ภาวะผู้นำแห่งองค์กรการเรียนรู้ (2)

ความจริงใจทั้งต่อคนและต่อองค์กร (Honesty) หมายถึง ทั้งผู้นำและทีมบุคลากรในองค์กรที่จะช่วยขับเคลื่อนองค์กรไปสู่องค์กรการเรียนรู้นั้น นอกจากมีวิสัยทัศน์ ปัญญารอบรู้ในภาระงาน และมีความสามารถในการปฏิบัติงานแล้ว ต้องมีความจริงใจต่อการงานที่รับผิดชอบ ไม่ทอดทิ้งงาน ทำงานด้วยความสนุกและมีเป้าหมายความสำเร็จที่ชัดเจน และรวมถึงต้องมีความจริงใจต่อเพื่อนร่วมงานในองค์กรด้วย ต้องรู้รู้จักเอาใจเขาใส่ใจเรา (Empathy) ทุ่มเท ร่วมคิด ร่วมมือ ร่วมทำ (Collaboration) ร่วมสนทนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Dialogue) และเมื่อเพื่อนในองค์กรมีปัญหาในการปฏิบัติงานต้องเอาใส่ใจและให้ความช่วยเหลือ (Service) ด้วยความจริงใจ ไม่หวังผลประโยชน์แอบแฝง โดยคิดว่าบุคลากรในองค์กรทุกคนเปรียบเสมือนคนในครอบครัวเดียวกัน ต้องจริงใจต่อกัน

หากบุคลากรในองค์กรมีความจริงใจต่อกันดังนี้ ทุกคนก็จะปฏิบัติงานร่วมกันอย่างมีความสุข มีความมุ่งมั่นสู่ความสำเร็จขององค์กรสูง และมีความรู้สึกว่าองค์กรเป็นของทุกคน ที่จะต้องรับผิดชอบร่วมกัน ซึ่งจะส่งผลให้งานจะมีผลสัมฤทธิ์สูง และขับเคลื่อนไปสู่องค์กรการเรียนรู้ได้อนาคต

ความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ (Integrity) หมายถึง “ ... การไม่โกง การไม่คอรัปชั่น คือไม่ขโมย ไม่ทุจริต นี่ก็พูดได้ง่ายๆ แต่ปฏิบัติได้หรือเปล่า เพราะบางอย่างมันไม่ใช่ขโมย บางอย่างไม่ใช่คอรัปชั่น บางอย่างไม่ใช่ทุจริตแท้ แต่ว่าเป็นการทำให้คนอื่นเขาทุจริตได้ หรือเป็นการกระทำที่แสดงออกมาข้างนอกว่าไม่ทุจริต แต่ว่าเป็นการทำให้คนอื่นเขาทุจริตได้ หรือเป็นการกระทำที่แสดงออกมาข้างนอกว่าไม่ทุจริต แต่ก็ข้างในก็อาจจะทุจริตก็ได้ หรือข้างในไม่ทุจริต แต่ข้างนอกทุจริตได้ การปฏิญาณตนนั้นจึงต้องทราบและซาบซึ้ง ... ” พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2521 และจากพระบรมราโชวาท ที่ได้พระราชทานเกี่ยวกับความซื่อสัตย์สุจริตในหนังสือวันเด็ก ปีพุทธศักราช 2531 ความว่า “ ... คนที่ไม่มีความสุจริต คนที่ไม่มีความมั่นคง ชอบมักง่าย ไม่มีวันจะสร้างสรรค์ประโยชน์ส่วนรวมที่สำคัญอันใดได้ ผู้ที่มีความสุจริตและความมุ่งมั่นเท่านั้น จึงจะทำงานสำคัญยิ่งใหญ่ที่เป็นคุณประโยชน์แท้จริงได้สำเร็จ ผู้ที่มีความสุจริตและบริสุทธิ์ใจ แม้จะมีความรู้น้อยก็ย่อมทำประโยชน์ให้แก่ส่วนรวมได้มากกว่าผู้มีความรู้มากแต่ไม่มีความสุจริต ไม่มีความบริสุทธิ์ใจ ความเจริญนั้นจะเกิดขึ้นได้ ย่อมต้องอาศัยเหตุปัจจัยประกอบกันหลายอย่าง นอกจากวิทยาการที่ดีแล้ว จะต้องอาศัยความยุติธรรม เที่ยงตรง และความสะอาดสุจริต ซึ่งต้องเป็นไปพร้อมทั้งในความคิดและการกระทำ การที่จะทำงานให้สัมฤทธิ์ผลที่พึงปรารถนา คือที่เป็นประโยชน์และเป็นธรรมด้วยนั้น จะอาศัยความรู้แต่เพียงอย่างเดียวมิได้ จำเป็นต้องอาศัยความสุจริต ความบริสุทธิ์ใจ และความถูกต้องเป็นธรรมประกอบด้วย คนเรา ถ้าพอใจในความต้องการ มันมีความโลภน้อย เมื่อมีความโลภน้อย ก็เบียดเบียนคนอื่นน้อย ถ้ามีความคิดอันนี้ มีความคิดว่าทำอะไรพอเพียง หมายความว่า พอประมาณ ซื่อตรง ไม่โลภอย่างมาก คนเราก็อยู่เป็นสุข คุณสมบัติพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับทุกคนนั้น ที่สำคัญได้แก่ ความรู้จักผิดชอบชั่วดี ความละอายชั่วกลัวบาป ความซื่อสัตย์สุจริต ทั้งในความคิดและการกระทำ ความไม่เห็นแก่ตัว ไม่เอารัดเอาเปรียบผู้อื่น ความไม่มักง่ายหยาบคาย กับอีกอย่างหนึ่งที่สำคัญเป็นพิเศษ คือ ความขยัน หมั่นเพียร... ”

