การเรียนรู้พลังครอบครัว ต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชน

    บันทึกนี้ขอนำสาระสำคัญจากการประชุมวิชาการครอบครัวศึกษา วันที่ 11 - 12 ก.พ. ที่ผ่านมา  ในห้องย่อย เรื่อง "การเรียนรู้พลังครอบครัว ต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชน"

 

      วิทยากร ก็คุ้นหน้าคุ้นตากันดีครับ ท่านนี้

 

    

       นายแพทย์สุริยเดว ทรีปาตี 

 

       หมอเดว  บอกว่า   "ต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชนไทย(Development Assets : DA) หมายถึง ปัจจัยสร้างหรือคุณลักษณะที่ดีที่ประกอบด้วยด้านจิตใจ สังคม และ วัฒนธรรม  ที่ส่งผลต่อกระบวนการคิด การตัดสินใจ และ แสดงออกในรูปแบบพฤติกรรมต่างๆ ซึ่งเป็นผลมาจากการได้รับการเสริมสร้างให้เกิดขึ้นตั้งแต่แรกเกิดจนเติบโตเป็นผู้ใหญ่ ซึ่งการเสริมสร้างต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชนนี้ ย่อมมาจากการได้รับอิทธิพลจากปัจจัยตัวเด็กเอง และ จากปัจจัยภายนอก อันได้แก่ ครอบครัว โรงเรียน เพื่อน และ ชุมชน ซึ่งหากสามารถควบคุมปัจจัยและเสริมสร้างปัจจัยต่างๆให้เหมาะสม จะส่งผลต่อการพัฒนาต้นทุนชีวิตที่ดีให้กับเด็กและเยาวชนเติบโตอย่างมีคุณภาพ สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างสันติสุขและมีสุขภาวะที่ยั่งยืน" 

 

 

      ต้นทุนชีวิตที่คุณหมอนำมาเสนอ  เป็นเครื่องมือสำรวจต้นทุนชีวิตของเด็กและเยาวชน เป็นวิธีง่ายๆ ที่ทำให้เด็กเยาวชนและครอบครัวรู้จักตนเองได้ดียิ่งขึ้น  ประกอบด้วย 5 พลัง คือ

 

     1. พลังตัวตน  เป็นการรวมพลังคุณค่าในตนเอง พลังสร้างศรัทธาและความเชื่อมั่นในตนเอง และ พลังการสร้างทักษะชีวิตอันได้แก่ การอยู่ในสังคมอย่างสันติสุข การช่วยเหลือผู้อื่น  การมีจุดยืนที่ขัดเจน  การมีวินัยในตนเองที่จะไม่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมกลุ่มเสี่ยง

 

     2.  พลังครอบครัว  เป็นพลังความรัก ความเอาใจใส่  วินัย และ การมีชีวิตเป็นแบบอย่าง มีการติดตามและช่วยเหลือที่เหมาะสมเชิงบวก มีปิยวาจาในบ้าน มีความอบอุ่นปลอดภัย

 

    3. พลังสร้างปัญญา  เป็นพลังความมุ่งมั่นในการเพิ่มพลังปัญญา ได้รับการสนับสนุนส่งเสริมให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ทั้งในระบบการศึกษาและนอกระบบการศึกษา

 

     4. พลังเพื่อนและกิจกรรม  เป็นพลังการทำกิจกรรมในหมู่เพื่อนๆ ที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม ชุมชน เกิดวินัยในหมู่เพื่อน

 

    5. พลังชุมชน  เป็นพลังของกลุ่มชุมชนที่อาศัยร่วมกันด้วยความเอื้ออาทร  มีความเข้าใจ เป็นมิตรไมตรี มีความอบอุ่นปลอดภัย และ มีกิจกรรมร่วมกัน

 

       รายละเอียดเครืองมือวัดต้นทุนชีวิต  ที่นี่    ครับ

 

        คุณหมอบอกต่อไปว่า   เครื่องมือวัดต้นทุนชีวิตของเยาวชนไทย เป็นเครื่องมือที่เป็นตัวชี้วัดเพื่อประโยชน์ในการเฝ้าระวังกลุ่มเยาวชนจากสภาพแวดล้อม และ ปัจจัยเสี่ยงต่างๆที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ซึ่งผลของการวัดต้นทุนชีวิตของเยาวชนนั้น จะทำให้เราทราบถึงจุดอ่อนของต้นทุนชีวิตของเยาวชนในด้านต่างๆ และนำไปสู่การพัฒนาหรือเสริมสร้างต้นทุนนั้นๆ โดยอาศัยกิจกรรมที่ตรงกับการพัฒนาต้นทุนชีวิตตามที่ต้องการ

 

     และสรุปว่า    "ต้นทุนชีวิต จึงเปรียบเสมือนขนบธรรมเนียม วัฒนธรรม ประเพณีของไทยที่ดีงาม ที่อยู่ในชุมชนสังคมไทย และ ทำให้เด็กได้รับการเลี่ยงดูเจริญเติบโต มีความเข้มแข็งด้านจิตใจ สังคม สติปัญญา และ สามารถดำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างสันติสุข 

 

     ครับ หลังจากที่ผมได้เรียนรู้ "ต้นทุนชีวิตเด็กและเยาวชน" ทำให้ผมรู้สึกว่าหูตาสว่างขึ้นอีกมาก   จากเมื่อก่อนที่เคยคิดว่าเด็กมีปัญหา  มักจะมาจากปัญหาครอบครัว  แต่ความจริงหลังจากที่ได้ศึกษาแล้ว  มาจากสาเหตุหลายอย่างครับ  

 

       อย่างน้อยก็ตรงกับที่ผมได้ไปเยี่ยมเด็กกลุ่มเสพมา เมื่อก่อนผมคิดว่ามาจากปัญหาครอบครัว  แต่พบความจริงว่ามาจากสองสาเหตุ ตามพฤติกรรมของเด็ก คือ เด็กเก่ง จะมาจากปัญหาครอบครัว  และ เด็กไม่เก่ง จะมาจากปัญหายากลอง     เด็กไม่เก่ง จะเลิกแล้ว  เลิกเลย เด็กเก่ง เลิกแล้ว  มีโอกาสจะกลับไปเสพอีก

 

      โยงมาถึงปัญหาในระดับประเทศ  ที่เด็กอาชีวะช่างกลยกพวกตีกัน   ก็มีการคิดแก้ปัญหากันต่างๆนานา  โดยไม่วิเคราะห์ถึงสาเหตุ   ผมว่าถ้าลองมาวิเคราะห์ถึงสาเหต จาก 5 พลัง ว่ามาจากขาดพลังด้านใหน  ก็เสริมสร้างพลังด้านนั้นไป ก็น่าจะแก้ได้ตรงจุดมากขึ้นครับ   

 

      ในห้องเรียน  ถ้าคุณครูไม่เหนื่อยจนเกินไป  ผมว่าน่าจะลองให้เด็กแต่ละคนสำรวจต้นทุนชีวิตดูนะครับ ว่าเขาขาดอะไร  เพื่อเป็นข้อมูลในการแก้ปัญหาเด็กได้ตรงจุดครับ