จากการนำนักเรียนเดินทางไปทัศนศึกษาในวันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๕๒ ที่ผ่านมา มีอยู่ช่วงหนึ่งที่รถจอดเพื่อให้นักเรียนได้เข้าห้องน้ำที่ปั๊มน้ำมันแห่ง หนึ่ง พอรถหยุดก็มองทะลุกระจกลงไปท้องนาด้านข้าง นักเรียนชี้ให้ดูหุ่นไล่กาที่ดูเหมือนมีชีวิตชีวา เหมือนคนจริง ๆ โดยเฉพราะเวลามีลมพัดมานะ แขนเสื้อกระดิกไปมาดูแล้วสมจริงมากว่างั้น เถอะ
หุ่นไล่กา ได้ก่อกำเนิดเป็นตัวเป็นตนขึ้นมาตั้งแต่สมัยใดอันนี้ไม่ทราบได้ แน่ชัด รู้แต่เพียงว่าเป็นภูมิปัญญาที่มีมาช้านานของชาวไร่ชาวนาที่่่สืบทอดกันมา แบบรุ่นต่อรุ่น ด้วยจุดประสงค์ของการสร้างหุ่นไล่กาก็เพื่อพิทักษ์รักษาพืชผลที่กำลังสุกงอม พร้อมจะเก็บเกี่ยว แต่เนื่องด้วยพื้นที่เพาะปลูกมีบริเวณกว้าง คนที่เป็นเจ้าของคงไม่สามารถไปเดินขับไล่ฝูงนกฝูงกาได้ตลอดเวลา จึงได้คิด ค้นหุ่นจำลองที่ประดิษฐ์ได้ไม่ยากเพียงนำฟางข้าว ไม้ไผ่ เสื้อผ้าที่ไม่ใช้แล้ว และอุปกรณ์ตกแต่งอีกนิดหน่อย ก็ทำให้ได้นวัตกรรมในการไล่นก กา ต่าง ๆ แล้ว สามารถนำไปตั้งตามจุดต่าง ๆ โดยไม่ต้องเสียเงินงบประมาณของใครแม้แต่บาทเดียว
จ่าเฉย เป็นนวัตกรรมใหม่ที่ถือกำเนิดขึ้นเมื่อประมาณสองปีที่แล้ว มีงบประมาณในการสร้างต่อ ๑ ตัว ประมาณสองหมื่นแปดพันบาท มีจุดยืนที่แตกต่างจากหุ่นไล่กากับแบบสุดขั้ว คือจ่าเฉยทั้งหมดต่างมีจุด ยืนอยู่ในเมืองหลวงที่เต็มไปด้วยแสงสีและความเจริญทางวัตถุและผู้คนสัญจรไป มามากมาย แต่หุ่นไล่กาต้องยืนอ้างว้างเปล่าเปลี่ยวอยู่กลางท้องทุ่งที่มีเพียงเสียง ของหรีดหริ่งเรไร และนกกาที่บินผ่านมาขับขานประสานเสียงให้ฟังเป็นครั้งคราว
แต่ถึงกระนั้นทั้งหุ่นไล่กาและจ่าเฉยต่างก็ทำหน้าที่ของตนได้ดีเยี่ยมอย่าง ไม่มีที่ติเลยทีเดียว หากแต่ว่าหุ่นไล่กานั้นเป็นหุ่นที่มนุษย์สร้างขึ้นมา เพื่อหลอกสัตว์เดรัจฉานที่มันไม่มีความคิดอะไรเพียงแค่ดำรงชีวิตตามสัญชาติ ญาณเท่านั้นเองซึ่งบางครั้งหุ่นไล่ก็ใช้ขับไล่นกบางกลุ่มได้แต่ก็อาจจะใช้ ไม่ได้ผลกับนกบางตัว เรียกได้ว่าอาจจะใช้ได้ผลประมาณสักห้าสิบเปอร์เซ็นต์แต่นั่นก็เป็นที่พอใจ แล้วสำหรับชาวไร่ชาวนา มาดูท่ีจ่าเฉยกันบ้างวันนี้เป็นยังไงโด่งดังไปกันใหญ่ตามสื่อต่าง ๆ หากจะดูวัตถุประสงค์ของการส้รางจ่าเฉยก็จะเห็นว่าเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้าง ขึ้นมาเพื่อหลอกหลวงพรางมนุษย์ด้วยกันเอง (คนหลอกคน) ซึ่งผลที่ออกมาก็หลอกได้บ้างไม่ได้บ้างไม่ต่างกันกับหุ่นไล่กา เพียงแต่ว่ามนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความคิด นี่แหละจึงทำให้โลกทุกวันนี้เปลี่ยนไปได้ขนาดนี้ เพราะคนเราคิดต่างกัน ใครมีอำนาจมากกว่าผู้นั้นย่อมชนะ วันนี้จ่ายเฉยถูกสั่งเก็บไม่ใช่ทำหน้าที่ได้ไม่ดีแต่เป็นเพียงเพราะว่าจ่า เฉยทำหน้าที่ได้ดีเกินไปหรือไม่ จนทำให้คนที่เคยทำหน้าที่เหล่านั้นไม่ต้องทำหน้าที่ ซึ่งเป็นข้อตกลงร่วมกันในสังคมว่าทุกคนต้องทำหน้าที่ของตนเองให้ดีที่สุด
จะด้วยเหตุผลกลใดก็แล้วแต่วันนี้จ่าเฉยถูกปลดและเก็บเข้ากรุไปแล้ว แต่ความ คิดถึงจ่าเฉยของผู้คนก็ยังหลงเหลืออยู่ วันนี้ยังมีผู้มองเห็นประโยชน์ของจ่าเฉยคือคุณครูททางภาคใต้ได้ส่งจดหมายมา ขอตัวจ่าเฉยไปไว้ที่โรงเรียนเพื่อเป็นสื่อการเรียนการสอนและสร้างแรงบันดาล ใจให้นักเรียนอยากเป็นตำรวจมากขึ้น อันนี้ผมเห็นว่าดีมากเลย ดีกว่าเก็บไว้เฉย ๆ เพื่อรอวันเป็นวัตถุโบราณเหมือนตุ๊กตาหินของจิ๋นซีห้องเต้ก็คงจะอีกหลาย พันปี และอีกอย่างหนึ่งถ้าหากว่าจ่าเฉยยังมีเหลือก็ขอเผื่อชาวนาสักตัว เพื่อมายืนเคียงข้างหุ่นไล่กาอันจะเป็นการสร้างขวัญ กำลังใจ และสร้างความรู้สึกอุ่นใจให้กับหุ่นไล่กาได้บ้างว่าตำรวจยังอยู่ข้าง ประชาชน