ดังนั้น จึงเห็นได้ชัดว่า ความซื่อสัตย์สุจริต เป็นปัจจัยสำคัญที่จะช่วยสรรค์สร้างสังคมให้ดีงาม เป็นปกติสุข และสามารถนำมาปรับประยุกต์ใช้กับองค์กรต่างๆ ได้เป็นอย่างดี และนอกเหนือจากพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ภูมิพลอดุลยเดช นี้แล้ว ยังครอบคลุมไปถึง การมีหลักการที่หนักแน่นเกี่ยวกับคุณงามความดี ความรู้สึกผิดชอบชั่วดี ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของคุณธรรมทั้งปวงที่แบ่งแยกไม่ได้และมีความสูงส่ง ผู้นำองค์กรและทีมบุคลากรในองค์กรทุกคน ต้องยึดถือเป็นหลักในการปฏิบัติงานอย่างเสมอต้นเสมอปลายโดยตลอด โดยทั้งผู้นำและทีมบุคลากรทุกคนต้องมีความซื่อสัตย์สุจริตหน้าที่ ต่อตนเอง ต่อผู้อื่น ตั้งใจปฏิบัติงานด้วยความมุ่งมั่น ซึ่งจะช่วยขับเคลื่อนองค์กรสู่การเป็นองค์กรการเรียนรู้ที่ดี เป็นที่พึงของสังคมได้

มีธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ (Account ability) หมายถึง ผู้นำองค์กรและทีมบุคลากรในองค์กรทุกคน ต้องปฏิบัติงานแบบมุ่งผลสำฤทธิ์โดยยึดหลักธรรมาภิบาลเป็นบรรทัดฐานในการผลักดันความสำเร็จขององค์กร ตลอดจนมีธรรมาภิบาลในการแกไขปัญหาและตัดสินใจ โดยปฏิบัติงานโดยสามารถตรวจสอบได้ มีความเสมอภาคและเป็นธรรม

คุณสมบัติของผู้นำองค์กรและทีมบุคลากรที่มีธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ คือ

1. สามารถปฏิบัติงานตามที่ได้รับมอบหมาย และหรือตัวชี้วัดได้

2. ยินดี เต็มใจ เสียสละเสนอตัวช่วยเหลืองานโดยไม่หวังผลตอบแทน

3. สามารถอธิบายความคืบหน้าตามขั้นตอนการปฏิบัติงานของตนเองได้

ซึ่งถือเป็นปัจจัยสนับสนุนที่สำคัญประการหนึ่ง ในการขับเคลื่อนองค์กรสู่ความเป็นองค์กรการเรียนรู้

