การสอบสัมภาษณ์ (Interview exam)

การสอบสัมภาษณ์ เป็นเรื่องง่าย ง่ายจริงหรือเปล่า

เราเคยได้ยินคำนี้มาแล้วเป็นสิบๆครั้ง ทำไมถึงได้ยินบ่อยขนาดนั้น ก็เพราะการสอบสัมภาษณ์นั้นเกี่ยวข้องกับชีวิตของคนเราเกือบจะทุกช่วงวัย และเกี่ยวข้องในหลายๆสถานการณ์ อย่างไรก็ตามการทำความรู้จักเกี่ยวกับการสอบสัมภาษณ์อย่างละเอียดอีกซักนิดนึง น่าจะทำให้เกิดความเข้าใจ มีความรู้และมีทักษะในการดำเนินการสอบสัมภาษณ์และแม้แต่ในการเข้ารับการสอบสัมภาษณ์ได้มากขึ้น การสอบสัมภาษณ์มีมากมาย แตกต่างตามวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายของการสอบสัมภาษณ์ ยกตัวอย่างเช่น การสอบสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกนักเรียนหรือนักศึกษาเพื่อเข้าศึกษา การสอบสัมภาษณ์เพื่อใช้ประกอบการตัดสินการประกวดหรือแข่งขัน การสอบสัมภาษณ์ประเมินผลการนำเสนอโครงการหรือสิ่งประดิษฐ์ การสอบสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกผู้รับทุนการศึกษา การสอบสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกบุคคลเข้าทำงาน เป็นต้น

การสอบสัมภาษณ์ คืออะไร

การสอบสัมภาษณ์ คือการพบเพื่อพูดคุย สนทนาให้ได้มาซึ่งข้อมูลก่อนนำไปตรวจสอบ และนำมาใช้พิจารณาอย่างละเอียดถี่ถ้วนสำหรับประเมินคน โครงการ หรือสิ่งประดิษฐ์อย่างมีระบบ ต้องมีระบบจึงจะถือว่าเป็นการสอบสัมภาษณ์ ดังนั้นการที่ชายหนุ่มคนหนึ่งไปพบว่าที่พ่อตาเพื่อพูดคุย สนทนา เปิดโอกาสให้ว่าที่พ่อตาได้ซักประวัติหัวนอนปลายเท้า จึงไม่ถือว่าเป็นการสอบสัมภาษณ์ เนื่องจากไม่มีระบบ

แล้ว “ระบบ” คืออะไรล่ะ

ระบบก็คือกระบวนการหรือกลไลนั่นเองการสอบสัมภาษณ์นั้นจำเป็นต้องดำเนินการอย่างมีระบบ และอย่าลืมว่า คำว่า “มีระบบ” ซึ่งเป็นที่ยอมรับกันนั้น จะต้องเป็นรูปธรรมที่เห็นชัดเจนและนำเสนอออกมาในรูปของเอกสาร ไม่ใช่เป็นเพียงความคิดที่อยู่ในหัวสมอง หรือเป็นแผนการที่ลอยอยู่ในอากาศ

ระบบของการสอบสัมภาษณ์โดยทั่วไปประกอบไปด้วยอะไรบ้าง

1. วัตถุประสงค์หรือเป้าหมายของทำการสอบสัมภาษณ์ว่าจะทำการสอบสัมภาษณ์เพื่ออะไร

2. คณะกรรมการดำเนินการสอบสัมภาษณ์

3. เกณฑ์หรือคุณสมบัติของผู้มีสิทธิ์เข้ารับการสอบสัมภาษณ์ว่าควรที่จะเป็นบุคคลที่มีอายุเท่าไร มีคุณสมบัติอย่างไร

4. ข้อมูลอะไรบ้างที่ต้องการได้รับเพื่อจะนำไปพิจารณา และประเมินผล

5. ข้อคำถามหรือจุดสังเกตุเพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลที่ต้องการได้รับ

6. วิธีการตรวจสอบข้อมูลที่ได้รับว่าเป็นจริงหรือไม่

7. หลักเกณฑ์การประเมินผลความเหมาะสมของผู้เข้ารับการสอบสัมภาษณ์ โครงการ หรือสิ่งประดิษฐ์

8. วิธีหรือรูปแบบการรายงานผลการประเมิน

รู้ระบบของการสอบสัมภาษณ์นั้น เป็นประโยชน์

การรู้และเข้าใจระบบของการสอบสัมภาษณ์นั้น ไม่ใช่เป็นประโยชน์แค่เพียงสำหรับผู้ที่จะเข้ารับการสอบสัมภาษณ์เท่านั้น แม้แต่คนที่จะดำเนินการสอบสัมภาษณ์ก็สามารถนำไปใช้เป็นประโยชน์ในการทำงานได้เหมือนกันกัน ยกตัวอย่างเช่น นักศึกษา2คนที่จะเข้ารับการสอบสัมภาษณ์เพื่อรับการคัดเลือกเข้าร่วมโครงการโครงการหนึ่ง นักศึกษาคนที่หนึ่งรู้เพียงแค่ว่าหากได้รับการคัดเลือก จะได้เดินทางทางเรือไปทำกิจกรรมยังประเทศต่างๆในทวีปเอเชียตะออกเฉียงใต้และประเทศญี่ปุ่น ส่วนนักศึกษาอีกคนหนึ่งนอกจากจะรู้ข้อมูลเดียวกันนี้แล้ว ยังรู้อีกว่าคุณสมบัติของผู้เข้าร่วมโครงการที่ถูกคาดหวังคืออะไร หลักเกณฑ์การประเมินผลความเหมาะสมของผู้เข้ารับการสอบสัมภาษณ์คืออะไร นักศึกษาคนที่สองนี้ต่างหากที่จะเป็นผู้ที่สามารถเตรียมความพร้อมสำหรับเข้ารับการสอบสัมภาษณ์ได้อย่างดี หรือยกตัวอย่างกรรมการสอบสัมภาษณ์โครงการหนึ่งดำเนินการสอบสัมภาษณ์อย่างมีระบบ และเข้าใจระบบอย่างชัดเจน ส่วนอีกโครงการหนึ่งกำหนดให้มีการสอบสัมภาษณ์เพื่อคัดเลือกบุคคลเข้าร่วมโครงการแต่ไม่มีการวางระบบ พอถึงเวลาสอบสัมภาษณ์ก็ไม่รู้ว่าจะคัดเลือกคนไปทำไม คนที่เหมาะสมได้รับการคัดเลือกควรมีคุณสมบัติแบบไหน คำถามที่ถามก็เป็นไปอย่างเรื่อยเปื่อย อยากถามอะไรก็ถาม ข้อมูลที่ได้ก็มีประโยชน์บ้างไม่มีโยชน์บ้าง พอถึงเวลาประเมินก็ประเมินแบบผ่านๆไป ซึ่งผลของการประเมินแบบนี้ก็ไม่แตกต่างจากการคัดเลือกคนโดยการจับสลาก หรือการใช้เส้นสายคัดเลือกคนเลย