หญิงสูงอายุทั้งสองคือสมาชิกชมรมเพื่อนโรคไต ที่อาสาหมุนเวียนมาช่วยงานที่คลีนิคโรคไตทุกเช้าวันอังคาร คราวละ ๒ – ๓ คน วันนี้เป็นวาระที่ สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง มารับหน้าที่

   ทันทีที่แสงแรกแห่งวันเริ่มโผล่พ้นขอบฟ้า ผู้คนต่างทยอยมุ่งหน้าเข้าสู่รั้วโรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช และยังมิทันที่ธงชาติจะถูกเชิญขึ้นเสา ผู้คนก็ขวักไขว่ไปทั่วโรงพยาบาล

   หน้าคลีนิคโรคใตภายในโรงพยาบาล บัดนี้เก้าอี้ที่นั่งรอสำหรับผู้ป่วยและญาติที่มารอรับการตรวจเต็มหมดแล้ว ชาวบ้านบางส่วนนำเสื่อที่เตรียมมาจากบ้านปูนั่งกับพื้นบริเวณที่มีว่างและไม่เกะกะการเดินเท้าไปมาของผู้คน บ้างก็นั่งอยู่บนรถเข็นวีลแชร์ บ้างก็เดินไปเดินมา ฯลฯ

   บริเวณหน้าห้องแพทย์ผู้ทำการตรวจโรคไตวายเรื้อรัง หญิงสูงอายุสองคนกำลังง่วนอยู่กับการจัดแจงแฟ้มเอกสารที่ผู้ป่วยนำมายื่นและขอคิวเพื่อรับการตรวจ รวมทั้งการจัดแจงหมวดหมู่และนับจำนวนยาที่ผู้ป่วยนำมาแล้วเขียนเลขจำนวนยาที่เหลือปิดทับไปบนซอง จากนั้นสักพักเมื่อผลการตรวจเลือดของผู้ป่วยแต่ละรายมาถึง ก็จะนำผลตรวจนั้นแนบกับแฟ้มเอกสารของผู้ป่วยแต่ละราย เพื่อรอการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์ที่จะดำเนินการต่อในช่วงบ่าย

   หญิงสูงอายุทั้งสองคือสมาชิกชมรมเพื่อนโรคไต ที่อาสาหมุนเวียนมาช่วยงานที่คลีนิคโรคไตทุกเช้าวันอังคาร คราวละ ๒ – ๓ คน วันนี้เป็นวาระที่ สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง มารับหน้าที่

   ทั้งคู่เป็นข้าราชการบำนาญ อดีตเป็นครู ก่อนที่จะเข้ามาเป็นสมาชิกชมรมเพื่อนโรคไต เธอทั้งสองเป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช และเมื่อคลีนิคโรคไตเชิญชวนให้มาสมัครเป็นสมาชิกชมรมเพื่อนโรคไตเมื่อหลายปีก่อน ก็มีสมาชิกจากชมรมผู้สูงอายุสมัครมาเข้าชมรมนี้ ๕ คนรวมทั้งสุวมาลย์ และประยงค์

   สภาวะที่เป็นข้อจำกัดทั้งบุคลากรและเครื่องมือเครื่องไม้ในการทำงานเพื่อการรักษาโรคไตวายเรื้อรังของโรงพยาบาลฯ กับโจทย์ใหญ่ที่ท้าทายว่า ทำอย่างไรจึงจะให้ผู้ป่วยไตวายเรื้อรังที่เข้ามาทำการรักษา ซึ่งมีจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากการเข้าถึงสิทธิในการรักษา จึงจะมีคุณภาพชีวิตที่ดี สามารถดำรงชีวิตที่ใกล้เคียงกับคนปกติทั่วไป และที่สำคัญไม่ต้องมาพบแพทย์อยู่เรื่อย ๆ

   การจัดตั้งชมรมเพื่อนโรคไต (ใจแข็งแรง) เป็นแนวทางหนึ่งเพื่อแก้ข้อขัดข้องดังกล่าว และพบว่าสามารถสนองต่อการจัดการปัญหานั้นได้อย่างเป็นที่น่าพึงพอใจ