ความเด็ดขาด แน่วแน่ในการตัดสินใจ (Decisiveness) หมายถึง การที่องค์กรมีผู้นำที่รู้จักตัดสินใจอย่างเด็ดขาด ถูกต้อง และมีเหตุผลแล้ว ถือได้ว่าเป็นโชคขององค์กรที่ได้ผู้นำที่ดีที่สุดไว้ในองค์กร บางครั้งการตัดสินใจดูเหมือนจะใช้ความคิดของตนเป็นใหญ่ไปบ้าง แต่ก็ยังเป็นเรื่องที่ยอมรับกันได้ เพราะเขากำลังอยู่ใน บทบาทซึ่งเป็นผู้นำ และเขาจะติดตามรับผิดชอบไปจนเสร็จสิ้นทั้งกระบวนการ ถ้าผู้นำมีความมุ่งมั่น ตัดสินใจเร็ว ไม่โลเลเปลี่ยนไปเปลี่ยนมาบ่อยๆ ทีมบุคลากรก็จะเกิดความมั่นใจ มีความเชื่อถือ และสามารถทำงานได้โดยไม่สะดุดบ่อยๆ

LOle Model เป็นโมเดลหนึ่ง ที่นำเสนอแนวทางในการขับเคลื่อนองค์กรให้ก้าวไปสู่องค์กรการเรียนรู้ โดยพยายามมุ่งเน้นให้เห็นว่า องค์กรการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ขึ้นอยู่ที่หลักการ 5 ประการ (The Fifth Discipline) ตามแนวคิดของ Senge โดย Senge เชื่อว่าหัวใจของการสร้าง Learning Organization (LO) เป็นแนวทางในการปฏิบัติเพื่อสร้างกระบวนการเรียนรู้ทั้งองค์กร และบุคลากรทุกคนในองค์กรล้วนมีความสำคัญเท่าเทียมกัน ทั้งผู้นำ (Leader) และ ทีมบุคลากร (Team) นอกจากมีภาระงานตามขอบข่ายที่ตนเองรับผิดชอบแล้ว ต้องทำงานสอดคล้องประสานกันอย่างลงตัว รวมทั้ง ต้องมีวิสัยทัศน์ขององค์กรร่วมกัน (Vision) มีปัญญารอบรู้ในภาระงานที่รับผิดชอบ (Intelligence) มีความสามารถในการปฏิบัติงาน (Competency) มีความจริงใจทั้งต่อคนและต่อองค์กร (Honesty) มีความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ (Integrity) มีธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ (Accountability) และมีความเด็ดขาด แน่วแน่ ในการตัดสินใจ (Decisiveness)

       การอ้างอิง
       ชัยเสฎฐ์ พรหมศรี, ดร. (2551). คู่มือสู่องค์การแห่งความเป็นเลิศ. สำนักพิมพ์ปัญญาชน, กรุงเทพฯ.
       ทองหล่อ เดชไทย, รศ.ดร. (2544). ภาวะผู้นำ เพื่อการบริหารคุณภาพสู่ความเป็นเลิศ. คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, กรุงเทพฯ.
       นำชัย เลวัลย์, ผศ.ดร. การฝึกอบรมหลักสูตร “ เทคนิคการสร้างทีมงานที่มีประสิทธิผลสูง (Highly Effective Team Building Technique). วิทยาลัยมหาดไทย สถาบันดำรงราชานุภาพเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2549 อ้างถึงใน http://www.stabundamrong. go.th/web/book/49/b20_49.pdf
       พิชิต เทพวรรณ์. องค์การแห่งการเรียนรู้: แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศสำหรับนวัตกรรม. อ้างถึงในhttp://www.thaiscience.info/journals/Article/Learnign%20organization-%20best%20practices% 20for%20innovation.pdf
       สมชาย คุ้มพูล, ผศ.ดร.หนังสือประกอบการเรียนการสอนทางอินเทอร์เน็ต วิชา SBP 601 วิสัยทัศน์ผู้นำ. อ้างถึงใน drsomchai.hroyy.com/tag/วิสัยทัศน์ผู้นำ/
       อัญญาณี คล้ายสุบรรณ์, รศ. (2550). การจัดการความรู้ฉบับปฐมบท. บริษัท เพชรเกษม พริ้นติ้งกรุ๊ป จำกัด, นครปฐม.
       Marquardt, M. J. (1996). Building the learning organization: a systems approach to quantumimprovement and global success. New York: McGraw-Hill.
       Marquardt, M., & Reynolds, A. (1994). The global learning organization. Burr Ridge, IL:Irwin Professional.
       Senge, P.M. (2006) The Fifht Discipline: The art and practice of the learning organization.New York: Doubleday.
       Yulk, G. (2002). Leadership in organization. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.