว่า สบายเมื่อปลายมือ ..

สารคดียังเสนอเรื่องประหลาดมากกว่านั้น มีแมงมุมบางสายพันธุ์จะปล่อยเส้นใยเส้นเดี่ยวแต่เหนียวและแข็งแรง ใช้วิธีเหวี่ยงเป็นวงกลมให้กระทบเหยื่อเหมือนลูกตุ้ม เจ้าแมงมุมลูกตุ้มนี้มีวิธีล่าเหยื่อที่อาศัยทักษะชั้นสูง ต้องคำนวณทุกขั้นตอนได้อย่างมีประสิทธิภาพอย่างยิ่ง แมงมุมบางสายพันธุ์ร่วมมือกันสร้างสายใยที่เหนียวและมีพื้นที่ขนาดใหญ่ ทำให้ได้อาหารมาแบ่งปันกันมากขึ้น

ตรงกับคำที่ว่า แม่นยำในทุกลีลา ไม่พลาดท่าให้ศัตรู

ยังมีเรื่องปลาเสือตอ ที่พ่นน้ำออกไปยิงเป้าอาหารที่อยู่ไปออกไปหลายเมตรอย่างแม่นยำ กระสุนหยดน้ำเหล่านี้เหมือนเรือดำน้ำล่าศัตรู ที่คู่ต่อไม่รู้ว่าฝ่ายตรงกันข้ามหลบอยู่ที่ไหน อาวุธมาจากทิศทางใด จึงยากที่จะป้องกันตัว แต่โจทย์ของปลาเสือตอยังไม่จบง่ายๆ ตัวที่ยิงกระสุนน้ำต้องคำนวณจุดที่เหยื่อตกไว้ด้วย เพราะใต้น้ำมีสมาชิกเสือตอว่ายเพ่นพ่านรอการมีส่วนร่วมยุบยับ มือปืนจึงคำนวณ3ชั้น คำนวณเป้ายิง คำนวณจุดเป้าตก คำนวณการเข้าถึงเหยื่อ ทุกอย่างรวดเร็วภายในพริบตา นี่แหละอภินิหารเสือตอ ถ้าเราไม่ได้ดูรายละเอียดเหล่านี้ เราก็จะรู้แต่เพียงว่าเสือตอเป็นปลาที่พ่นน้ำได้ ความน่าสนใจจึงอยู่ในขั้นแปลกนิดๆหน่อยๆ ไม่ได้เห็นความมหัศจรรย์อย่างที่สารคดีเปิดเผยความจริง เมื่อรู้แล้วทำให้เรารักเสือตอที่มีอยู่ในบึงบอระเพ็ดจังหวัดนครสวรรค์ เป็นของดีในบ้านเรานี่เอง ตอนนี้ทำท่าว่าจะสูญพันธุ์แล้วด้วย ผมจึงสนใจเลี้ยงเสือตอขึ้นมา กำลังค้นหาว่าจะติดต่อซื้อเสือตอได้ที่ไหน ไม่ทราบว่าตลาดจตุจักรจะมีไหมนะ

สารคดีแสดงให้เห็นว่า

ถ้าเราจะจับสัตว์ใหญ่เขาจะใช้ยาสลบยิงให้สัตว์หลับ

แต่บ้านเราจะจับวัวจับหมูแต่ละทีฉุกละหุก อันตราย เหงื่อท่วมตัว บางทีก็เดี้ยง

ผมจำเป็นที่จะตอนหำหมูโทนพ่อพันธุ์ที่แก่แล้ว

ลังเลเพราะยากลำบากในการจับมัดนี่แหละ..

ได้รับจดหมายจาก ดร.จินตนาภา โสภณ

ที่ปรึกษาด้านการวิจัยทางสังคมศาสตร์

สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ

ทำให้นึกถึงงานวิจัยในบ้านเราที่ต้องยกระดับอีกมาก

ยังห่างไกลจากจุดที่จะส่งผลต่อสังคมหลายปีแสง

กฎระเบียบ ข้อจำกัดต่างๆทางราชการคือยาขมหม้อใหญ่

สารคดีได้เรียงลำดับความสำคัญของนักล่าเหยื่ออีกมามาย ปลาวาฬ ปลาไหลไฟฟ้า หมาในฯลฯ.. หมีขั้วโลกเหนือมีจมูกเป็นอาวุธชั้นเยี่ยม สามารถดมกลิ่นแมวน้ำที่หลบอยู่ใต้น้ำแข็งได้อย่างเหลือเชื่อ เมื่อเจอจุดหลบซ่อนแล้ว ก็ใช้พละกำลังตัวเองโหมเอา2ขาหน้าโถมกระแทกจนน้ำแข็งแตกเป็นช่อง แล้วเอามือล้วงเอาแมวน้ำที่เคราะห์ร้ายมาเป็นอาหาร กลวิธีของสัตว์เหล่านี้เป็นการล่าเหยื่อเพื่อบำบัดความหิวโหย แต่มนุษย์เราพัฒนากิเลศไปมากกว่านั้น ทุกวันนี้ไม่ได้ล่าเหยื่อเป็นอาหารโดยตรงอีกแล้ว แต่กำลังใช้เล่ห์กลล่าอะไรต่อมิอะไรอย่างซับซ้อน เพื่อให้ได้สิ่งนั้นมาสนองตัณหาตนเอง

สารคดีได้บอกเล่าเรื่องโลกร้อนในขณะนี้

ถ้าที่หนึ่งน้ำท่วม อีกที่หนึ่งก็จะแห้งขอด

ถ้าที่หนึ่งฝนตก อีกที่หนึ่งก็จะอับฝน

ความสับสนอลหม่านนับวันแต่จะโกลาหลมากขึ้น

ความสมดุลทางสภาพแวดล้อมกำลังเสียหาย

และส่งผลกระทบมากขึ้น

 

ปัญหาใหม่ๆที่ตามมาเป็นระลอกดังกล่าวนี้

ด้วยสติปัญญาและเล่ห์กลที่มนุษย์มี

จะสามารถเผชิญกับวิกฤติทางธรรมชาติได้จริงหรือ?

แล้วท่านละ..คิดและตั้งรับกับเรื่องนี้อย่างไร

อย่าบอกนะว่า..

ร้อนก็เปิดแอร์ หนาวก็ห่มผ้า เปลี่ยวกายาก็แต่งงาน

มันไม่ง่ายขนาดนั้นหรอกต๋อย..