   ชมรมเพื่อนโรคไต (ใจแข็งแรง) ประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากหลากหลาย อาทิ แพทย์ผู้ทำการรักษา พยาบาลในคลีนิคโรคไต นักสุขศึกษา เภสัชกร นักโภชนาการ สมาชิกจากชมรมผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคไตที่เข้ามาทำการรักษา กระทั่งญาติผู้ป่วย ฯลฯ

   ดังที่กล่าวข้างต้นว่าแนวโน้มการเข้ารับการรักษาของผู้ป่วยโรคไตวายมีปริมาณที่ขยายตัวมากขึ้น ในขณะที่บุคลากรมีเท่าเดิม ภารกิจจึงมีมากขึ้นตามไปด้วย การเข้ามาแบ่งเบาภาระงานที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน เช่น การจัดเอกสาร การจัดคิว การนับยา การให้คำปรึกษาในการพบแพทย์ รวมทั้งการชั่งน้ำหนักและวัดความดัน ก็จะทำให้บุคลากรในคลีนิคโดยเฉพาะพยาบาลทำงานน้อยลง ส่งผลให้มีเวลาไปจัดการกับภารกิจอื่น ๆ ที่มีความซับซ้อนที่บุคคลทั่วไปใม่สามารถยื่นมือเข้าไปช่วยเหลือได้

   การตรวจตราเอกสาร นับยา จัดคิว ที่สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง กำลังดำเนินงานอยู่นี้ นอกจากจะทำความสุขใจให้กับเธอทั้งคู่แล้ว ยังทำให้การดำเนินงานเพื่อการตรวจรักษาผู้ป่วยเป็นไปด้วยความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

   กิจกรรมของชมรมเพื่อนโรคไต มิใช่มีเพียงภารกิจในโรงพยาบาลดังเช่นที่สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง ดำเนินการ รวมทั้งการฝึกสอนการล้างไตทางช่องท้องของไพโรจน์ ปิ่นทับทิมทิพย์ เท่านั้น แต่ยังมีกิจกรรมอื่น ๆ อีก เช่น การเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโรคไต การระดมทุนเพื่อให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยโรคไตที่ยากลำบาก การรณรงค์เพื่อป้องกันการเป็นโรคไต ฯลฯ

 

   ขณะที่ทีมงานจากคลีนิคโรคไต เฝ้าดูปรีชา เพิ่มพูน ผู้เป็นสามีล้างไตทางช่องท้องให้กับ ชูศรี เพิ่มพูน ผู้เป็นภรรยา ณ ห้องที่ต่อเติมไว้เพื่อการนี้โดยเฉพาะ ไพโรจน์ ปิ่นทับทิมทิพย์ สมาชิกคนหนึ่งของชมรมเพื่อนโรคไต ก็สอดส่ายสายตาไปมาสังเกตุห้องนั้นอย่างละเอียดละออ

   เนื่องจากบ้านเป็นเรือนไม้สองชั้น ห้องล้างไตอยู่ชั้นบน แม้ว่าด้านทั้งสองและเพดานจะกรุด้วยกระดานไม้อัดอย่างมิดชิด แต่ทางด้านทิศใต้และทิศตะวันกต เป็นเพียงแผ่นไม้ฝาที่ตีติดซ้อนทับกัน บางช่วงเป็นช่องเล็ก ๆ แม้ไม่มากแต่อากาศก็สามารถผ่านเข้าออกได้ ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อการล้างไตทางช่องท้อง ที่ต้องการห้องที่อากาศนิ่งสนิทไม่มีการเคลื่อนไหว เข้าข่ายเป็นห้องปลอดเชื้อ อันจะเป็นการป้องกันการติดเชื้อ ไพโรจน์ จึงให้คำแนะนำกับ ปรีชา ผู้เป็นเจ้าของบ้านว่าควรแก้ไขจุดบกพร่องดังกล่าว

