หมาตักน้ำ
ตอนที่ฉันเป็นเด็กได้มีโอกาสไปเที่ยวบ้านคุณย่าที่จังหวัดชุมพรซึ่งเป็นบ้านสวนค่ะ อยู่ท่ามกลางธรรมชาติมีทั้งสวนผลไม้แบบผสมผสานปลูกพืชหลายชนิดปะปนกัน เช่นเงาะ ทุเรียน มังคุด ละมุด มะไฟ ส้มโอ ไผ่ มะพร้าว ตาลโตนดและอีกเยอะแยะหลายชนิดทั้งพืชจำพวกผักเป็นไม้ยืนต้นและไม้ล้มลุก และมีส่วนที่เป็นนาข้าวด้วย ที่บ้านคุณย่าสมัยนั้นยังไม่มีไฟฟ้าใช้ค่ะ ใช้ตะเกียงเจ้าพายุ หรือตะเกียงที่ทำขึ้นเองจากกระป๋องนมเจาะรูใส่น้ำมันก๊าดมีด้ายขาวพันเป็นไส้เทิยน ถ้าจะดูโทรทัศน์ก็ใช้เสียบกับแบตเตอรี่ สนุกมากแต่ก็กลัวผีมากด้วย เวลาจะอาบน้ำก็ไม่มีน้ำประปาค่ะ ใช้น้ำบ่อซึ่งเป็นบ่อดินขุดลึกลงไปประมาณ10เมตร ใช้ทั้งกินและอาบ น้ำเป็นสีขุ่นขาวๆเพราะเป็นบ่อดินเหนียว ถ้าคุณแม่ไปด้วยคุณแม่จะเอาสารส้มแกว่งในน้ำให้ใสก่อนจะให้ดืม แค่คนที่บ้านคุณย่าเขาดื่มกันจากบ่อเลย เขาว่ามันหนักท้องดี ทึนี้ถึงเวลาจะตักน้ำเขาก็บอกให้ไปเอาหมามาตักน้ำ ฉันหาหมาเท่าไหร่ก็หาไม่เจอว่าไอ้ตัวไหนนะที่มันเก่งกาจในการตักน้ำจากบ่อลึกๆได้ สุดท้ายคุณย่าต้องมาเอาหมาไปตักน้ำเสียเองเพราะหลานหาหมาไม่เจอ ฉันไม่ได้ใช้คำไม่สุภาพนะคะเพราะหมาที่คุณย่าเอาไปตักน้ำมันไม่ใช่สุนัขแต่มันเป็นกาบหมากที่เอามาผูกหัวผูกท้ายแล้วเอาเชือกผูกใช้ตักน้ำจากบ่อค่ะ เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านนะคะเพราะว่ามันใช้ดีกว่าถังน้ำโลหะตรงที่มันไม่หนักเลย การใช้งานก็เหมือนการใช้ภาชนะอื่นในการตักน้ำได้ประโยชน์เหมือนกันแต่ช่วยผ่อนแรงและประหยัดเงินด้วยค่ะ ในปัจจุบันนี้ฉันไม่แน่ใจว่ายังจะมีชาวใต้คนไหนรักษาประเพณีเอาไว้บ้าง เด็กรุ่นใหม่จะรู้จักหมาตักน้ำไม๊นะ น่าเสียดายมากที่ภูมิปัญญาชาวบ้านหลายอย่างของเราสูญหายไปกับความเจริญทางด้านวัตถุนะคะ อยากทราบเรื่องหมาตักน้ำเพิ่มเติมอีกไม๊คะ จะอธิบายให้ละเอียดอีกนิดค่ะ
หมาตักน้ำ เป็นคำเรียกภาษาถิ่นทางภาคใต้ เป็นภาชนะชนิดหนึ่งใช้เป็นเครื่องมือในการตักหรือตวงของเหลว หรือวัตถุเมล็ดขนาดเล็ก วัสดุที่ใช้ทำเป็นกาบหมากหรือกาบของต้นปาล์มชนิดต่างๆ หรือในตระกูลหมาก มีกาบใหญ่รอบต้น รูปร่างโค้งหุ้มรอบลำต้น เมื่อใบแก่จนต้องผลัดใบ กาบเหล่านี้จะหล่นลงมาครั้งละหนึ่งกาบตามลำดับ แต่อาจจะหล่นลงอย่างต่อเนื่องครั้งละสองถึงสามใบ ตัวกาบนั้นเป็นรูปคล้ายครึ่งวงกลมปลายอีกด้านหนึ่งเป็นใบหมาก ใช้เชือกผูกแล้วสาวเชือกขึ้นมาจากบ่อหรือสระน้ำนำเอาน้ำที่อยู่ในภาชนะนั้นมาใช้ประโยชน์เป็นน้ำอุปโภคและบริโภค คนใต้เรียกสิ่งนี้ว่า หมาตักน้ำ เพราะฉะนั้นพอสรุปได้ว่าหมาที่คนใต้ใช้ตักน้ำได้ นั่นก็คือ"หมาตักน้ำ"นั่นเอง
สวัสดีค่ะ