ก่อนหน้านี้ผมได้เขียนบันทึกที่เกี่ยวกับการศึกษาอิสลามสองบันทึก คือ มุสลิมคือคนดี เป็นบันทึกที่พยายามแสดงให้เห็นว่ามุสลิมจะเป็นคนดีไม่ได้ถ้าไม่สอนให้เขาเป็นคนดี และการจะเป็นคนได้ได้นั้น ต้องมีระบบการศึกษาที่ดีทั้งเป้าหมาย เนื้อหาและวิธีการ บันทึกที่สอง พาศิษย์ไปไหน นั้นหมายถึงเมื่อเราต้องการระบบการศึกษาที่ดีแล้ว เราในฐานะครูหรือผู้อบรมสั่งสอนคนให้เป็นคนดี เราจะต้องมีเป้าหมายชัดเจนก่อนว่าพาพวกเขาไปไหน ให้ทำหน้าที่ตามที่เขาได้มาอยู่บนโลกนี้ และวันนี้ขอพูดถึงแนวทางหรือวิธีการที่ควรจะยึดปฏิบัติในการพาลูกศิษย์ไปยังเป้าหมาย

อัลลอฮฺได้ตรัสในอัลกุรอาน ซูเราะฮฺ อัล-อันอาม อายัตที่ 153 ว่า

وَأَنَّ هَـذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ

ذَلِكُمْ وَصَّاكُم بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ 

"และแท้จริงนี้คือทางของข้าอันเที่ยงตรงพวกเจ้าจงปฏิบัติตามมันเถิด และอย่าปฏิบัติตามหลาย ๆ ทาง เพราะมันจะทำให้พวกเจ้าแยกออกไปจากทางของพระองค์ นั่นแหละที่พระองค์ได้สั่งเสียมันไว้แก่พวกเจ้า เพื่อว่าพวกเจ้าจะยำเกรง"

صراطي (ทางของฉัน) ทางในที่นี้หมายถึงอิสลาม เป็นวิถีชีวิต วิธีการดำรงชีวิต วิธีการอบรมสั่งสอน

อับดุลลอฮฺ อิบนุมัสอูด ได้รายงานว่า วันหนึ่งท่านนบี(ศ็อลฯ) ได้ขีดเส้นขึ้นมาเส้นหนึ่ง และบอกว่านี้คือทางของอัลลอฮฺ(سبيل الله : สะบีลิลาฮฺ) และขีดข้างขวาและข้างซ้ายของเส้นนั้น แล้วกล่าวว่า

هَذِهِ سُبُلٌ عَلَى كُلِّ سَبِيْلٍ مِنْهَا شَيْطَانٌ يَدْعُو إِلَيْهَا

"เหล่านี้คือเส้นทางต่างๆ ในทุกเส้นทางจะมีมารร้าย(ชัยฏอน)เรียกร้องให้เดินตาม"

จากนั้นท่านก็อ่าน

وَأَنَّ هَـذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَلاَ تَتَّبِعُواْ السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَن سَبِيلِهِ

 "นี้คือทางของข้าอันเที่ยงตรงพวกเจ้าจงปฏิบัติตามมันเถิด และอย่าปฏิบัติตามหลาย ๆ ทาง เพราะมันจะทำให้พวกเจ้าแยกออกไปจากทางของพระองค์"

หะดีษนี้ บันทึกโดย อิมามอะหฺมัด อัดดาริมี และอัลหากิม

อย่างที่ได้กล่าวมาแล้วในบันทึกก่อนว่า อิสลาม ไม่ใช่ที่ยึดมั่นทางจิตอย่างเดียว เหมือนกับศาสนาบางศาสนา แต่อิสลามเป็นวิถีสำหรับการดำรงชีวิต (Way of Life) ดังนั้นในทุกการงานของเรา โดยเฉพาะการงานที่จะนำไปสู่การเป็นคนดี คนที่ได้รับการยกย่องอย่างแท้จริง(ทั้งต่อหน้าและลับหลัง) และนำไปสู่ความสงบสุข ทั้งโลกนี้และโลกหน้า จะต้องยึดหลักด้วยวิถีอิสลาม การอบรมสั่งสอนลูกหลาน หรือ การศึกษาต้องยึดวิธีการที่ท่านนบีมะฮำมัดทำเป็นแบบอย่าง และตามที่อัลกุรอานได้บัญญัติไว้ในอัลกุรอาน และไม่ได้หมายความว่าวิธีการอื่นที่ใช้กันอยู่ที่ไม่ใช่ของอิสลามใช้ไม่ได้ แต่ทุกวันนี้กลับกลายเป็นว่า เราไม่เคยศึกษาหรือหาวิธีการของอิสลามมาก่อนเลยแล้วไปใช้ในวิธีการที่เกิดจากลองถูกลองผิดของคนยุโรปมาปฏิบัติใช้อย่างเคร่งครัด