   ด้านล่างของเรือนหลังนั้น ผู้คนที่มาเยี่ยมบ้านนั่งคุยกับบรรดาญาติของผู้ป่วย ส่วน สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง ก็ดำเนินการดังที่เคยไปเยี่ยมบ้านผู้ป่วยมาทุกครั้ง คือการเข้าครัวไปตรวจตราอาหารที่ครอบครัวประกอบรับประทานในแต่ละมื้อในแต่ละวัน นอกจากการสำรวจด้วยสายตาแล้วยังต้องชิมลิ้มรสอาหารด้วยว่ารสชาดเป็นอย่างไร เค็มหรือไม่ กระทั่งชิมว่าใส่สารปรุงรสหรือไม่

   การตรวจตราอาหารวันนี้ พบอาหารที่เหมาะสมกับผู้ป่วย ไม่มีอาหารต้องห้าม ไม่มีอาหารรสเค็ม ฯลฯ แต่หากพบตรงกันข้ามในการเยี่ยมบ้านผู้ป่วยอื่น ๆ เธอทั้งคู่จะต้องทำหน้าที่ตักเตือนและให้คำแนะนำที่ถูกต้องในการประกอบอาหารสำหรับผู้ป่วยโรคไตฯ ที่ต้องควบคุมอาหารเป็นกรณีพิเศษ

   ก่อนที่ทีมเยี่ยมจะมาถึงบ้านปรีชา เพิ่มพูน นั้น ทั้งทีมได้แวะเยี่ยม คำพันธุ์ บางเอี่ยม ที่บ้าน ทีมงานได้พูดคุยถามสารทุกข์สุกดิบคำพันธุ์ และในขณะนั้นไพโรจน์ ปิ่นทับทิมทิพย์ ก็เดินสำรวจตรวจตราห้องที่ใช้ทำการล้างไตฯ ของคำพันธุ์

   ไพโรจน์ ให้คำแนะนำคำพันธุ์ ว่า หน้าต่างควรจะอยู่ทางทิศตะวันออก เพราะจะได้แสงแดดยามเช้าส่องเข้ามาฆ่าเชื้อภายในห้อง และเนื่องจากพื้นห้องภายในกับพื้นห้องอยู่ในระดับเดียวกัน แม้จะมีประตูปิดแต่โอกาสที่อากาศจากภายนอกที่เล็ดลอดผ่านเข้าไปมีค่อนข้างมา ด้วยประตูไม่สนิทกับพื้น การแก้ไขหากไม่ยกพื้นภายในห้อง ก็ทำธรณีประตูกั้นสูงขึ้นมาพอเดินข้ามได้ เพื่อป้องกหันอากาศและฝุ่นจากภายนอก

   เป็นเพราะคำพันธุ์ เป็นผู้ป่วยที่ประสบกับความยากลำบาก ฐานะของครอบครัวไม่สู้ดีนัก ก่อนที่ทีมงานเยี่ยมเยียนจะเดินทางไปยังจุดต่อไป สุวมาลย์ นุ่มนวล และประยงค์ วงษ์บุญเพ็ง ได้ระดมการบริจาคจากผู้มาเยือนซึ่งมีทีมงานจากทางโรงพยาบาล คณะสมทบ ได้แก่ สถานีอนามัย องค์การบริหารส่วนตำบล ฯลฯ สมทบเป็นค่าใช้จ่ายให้แก่คำพันธุ์ ได้ถึงกว่าหนึ่งพันบาท

 

   ชมรมเพื่อนโรคไต (ใจแข็งแรง) โรงพยาบาลเจ้าพระยายมราช เป็นชมรมที่เข็มแข็ง สมาชิกล้วนมีจิตอาสา มีการรวมตัวทำกิจกรรมเพื่อสาธารณประโยชน์ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง ซึ่งในภาวะที่โรงพยาบาลขาดแคลนทรัพยากรในการให้การรักษาผู้ป่วยโรคไต ที่นับวันจะเข้ามาทำการรักษามากขึ้น ชมรมฯ จึงเป็นทางออกสำหรับข้อจำกัดนั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